مثبت من

حداقل 10 درصد از درآمدت

ان را پس انداز كنيد. اين توصية برايان تريسي است. او مي گويد شما مجبور نيستيد قرباني قانون پاركينسون شويد كه مي گويد هزينه ها متناسب با درآمد افزايش پيدا مي كنند. طبق قانون پاركينسون، درآمد شما هر چه باشد، مجبوريد كه آن را به اضافة كمي بيشتر خرج كنيد و هيچ وقت نمي توانيد از هزينه ها جلو بيفتيد. اگر نمي  توانيد با 10 درصد شروع كنيد، با درصد كمتري شروع كنيد و آن را به مرور افزايش دهيد. خودتان را عادت بدهيد و مجبور كنيد كه با كم كردن هزينه هاي زائد و افزايش صرفه جويي، براي خودتان پس اندازي قطعي داشته باشيد. با يك درصد شروع كنيد، يك درصد را به مرور 2 درصد كنيد و۲درصد را به مرور۳ درصد و... برايان تريسي مي گويد: اين پول را به حساب تازه اي كه براي پس انداز تان باز كرده ايد و هيچ كس از آن خبر ندارد، بريزيد و تا آخر عمرتان هرگز از پس انداز، سرمايه گذاري، يادگيري و رشد غافل نشويد تا به يك استقلال مالي قابل ملاحظه برسيد.

دهنده باشيد تا گيرنده باشيد. اين نخستين قانون دنياي موفقيت است. برايان تريسي مي گويد: من اين قانون را با تمام وجودم كشف كرده ام. زيگ زيگلار هم همين مضمون را با كلمات ديگري گفته است: اگر به ديگران كمك كنيد تا به آن چه مي خواهند برسند، شما هم مي توانيد در زندگي به آن چه دلخواه تان است برسيد. پاداش هاي شما ارتباط مستقيم دارد با خدماتي كه به ديگران ارائه مي دهيد. تريسي توصيه مي كند: مرتبا اين سؤالات را از خودتان بپرسيد كه براي چه كاري داريد حقوق مي گيريد؟ ارزشمندترين فعاليت هايتان كدام اند؟ چه كاري است كه شما و فقط شما مي توانيد انجام بدهيد و اگر آن كار به خوبي انجام بشود، واقعا مؤثر خواهد بود؟ بهترين استفاده از وقت تان در همين لحظه چيست؟ و... توانايي شما براي تشخيص ارزشمندترين فعاليت تان در هر لحظه و سپس انجام آن، كليد بهره وري بالا و دست يابي به موفقيت مالي است. با تمام قوا بر روي مهم ترين كار متمركز شويد و آن را رها نكنيد تا در آن به نتيجة صددرصد برسيد.

روزي يك خبرنگار از توماس واتسون، مؤسس شركت آي بي ام، سؤال كرد: چگونه مي شود سريعتر موفق شد؟ واتسون گفت: اگر مي خواهيد سريع تر موفق شويد، بايد ميزان شكست هايتان را دوبرابر كنيد. موفقيت در آن سوي شكست قرار دارد. هر وقت در موقعيتي قرار مي گيريد كه ريسك شكست تان زياد است، از خودتان بپرسيد كه اگر اين كار را انجام بدهم، بدترين چيزي كه ممكن است برايم اتفاق بيفتد چيست؟ و آن وقت، تمام تلاش تان را صرف كنيد تا آن بدترين اتفاق نيفتد. رالف والدو امرسون مي گويد: همة ما بايد ياد بگيريم كه در زندگي مان كارهايي را انجام بدهيم كه از آن ها واهمه داريم. در اين صورت، مرگ ترس، حتمي است. فرانكلين روزولت مي گفت: هيچ چيزي براي ترس وجود ندارد جز خود ترس. ترس از شكست، بزرگ ترين مانع در راه كسب موفقيت است. زيرا شكست، انسان را قوي تر و مصمم تر مي كند، اما ترس از شكست، باعث فلج شدن افكار و اعمال انسان مي شود. برايان تريسي توصيه مي كند كه: يك ترس عمده را در زندگي تان شناسايي كنيد. مثلا شكست، انتقاد، عدم تأييد و... و آن وقت، به نحوي عمل كنيد كه گويي اين ترس وجود ندارد. مطمئن باشيد كه با اقدام در راستاي هدف ها و رؤياهاي تان، موفقيت شما حتمي است. آن گاه دست به عمل بزنيد.

برايان تريسي معتقد است كه براي موفق شدن، رفتارمان هم بايد رفتار آدم هاي موفق باشد. او مي گويد: از بهانه تراشي و سرزنش ديگران دست برداريد. اگر در زندگي تان، مشكلات يا كمبودهايي وجود دارد، تغييرش به عهدة خودتان است. مسؤوليت صددرصدِ آن چه را كه هستيد يا خواهيد بود، بپذيريد. او توصيه مي كند كه هميشه و در هر پُستي كه مشغول به كاريد، فكر كنيد رئيس شركت خودتان هستيد. با اين فكر، ذهنيت كارآفريني و خلاقيت در شما تقويت مي شود و احساس مسؤوليت بيشتري نسبت به كارتان پيدا مي كنيد. آدم هاي مسؤول، به شدت نتيجه گرا و هميشه پيشگام هستند. آن ها داوطلبانه مسؤوليت ها را قبول مي كنند و هميشه وظايف بيشتري را به عهده مي گيرند و با انجام مسؤولانة اين وظايف، تبديل به با ارزش ترين و محترم ترين افراد سازمان كاري خود مي شوند. هميشه فكر كنيد كه رئيس شركت تان هستيد و از خودتان بپرسيد كه براي افزايش بازدهي تان بايد چه كار كنيد؟

تريسي معتقد است اگر ما به كار مورد علاقه مان مشغول شويم، ديگر هرگز حتي يك روز هم كار نخواهيم كرد، بلكه كارمان در حكم تفريح خواهد بود. او بنابراين توصيه مي كند كه: قبل از هر چيزي تشخيص بدهيد كه چه شغلي بيشتر از بقية مشاغل، شما را ارضا مي كند. برايان تريسي پس از طرح اين پرسش كه: اگر همين امروز، صاحب يك ميليون دلار شويد، چه كار مي كنيد؟ مي گويد: آن هايي كه رضايت شغلي دارند، با جديت و البته با فراغت بيشتري به كار فعلي شان ادامه خواهند داد. فقط ممكن است كارشان را بهتر يا در حد بالاتري انجام بدهند. آن ها به قدري كارشان را دوست دارند كه حتي فكر اين كه بازنشسته شوند يا كارشان را ترك كنند، ذهن شان را آزار مي دهد. آن ها مهم ترين عامل براي موفق شدن را در اختيار دارند: رضايت شغلي. او مي گويد اگر شخصي با انتخاب هاي گوناگون كاري مواجه باشد، مهم ترين وظيفه اش اين مي شود كه تشخيص بدهد چه كاري را بيشتر از بقيه دوست دارد تا خودش را وقف آن كار كند. حقيقت اين است كه وقتي به كار مورد علاقه مان مشغول مي شويم، جريان ممتدي از انرژي و ايده هاي جديد، موجب بهبود عملكردمان خواهد شد.

از همين امروز، اراده كنيد كه در كارتان بهترين باشيد. اين مي تواند نقطة عطفي در زندگي كاري تان باشد. زندگي شما فقط هنگامي بهتر مي شود كه خودتان بهتر شويد و از آن جا كه هيچ محدوديتي براي بهتر شدن وجود ندارد، مرزي هم براي بهبود زندگي تان قابل تصور نيست. اجراي چنين تصميمي، روي شخصيت شما و حتي روي كيفيت روابطي كه با ديگران داريد، تأثير خواهد گذاشت و كم كم خودتان هم احساس غرور و اطمينان خواهيد كرد. تريسي مي گويد: صادقانه از خودتان بپرسيد: چه مهارتي است كه اگر آن را بياموزم، بيشترين تأثير مثبت در زندگي ام ايجاد خواهد شد؟ يادتان باشد كه شما نمي توانيد تمام مهارت هاي لازم را به سرعت كسب كنيد، ولي مي توانيد مؤثرترين مهارت ها را زودتر شناسايي كنيد و سپس براي بهتر شدن در آن حرفه، هدفمندانه تلاش كنيد.

و اما چارلز جونز قاطعانه مي گويد: مطمئن باشيد طي 5 سال آينده، شما هيچ تغييري نخواهيد كرد، مگر به دليل ملاقات با افراد خاصي كه در اين 5 سال با آن ها برخورد داشته ايد و كتاب هايي كه در اين 5 سال خوانده ايد. برايان تريسي هم اعتقاد دارد كه 85 درصد موفقيت و رضايت معنوي آدم ها به كيفيت روابط شخصي و حرفه اي شان برمي گردد. هر چه تعداد افراد مثبت و درستي كه با آن ها در ارتباطيد بيشتر باشد، سرعت پيشرفت تان بيشتر خواهد شد. در واقع، بر سر هر نقطة عطفي در زندگي ما، شخصي ايستاده است كه دستمان را بگيرد و كمكمان كند يا شخصي ايستاده است كه جلوي مان را بگيرد و مانع مان شود. آدم هاي موفق عادت دارند كه در طول زندگي، شبكه اي از ارتباطات مناسب و با كيفيت بالا به وجود بياورند و در نتيجه، عملكردشان بسيار وسيع تر از كساني است كه هر شب به خانه مي روند و تلويزيون تماشا مي كنند. بخش عمده اي از موفقيت را گروه مرجع تعيين مي كند. گروه مرجع يعني همان هايي كه بيشتر اوقات مان را با آن ها مي گذرانيم و در نتيجه، آن ها بيشتر از سايرين، بر نظرات و رفتارها و ارزش هايمان تأثير خواهند گذاشت. تريسي مي گويد: اگر مي خواهيد موفق باشيد، با افراد موفق و مثبت ارتباط برقرار كنيد. از آدم هاي منفي بافي كه هميشه گله و شكايت دارند، پرهيز كنيد. اگر مي خواهيد با عقاب ها پرواز كنيد، نبايد با بوقلمون ها به سر ببريد. او توصيه مي كند: مهم ترين اشخاص زندگي تان را در حال و آينده شناسايي كنيد و ببينيد براي كمك به آن ها در زندگي خصوصي و كاري شان چه مي توانيد بكنيد تا آن ها هم براي كمك به زندگي خصوصي و كاري شما آماده باشند. فراموش نكنيد كه اول كاشت، دوم برداشت. اين قانون موفقيت است.

 

 

 

جكسون براون

دوري هالندر، روان شناس، مي گويد: بيشتر مردم خيال مي كنند فقط بايد وقتي به فكر عوض كردن كارشان بيفتند كه اوضاع، حسابي غيرقابل تحمل شده باشد، اما واقعيت غير از اين است. او رضايت شغلي را اين گونه تعريف مي كند: بايد بتواني سه يا چهار سال بعد خودت را در همان كار مجسم كني، در حالي كه هنوز داري از انجام دادن آن كار لذت مي بري، هنوز محيط كارَت را دوست داري، هنوز از مصاحبت همكارانت خشنودي و در عين حال، كارَت بيش از حد لازم بر زندگي شخصي ات تأثير نگذاشته است. شما از شغل تان رضايت داريد؟

۱
اگر مادربزرگ تان از شما بپرسد: عزيزم، قهوه مي خوري؟ به احتمال خيلي زياد، يا مي گوييد: بله، لطفا يا مي گوييد: نه، ممنون يا . . . ولي مسلما شما در پاسخ به اين سؤال، كاري را نمي كنيد كه من كردم: زدم زير گريه! جين ساهادي، خبرنگار، در ادامة حرف هايش مي گويد: آن زير گريه زدن، نشانة اين بود كه من بيش از حد سر كار سابقم مانده بودم،  كاري كه بيش از درآمد برايم استرس داشت. آن روزها من مدام از خودم مي پرسيدم اگر همين امروز در خيابان يك اتوبوس به من بزند و من بميرم،  لااقل به خاطر همين يك ماه اخير چقدر حسرت مي خورم كه چه روزهاي وحشتناكي را پشت سرگذ اشته ام و . . . من بالاخره استعفا دادم، اما قطعا اين آخرين باري است كه براي استعفا دادن تا چنين مرحلة فجيعي صبر مي كنم.

۲
دوري هالندر اعتقاد دارد كه اگر يكي از شش نكتة زير در مورد شما و كارتان صدق مي كند، وقتش رسيده كه كارتان را عوض كنيد و يا لااقل در همين شغل فعلي، به دنبال موقعيت هاي بالاتر و متفاوت تري باشيد. او توصيه مي كند كه به فكر يك راه حل اساسي باشيد اگر. . .:
شغل تان براي شما فقط يك كار ساده و پيش پاافتاده است. در محيط كارتان هميشه خسته ايد يا حوصله تان سر مي رود. همه چيز در ذهنتان هست به جز كار. احساس مي كنيد كه فقط داريد وقت تان را تلف مي كنيد.

اوضاع كارتان در حال تغيير است و اين تغييرات، هيچ كدامش به نفع شما نيست. مثلا رئيس يا همكاري كه دوستش داشته ايد رفته است، يكي از همكاران تان كه با شما دشمني ديرينه داشته حالا نورچشمي رئيس شده و ارتقا گرفته يا كم كم داريد از دايرة افراد تصميم گيرنده و ذي نفوذ خارج مي شويد و يا . . .
رئيس تان قدرتان را نمي داند. كارتان را به بهترين نحو انجام مي دهيد، اما مقام مافوق تان براي شما تره هم خرد نمي كند. انگار نه انگار كه شما در اين حرفه تخصص داريد و داريد كارتان را خوب انجام مي دهيد.

مطمئن ايد كه در جاي ديگر و كار ديگري، استعدادتان بيشتر است و آن جا موفق تر خواهيد بود. هالندر اعتقاد دارد كسي به رضايت شغلي رسيده كه اطمينان پيدا كرده باشد در هيچ جاي ديگر و در هيچ كار ديگري، نمي تواند مانند اين كار به موفقيت دست پيدا كند.

هر روز عصباني تر و ناآرام تر از ديروزيد. هر چه بداخلاق تر و عصباني تر شويد، همكاران تان هم از برقراري ارتباط با شما بيشتر و بيشتر دوري مي كنند و همين كافي است تا احساس كنيد كه در محيط كارتان هر روز تنهاتر از ديروزيد و كارايي تان روز به روز، كمتر مي شود.

اوضاع سلامت جسمي و رواني تان هر روز وخيم تر مي شود. دكتر پل اسپكتور، روان شناس و استاد دانشگاه فلوريداي جنوبي، مي گويد: عدم رضايت شغلي، مي تواند اوضاع سلامت را هر روز بدتر و بدتر كند. شايع ترين بيماري هايي كه معمولا در اين مواقع به سراغ آدم مي آيند، عبارتند از: درد معده، سردرد و بي خوابي.

 

۳
تغيير شغل، يكي از ويژگي هاي كار در دنياي مدرن است و الزاما هم به معناي تغيير كامل كاري كه انجام مي دهيد، نيست. ممكن است فقط به شكل تغيير محل كار، دپارتمان يا بخش مربوطه و نوع آن باشد. براي تغيير شغل هم ممكن است دلايل متفاوتي داشته باشيد. شايد كار تان آن قدر كسالت بار شده كه هميشه نگاه تان به ساعت است و از خودتان مي پرسيد كي تمام مي شود؟ شايد احساس مي كنيد كه در اين كار، هيچ جايي براي پيشرفت نداريد. شايد فكر مي كنيد كه بالادستي هايتان قدر شما را آن طور كه بايد و شايد، نمي دانند. فرقي نمي كند. به هر دليلي، اگر تصميم گرفته ايد كار خود را تغيير بدهيد، بايد دقت كنيد و از خودتان بپرسيد كه آيا شغل بعدي واقعا بهتر از شغل فعلي تان هست يا نه؟

۴
خوش شانسي يعني اين كه وقتي سر وكلة يك موقعيت و فرصت خوب پيدا مي شود، شما آمادگي پذيرش آن را داشته باشيد. بايد مهارت هاي خودتان را به روز نگه داريد؛ چه قرار باشد شغل تان را 6 ماه ديگر عوض كنيد، چه 6 سال ديگر. هر مهارتي كه ممكن است موقعيت حرفه اي شما را در حيطة كارتان تغيير بدهد، بياموزيد: تسلط به يك نرم افزار رايانه اي جديد، شركت در دوره هاي آموزش فن بيان، كلاس هاي مديريت بازرگاني، يادگيري يك زبان دوم و يا هر چيزي كه ممكن است شما را از نظر تخصصي يك پله بالا ببرد. به آن چه در حوزة شغلي تان و در محيط كار تان دارد اتفاق مي افتد نيز توجه داشته باشيد. حتي اتفاقات كوچكي كه در اين حوزه مي افتد، ممكن است در آينده تأثير زيادي بر شغل شما داشته باشد. همان قدر كه به مشكلات و موانع كاري توجه داريد، بايد به فرصت هاي در راه هم چشم داشته باشيد و گوش به زنگ باشيد. از خودتان اين سؤال ها و سؤال هاي اين چنيني را يك به يك بپرسيد: سال آينده، با توجه به كارفرماي جديدي كه پيدا كرده ام، موقعيت من چيست؟ آيا جاهاي ديگري هم چنين موقعيت شغلي اي را به من پيشنهاد مي كنند؟ چه كسي و با چه توانايي هاي بيشتري ممكن است جايگزين من شود؟ آيا رئيس و جايگاه او، از موقعيت تزلزل ناپذيري برخوردارند؟ آيا جايي كه برايش كار مي كنم، درگير يك مشكل اداري، قضايي و يا بحران مالي نيست؟ آيا در اين كاري كه انجام مي دهم، در سطوح بالاي مديريتي، تغييراتي صورت گرفته يا قرار است بگيرد؟ در رقابت موجود،  جايگاه شركت، كارخانه يا صنايعي كه من برايش كار مي كنم، كجاست؟ آيا هرگز به شكل شفاهي يا كتبي به من تذكري داده شده است؟

۵
قبل از اين كه بخواهيد دنبال كار تازه اي بگرديد، بايد خيلي بي رودربايستي به اين سؤال پاسخ بدهيد كه چرا مي خواهيد كار فعلي تان را كنار بگذاريد؟ در غير اين صورت، ممكن است شغل جديدتان هم به سرنوشت شغل قديم تان  دچار شود. خودتان را بي محابا با اين سؤال ها روبه رو كنيد: آيا من از كارم راضي ام؟ آيا كارم به اندازة كافي برايم جذاب هست؟ آيا جاي پيشرفت در همين كار را دارم؟ از عوايد مالي خودم راضي ام يا نه؟ حقوقي كه مي گيرم، منصفانه است يا غيرمنصفانه؟ چه حسي نسبت به همكارانم، محل كارم و ساعت كاري ام دارم؟ آيا كارم استرس فراواني به همراه دارد؟ بعد از اين كه صادقانه به سؤالات بالا پاسخ داديد، فكر كنيد كه براي رفع مشكلات تان در همين شغل فعلي چه كار مي شود كرد؟ آيا چاره اي هست؟ مشكلات تان را به تفكيك با همكاران و حتي مقامات بالادستي تان مطرح كنيد. شايد آن ها دلايل اميدبخشي داشته باشند كه ذهنيت شما را تغيير بدهد.

اما اگر بعد از همة اين مشاوره ها احساس كرديد كه بايد حتما كارتان را تغيير بدهيد، بهتر است آهسته و بي سر و صدا شروع كنيد و در عين اين كه در شغل فعلي خودتان انجام وظيفه مي كنيد، به دنبال كار جديدي هم بگرديد. اين كه شما داريد به دنبال كار جديدي مي گرديد و كار فعلي تان يك كار موقتي است، باعث مي شود محيط كار و همكاران تان را راحت تر از پيش تحمل كنيد.

۶
حالا كه قرار است كارتان را عوض كنيد، پس به آن به چشم يك موقعيت و فرصت ممتاز نگاه كنيد. قرار است شما از نظر حرفه اي پيشرفت كنيد و به اهداف شغلي  برسيد. از خودتان بپرسيد كه سال آينده، 5 سال بعد و 10 سال بعد احتمالا چه جايگاهي خواهيد داشت؟ وقت بگذاريد و پاسخ اين سؤالات را در دفترچه تان يادداشت كنيد: چه نقاط قوتي در من هست؟ دوست دارم چه نوع كاري انجام بدهم؟ دوست دارم كاري داخل دفتر داشته باشم يا اين  كه ترجيح مي دهم كارم در بيرون از يك دفتر و همراه با اين ور و آن ور رفتن باشد؟ آيا دوست دارم كارم تنوع زيادي داشته باشد؟ دوست دارم با مردم سر و كار داشته باشم يا با رايانه يا كتاب يا حيوانات يا...؟

 

7
حالا كه مي دانيد چه جور كاري را دوست داريد، پس تا مي توانيد در پيدا كردن آن سمج باشيد: روزنامه ها را چك كنيد. براي پيدا كردن آگهي ها ممكن است به جز روزنامه، چيزهاي ديگري هم به دردتان بخورد، مثلا اينترنت. از هيچ كدام شان غافل نشويد. با كساني كه در زمينة شغلي مورد نظرتان مشغول هستند، صحبت كنيد. اگر جاي خاصي براي كار، مدنظرتان هست، به آن جا برويد و با هر يك از كاركنان آن جا كه مي توانيد صحبت كنيد و از علاقه مندي و توانايي هايتان حرف بزنيد. از آن ها راهنمايي بخواهيد. خيلي ها وقتي ميزان علاقه مندي تان را ببينند، خودشان هم علاقه مند مي شوند كه به هر وسيله اي شده، به شما كمك كنند. اگر در رابطه با حرفة مورد نظرتان نمايشگاه،  گردهمايي يا سميناري برگزار مي شود، سعي كنيد آن دور و بر آفتابي شويد و سر و گوشي آب بدهيد. اگر مي شد كه در آن شركت كنيد، حتما اين كار را بكنيد و بگذاريد كساني كه در آن زمينه فعاليت مي كنند با شما و توانايي هايتان آشنا شوند. فهرستي از نيازمندي ها را تهيه كنيد و تا مي توانيد، از طريق نامه و تلفن و اي ميل و فاكس و خلاصه به هر نـحو ممــكن، خـودتـان و علاقه مندي تان و تخصص تان را به ديگران بشناسانيد.

وقتي داريد دنبال كار مي گرديد، بايد همة كساني را كه اطراف تان هستند، مطلع كنيد. همه بايد بدانند كه شما به دنبال شغلي با فلان خصوصيات هستيد. خيلي از كارفرمايان ترجيح مي دهند كسي را استخدام كنند كه يك شخص آشنا شخصا به آن ها معرفي كرده باشد. اگر شما در انتقال اين مفهوم كه به دنبال كار هستيد مُصِر باشيد، شايد وقتي روزنه اي براي استخدام باز شد، نام شما در ذهن آن شخص آشنا جرقه بزند و شما را براي كار به كارفرما معرفي كند.

۸
اما بايد واقع بين بود. گاهي اوقات، آدم از كارش دل خوشي ندارد، ولي ناچار است سر كارش بماند تا اموراتش بگذرد. مثلا سرپرست يك خانواده را در نظر بگيريد كه فكر مي كند اگر كار فعلي اش را رها كند، تا مدت ها نمي تواند كار مناسبي براي خودش دست و پا كند و اوضاع خانواده اش به هم مي ريزد. گاهي اوقات هم آدم مجبور است براي پس انداز پول كافي به منظور شروع كار دلخواه اش، عجالتا با همين شغل كنار بيايد. بعضي اوقات هم آدم به خودش مي گويد كه من فقط چند سال تا بازنشستگي فاصله دارم و از اين حرف ها. خلاصه اين كه، نمونه هاي اين چنيني كم نيستند و همة اين موارد، محتمل است. اما در تمام اين موارد، مي شود  با ذهنيت بهتري به كار فعلي  مشغول بود. نبايد مرتب به خودمان تلقين كنيم كه ما به اين كار مجبوريم و هيچ راه ديگري وجود ندارد و . . . هالندر توصيه مي كند كه: در چنين مواردي، كار فعلي تان را منبعي ببينيد كه شرايط را برايتان مهيا مي كند تا در آينده، كار دلخواه تان را انجام بدهيد. و البته در طي اين مدت هم بايد سعي كنيد مهارت هاي جديدي بياموزيد تا موقع جدا شدن از اين كار، به درد كار بعدي تان بخورد. بايد سعي كنيد خودتان را به مهارت ها و اطلاعاتي كه براي انجام كار بعدي احتياج داريد، مجهز كنيد. اين را هم يادتان باشد كه بهتر است آهسته و بي سر و صدا شروع كنيد و در عين اين كه در شغل فعلي خودتان انجام وظيفه مي كنيد، دنبال يك كار جديد بگرديد.

 
۹
براساس يك نظرسنجي كه چندي پيش سازمان ملي جوانان در كشور خودمان و با حضور بيش از 900 جوان ايراني انجام داده، معلوم شده است كه بيش از 50 درصد جوانان كشورمان از شغل شان رضايت ندارند. در كشور ما به دليل مشكلات مالي كه گريبان گير بيشتر افراد جامعه است، جوانان در هنگام انتخاب شغل به دنبال مشاغلي مي گردند كه نيازهاي مادي  شان را برآورده كند و به همين دليل، معمولا علايق شخصي، استعدادها و توانايي هاي خود را براي يافتن يك شغل مناسب زير پا گذاشته و ترجيح مي دهند از قبول كارهاي مورد علاقه شان كه درآمد پاييني دارد، صرف نظر كنند. دكتر غلامحسين خورشيدي، كارشناس مسائل اقتصادي، مي گويد: از ديد كلي، بحث نارضايتي شغلي را مي توان به دو شكل تعبير كرد: نخست، اصل شغل كه باعث عدم رضايت فرد مي شود و دوم، محيط فعاليت فرد كه موجب مي شود نارضايتي هايي براي وي به وجود آيد. او مي افزايد: ناعدالتي در به دست آوردن شغل مناسب نيز از عوامل مهم ديگري است كه باعث به وجود آمدن نارضايتي در افراد مي شود. هنگامي كه فرد مي بيند دوستش با مدرك تحصيلي مشابه و تنها به دليل داشتن ارتباط يا پارتي، جايگاه و شغل بهتري نسبت به او دارد، حتي اگر شغل مناسبي هم داشته باشد باز احساس نارضايتي مي كند. متأسفانه اين مسأله در جامعة ما كم نيست و آشكارا قابل مشاهده است. دكتر محمد احمدي، رئيس مركز خدمات مشاوره اي شريف نيز اعتقاد دارد كه: اگر افراد در محيط كارشان آموزش ببينند، شناخت بيشتري نسبت به حرفة خود پيدا مي كنند، كارشان را بهتر انجام مي دهند و در نهايت، رضايت بيشتري هم از شغل خودشان خواهند داشت. او ثبات شغلي را هم يكي ديگر از عوامل مهم در اين مورد دانسته و مي گويد: در جامعة ما افراد همواره بر اين باورند كه شغل ثابتي ندارند و پيوسته به دنبال شغل بهتري مي گردند. در صورتي كه اگر نسبت به دوام شغل خود اطمينان داشته باشند، با تلاش بيشتر در شغل شان پيشرفت كرده و از جايگاه بهتري بهره مند مي شوند و رضايت بيشتري هم از شغل خود خواهند داشت. دكتر يوسفي، اقتصاددان، نيز معتقد است كه: انسان با توجه به نيروي توجيه گري خود، هميشه سعي مي كند كار گريزي و يا تخريب كار را با نارضايتي توجيه كند. يوسفي تمامي سازمان هاي اجرايي را مسؤول حل مشكلات ريشه اي در اين زمينه دانسته و مي گويد: براي حل اين معضل در جامعه، سازمان هاي مختلفي از جمله سازمان برنامه ريزي بايد برنامه هاي مدون و طولاني مدتي را فراهم كنند كه بتوان آن را عملي كرد.

۱۰
و اما دو نكتة ديگر:
اول اين كه چيني ها مي گويند: استراحت كردن يعني پيشرفت كردن. كارشناسان توصيه مي كنند كه هميشه سعي كنيد از مرخصي هايتان نهايت استفاده را ببريد. مرخصي چيز بسيار خوبي است. هالندر نيز پيشنهاد مي كند كه وقتي حقوق مي گيريد، به استراحت كوتاهي برويد يا اين كه به پاس كار سختي كه انجام داده ايد، براي خودتان هديه اي تهيه كنيد.

و دوم اين كه به نظر شما چرا و چگونه بعضي ها موقعيت شغلي شان را از دست مي دهند؟ اين سؤالي است كه در سال 2003 تحقيق مفصلي به دنبال داشته و مديران كلان شركت هاي معتبر بين المللي، پاسخ هايي به آن داده اند كه سرفصل آن پاسخ ها در اين 7 مورد خلاصه مي شود: عدم بازدهي يا افت راندمان كاري، اشتغال به شغلي كه دوستش نداريد،  نداشتن اهداف بزرگ در كاري كه به آن مشغول ايد،  پول را مهم ترين چيز دانستن، داشتن ديدگاه منفي دربارة شغل حاضر، شايعه پراكني و توطئه چيني. اما توضيح و تفصيل اين موارد، بماند براي شايد وقتي ديگر.

 

 

دكتر وين داير
از هر 10 نوجواني كه همين امروز سيگار را مي گذارند روي لب هايشان و شروع مي كنند به پُك زدن هاي هوسي، لااقل 4 نفرشان سيگاري هاي قهاري مي شوند كه تا آخر عمرشان هم به سمت و سوي ترك سيگار نمي روند. روان پزشكان مي گويند كه بيشتر سيگاري ها تا قبل از 18 سالگي، اولين سيگارشان را آتش مي زنند و بنابراين، بهترين شيوه براي مواجهه با اين بحران اجتماعي، پيش گيري اوليه در همان دوران نوجواني است. اما اگر اين پيش گيري اوليه اتفاق نيفتاد و كار از كار گذشت، باز هم دنيا به آخر نمي رسد. ترك سيگار خيلي آسان تر از آن چيزي است كه مارك تواين مي گويد. او مي گويد: ترك سيگار آسان است، من بارها اين كار را كرده ام. اين شوخي مارك تواين را نشنيده بگيريد و باور كنيد كه هر آدمي اگر اراده كند، مي تواند سيگار را يك بار و براي هميشه ترك كند.
۱
اولين قدم در ترك هر عادتي اين است كه آن عادت را خوب بشناسيد. ميزان اعتيادتان به سيگار را مي توانيد با استفاده از تست هاي استانداردي كه ميزان وابستگي به نيكوتين را معين مي كند، به آساني بفهميد. هر شخص سيگاري در ساعات مشخصي از روز و يا در موقعيت هاي خاصي، به سيگار پناه مي برد. هوشيار باشيد و ببينيد چه عواملي، ميل به سيگار را در شما بيدار مي كنند. آن عوامل و آن موقعيت هاي خاص را شناسايي كنيد. اين طوري مي توانيد ماهيت چنين موقعيت هايي را بهتر درك كنيد و خودتان را براي چنين مواقعي آماده كنيد.
يك هفته قبل از شروع برنامة ترك سيگار، دفترچه اي تهيه كنيد و بهانه هايي را كه باعث شده تا در آن هفته سيگار روشن كنيد، به دقت در آن دفترچه يادداشت كنيد. علت، محل و زمان سيگار كشيدن تان را حتما در آن قيد كنيد و بنويسيد كه متعاقب سيگار چه احساسي داشته ايد. سپس بنويسيد كه در چه شرايطي ممكن است بعد از ترك سيگار، هوس كنيد دوباره سيگاري آتش بزنيد. پيش بيني كنيد كه در آن شرايط چه چيزي مي تواند به عنوان جايگزين سيگار عمل كند. سپس به انگيزه هايي كه باعث شده است فكر ترك سيگار به سرتان بزند، دقت كنيد و از آن ها يادداشت برداريد. در ادامه بنويسيد كه از ترك سيگار چه منافعي نصيب تان خواهد شد. تمام اين ها را با جزئيات كامل در همان دفترچه يادداشت كنيد.
۲
ترك سيگار، اراده مي خواهد. اراده هم محصول يك بسترسازي مناسب است. سعي كنيد به اين سؤالات، صادقانه پاسخ بدهيد: چرا مي خواهم سيگار را ترك كنم؟ آيا اين دلايل را شخصا به دست آورده ام يا شخص ديگري (پزشك، خانواده، دوست و ...) برايم استدلال كرده است؟ براي موفق شدن بايد به دلايل خودتان اعتماد داشته باشيد. اين دلايل مي تواند هم منفي باشد هم مثبت. منفي مثل اين كه بگوييد: نمي خواهم به خاطر سيگار، جوانمرگ بشوم! مثبت مثل اين كه بگوييد: مي خواهم بدون خس خس سينه و تنگي نفس فوتبال بازي كنم. فهرستي تهيه كنيد و تمام دلايل منفي  و مثبتي را كه براي ترك سيگار داريد، يادداشت كنيد؛ حتي اگر آن دليل، دليل خيلي كوچك و بي اهميتي باشد. هر چه بيشتر، بهتر. اين فهرست را هميشه دم دست داشته باشيد تا با مرور آن، انگيزه  تان بيشتر و بيشتر شود. بعضي از دلايل مشتركي كه همه ممكن است براي ترك سيگار داشته باشند، عبارتند از:
سيگار براي سلامتم بد است و من نمي خواهم در جواني عمرم را تباه كنم، مي خواهم سرحال و قبراق باشم، از نظر مالي برايم به صرفه است، آدم هاي غيرسيگاري هنگام برقراري روابط اجتماعي بهتر و زودتر پذيرفته مي شوند، نمي خواهم ديگر دهانم، بدنم، مويم و لباسم بوي سيگار بدهد، يكي از بستگانم- آشنايانم اخيرا به دنبال ابتلا به سرطان ريه از دنيا رفت، من نمي خواهم اين اتفاق براي من بيفتد، نمي خواهم به چيزي وابسته باشم حتي سيگار، سيگار نفسم را تنگ مي كند و به قلبم فشار مي آورد و . . .
3
اگر سال هاست كه سيگار مي كشيد و از اين كار لذت مي بريد، احتمالا پس از ترك سيگار، علاوه بر مشكلات جسمي، دچار نوعي خلأ عاطفي هم خواهيد شد. پس لازم است براي زندگي بعد از سيگار تان هم برنامه هاي جديدي داشته باشيد و تغييراتي در برنامه هاي روزمره تان به وجود بياوريد: ورزش هاي جديد، فعاليت هاي اجتماعي متنوع، امتحان  كردن غذاهاي جديد، موسيقي متفاوت، تهية لباس جديد، تغيير وضع ظاهري مثلا نوع آرايش موي سر و . . . بايد با اين تغييرات احساس كنيد كه ترك سيگار از شما آدم ديگري ساخته است. نكتة اصلي، اين است كه شما بايد روز به  روز دامنة تجارب و فعاليت هايتان را گسترده تر كنيد تا بتوانيد تمركزتان را از مسألة ترك سيگار دور كنيد. يادتان باشد كه قرار نيست شما كسي يا چيزي را از دست بدهيد. برعكس، شما داريد چيز جديد و ارزشمندي همچون زندگي سالم و بي دردسر را به دست مي آوريد.
۴
داستان شرطي سازي پاوولف را شنيده ايد؟ او پيش از غذا دادن به سگ ها، زنگي را به صدا درمي آورد. بعد از مدتي، تنها به صدا درآوردن زنگ هم باعث مي شد تا بزاق سگ ها ترشح شود. به همين نسبت، شما در ضمير ناخودآگاه تان عادت كرده ايد كه در زمان هاي معين، موقعيت هاي خاص، در پاره اي از اماكن و غيره، سيگار روشن كنيد. به عبارت ديگر، شما طي سال هاي اعتيادتان، نسبت به سيگار ـ به نوعي ـ شرطي شده ايد. هنگام ترك سيگار بايد در نظر داشته باشيد كه مدت زماني طول مي كشد تا اين شرطي شدن، اثرش را از دست بدهد. بايد بدانيد كه گاهي اوقات، ما در باورمان سيگار را بيش از آن چه كه هست، قدرتمند مي پنداريم و فراموش مي كنيم كه سيگار به هيچ عنوان اين قدرت را ندارد كه چيزي را عوض كند يا اوضاع را بهتر كند. به قول فرويد: سيگار فقط و فقط يك سيگار است. با اين حال، براي اين كه بتوانيد سيگار را براي هميشه كنار بگذاريد، بايد ذهني متمركز و قدرتمند داشته باشيد. تداعي هاي ذهني كه از سيگار در ذهن تان ايجاد شده، تا مدت ها بعد از قطع وابستگي به نيكوتين هم در درون تان وجود خواهد داشت. بايد به خودتان يادآوري كنيد كه همه چيز در كنترل شماست و ذهنيت مثبتي را كه از همان اولين روزهاي بعد از ترك ايجاد مي شود، پيوسته حفظ كنيد. هر چه باشد، قرار است كه از اين به بعد، شما در مقام يك فرد غير سيگاري از زندگي تان لذت ببريد.
۵
سيگار كشيدن يك عادت بد نيست، بلكه يك اعتياد پيچيده است. مي دانيد نيكوتين سيگار، اثرات اعتيادآورش را چگونه اعمال مي كند؟ با تغييراتي كه در 2 مادة شيميايي موجود در مغز به وجود مي آورد: دوپامين و نورآدرنالين. فقط 7 ثانيه بعد از اولين پُكي كه به سيگار مي زنيد، مقدار زيادي از نيكوتين يك جا به مغز مي رسد و يورش نيكوتيني آغاز مي شود. اگر سيگاري ها اين اولين پك را ـ به اشتباه ـ لذت بخش توصيف مي كنند، فقط به اين دليل است كه يورش نيكوتيني، اشتياقي را كه درست بعد از اتمام آخرين سيگار در مغز شكل گرفته است، ارضا مي كند. و اين همان چرخة اعتياد است كه در سيگاري ها خيلي زود شكل مي گيرد. اكثر سيگاري ها به خوبي به ياد دارند كه اولين نخ هاي سيگاري كه كشيدند، اصلا لذت بخش نبوده است. آن ها معمولا آن قدر بر اين كار اصرار كرده اند تا بالاخره اين چرخة اعتياد در وجودشان شكل گرفته است. آن چه سيگاري ها به عنوان لذت ناشي از سيگار از آن ياد مي كنند، در واقع چيزي نيست مگر اطفاء ميل به نيكوتين كه از كشيدن آخرين نخ سيگار در وجودشان باقي  مانده است. اما جاي نگراني نيست؛ چرا كه اگر سيگار را كنار بگذاريد، نيكوتين علي رغم ذات اعتيادآورش، تنها 48 ساعت در بدن تان باقي خواهد  ماند. اگر بخواهيد سيگار را يك دفعه كنار بگذاريد، علائم قطع مصرف فقط در دو سه روز اول شديد خواهد بود و تدريجا ظرف دو تا سه هفته به كلي از بين خواهد رفت. اما اگر اين كار را به تدريج انجام دهيد، مي توانيد با استفاده از جايگزين هاي نيكوتين، شانس موفقيت خودتان را تا دو برابر افزايش دهيد.
۶
از همان روزي كه سيگار را قطع مي كنيد، اتفاقات خوبي در زندگي تان رخ مي دهد:
راحت تر نفس مي كشيد، خطر ابتلايتان به انواع بيماري هاي خطرناك كاهش مي يابد، رگ هاي خوني تان بازتر مي شوند و گردش خون تان بهبود مي يابد، با خروج منواكسيدكربن از بدن تان سطح انرژي  تان افزايش مي يابد، خون رساني پوست تان بهتر مي شود و رنگ چهره تان باز مي شود، شانس باروري تان بيشتر مي شود، محيط زندگي و كارتان تميزتر و سالم تر مي شود، اثري از سوراخ و جاي سوختگي در لباس هايتان باقي نمي ماند، ديگر دوروبري هايتان را معذب نمي كنيد و آن ها را در معرض انواع بيماري ها قرار نمي دهيد، پولي را كه خرج سيگار مي كرديد مي توانيد پس انداز كنيد، طعم غذاها برايتان بهتر مي شود، جذابيت تان براي ديگران بيشتر مي شود، بدن و لباس تان ديگر بوي كهنگي سيگار را نمي دهد، اعتماد به نفس و خودباوري تان بيشتر مي شود و با افزايش سطح انرژي تان احساس سرزندگي خواهيد كرد.
7
و حالا ببينيد كه بلافاصله پس از ترك سيگار، چه اتفاقاتي در بدن تان شروع مي شود:
۲۰ دقيقه بعد:  فشارخون و ضربان قلب به حالت عادي برمي گردد و خون رساني به دست و پا بهبود پيدا مي كند.
۸ ساعت بعد: سطح اكسيژن خون به حد طبيعي برمي گردد و خطر ابتلا به حملة قلبي كاهش مي يابد.
يك روز بعد: منواكسيدكربن ناشي از سيگار از بدن دفع مي شود و ريه ها كم كم خلط و چرك را از خود خارج مي كنند. يادتان باشد كه اگر يك روز بعد از ترك، دوباره هوس سيگار كرديد، نفس عميق بكشيد و آب زياد بخوريد.
دو روز بعد: ديگر نيكوتين خون تان قابل اندازه گيري نيست. حس چشايي و بويايي رو به بهبود مي گذارند. طي اين روز و روز بعد، علائم قطع مصرف به اوج مي رسد. پس زياد آب بخوريد و مصمم و متمركز باقي بمانيد؛ چرا كه اين علائم به زودي تمام خواهد شد.
سه روز بعد: اين روز احتمالا بدترين روزتان است. علائم قطع مصرف اوج مي گيرد. يادتان باشد كه اين علائم گذرا هستند. پس سرتان را با چيزي گرم كنيد (ورزش، كتاب، نوشتن، تلفن و . . .)  و آب زياد بخوريد. سه هفتة ديگر، تمام اين علائم به خاطرات مي پيوندد! پس بي خيال گذشته شويد و چشم تان به آينده باشد.
چهار روز بعد: ممكن است بدخُلق شويد و احساس بي قراري بكنيد. بدن تان نيكوتين مي خواهد، درست مثل گرسنه اي كه غذا مي خواهد. مقاومت كنيد. تا مي توانيد، آب بخوريد و حتما يك ميان وعدة مناسب، دم دست تان باشد. برويد بيرون قدم بزنيد. اگر سري هم به باشگاه و سالن ورزشي بزنيد، بد نيست.
پنج روز بعد: خيلي راحت تر نفس مي كشيد. پوست تان روشن تر شده است و چشم هايتان برق سابقش را پيدا كرده است. احساس مي كنيد كه انرژي تان زياد شده. سعي كنيد از اين روز هر روز دو نوبت، يك بار صبح و يك بار شب، تمرين هاي ريلكسيشن انجام بدهيد.
يك هفته بعد: الگوي خواب تان به شكل عادي بازگشته است. ممكن است سرفه هايتان و يا سينه صاف كردن هايتان بيشتر از قبل شده باشد. منطقي هم هست. ريه ها دارند قطران و باقي مانده هاي مزاحم اين چند سال را جارو مي كنند و مي ريزند بيرون.
دو هفته بعد:  عروق خوني در سراسر بدن تان بازتر و بازتر مي شوند و اوضاع گردش خون تان بهبود چشمگيري پيدا مي كند. پياده روي و ورزش كردن برايتان آسانتر شده است.
۳ تا 9 ماه بعد: مشكلات تنفسي، سرفه، تنگي نفس و خس خس سينه تا حد زيادي مرتفع شده است. كارآيي ريه ها بين 5 تا 10 درصد افزايش يافته است.
۵ سال بعد: خطر ابتلا به حملة قلبي نسبت به وقتي كه سيگار مي كشيديد، 50 درصد كاهش يافته است.
۱۰ سال بعد: خطر ابتلا به سرطان ريه نسبت به وقتي كه سيگار مي كشيديد، 50 درصد كاهش يافته است. حالا شما به اندازة يك فرد غيرسيگاري در خطر ابتلا به حملة قلبي قرار داريد.
۸
وقتي سيگار را ترك مي كنيد، موقعيت هاي زيادي برايتان پيش مي آيد كه وسوسه تان مي كند سيگاري بگيريد و... (و باز هم همان آش و همان كاسه!) اما اين موقعيت ها دشمنان شما هستند و دشمنان تان را هم هر چقدر كه بهتر بشناسيد، بهتر مي توانيد تدبيرشان كنيد:
بي حوصلگي: بي حوصلگي فقط و فقط يك حالت روحي است و سيگار كشيدن نمي تواند هيچ تغييري در آن ايجاد  كند. جز اين كه فقط مدتي از وقت تان را به عنوان يك كار و سرگرمي پر كند و در واقع، مشغول تان كند. پيشاپيش به فكر اين دقايق باشيد و براي اين لحظات، برنامه اي از پيش طراحي شده در نظر بگيريد.
آسودگي خاطر: خيلي ها پنج شش هفته پس از ترك سيگار، درست وقتي كه علائم قطع مصرف را به خوبي پشت سر گذاشته اند، در دام يك آسودگي خاطر كاذب مي افتند و با اين تصور كه ديگر اعتيادي به سيگار ندارند و يك نخ سيگار هيچ اثري روي آن ها نخواهد داشت،  دوباره سيگار روشن مي كنند. مواظب باشيد! اين آسودگي خاطر، خيلي خطرناك است. يادتان باشد كه چيزي به نام فقط يك نخ وجود ندارد. نه پيش از اين و نه بعد از اين. مبادا تمركز ذهني تان را از دست بدهيد. قرار بر اين است: سيگار بي سيگار.
۹
و اما قصه از كجا شروع شد؟ 63 سال پيش، آن سرخ پوستاني كه براي اولين بار، چيزي شبيه سيگار را روي لب ها يشان آتش زدند و نفس هايشان را به آن آلوده كردند، مسلما نمي دانستند كه چه آتشي روشن مي كنند و چه جماعتي را از نفس مي اندازند. هنوز 10 سال از آن تاريخ نگذشته بود كه دانشمندان اسپانيايي، طي تحقيقات مفصلي دريافتند كه سيگار پر است از مواد سمي و سرطان زاي مختلف. پزشكان تاكنون 4560 مادة سمي و 60 مادة سرطان زا را در سيگار شناسايي كرده اند.
طبق تازه ترين آمار سازمان جهاني بهداشت، لااقل 40 درصد از مرگ و ميرهاي قلبي و 5/12 درصد از كل مرگ و ميرهاي جهان، زير سر همين قاتل ريز اندام است. پزشكان هشدار مي دهند كه به طور متوسط در هر 10 ثانيه يك نفر به علت مصرف سيگار در گوشه اي از دنيا جان خود را از دست مي دهد و پيش  بيني مي شود كه تا سال 2025 نيز رقم مرگ و مير سالانه سيگاري ها به 10 ميليون برسد. اما همين آمار تأكيد مي كند كه در سراسر جهان، لااقل يك ميليارد و يك صد ميليون نفر به سيگار اعتياد دارند. البته اعتياد به سيگار نيز از نظر سازمان جهاني بهداشت، تعريف كاملا مشخصي دارد: هر كس كه تا اين لحظه از عمرش 100 نخ سيگار كشيده باشد و يا هر كس كه در طول يك هفته لااقل 6 نخ سيگار بكشد،  به سيگار اعتياد پيدا كرده است.

 

 

رابطه پدر ـ فرزندي؟ بله،  اين سكه هم مثل ساير سكه ها دو رو دارد و البته به دو روي اين سكه هم
ـ كمتر پيش آمده است كه ـ نگاه درست و متوازني داشته باشيم؛ خصوصا كه اين ايام، مصادف است با روز پدر و طبيعتا همه از آن روي سكه حرف مي زنند كه: فرزندان بايد پدران شان را تكريم كنند و در تنظيم يك رابطه صحيح با آنان بكوشند ـ و البته بر منكرش لعنت! ـ اما كارشناسان علوم رفتاري اعتقاد دارند كه نقش پدران در تنظيم يك رابطه سالم پدر ـ فرزندي اگر بسيار پررنگ تر از نقش فرزندان نباشد، مطمئنا كم رنگ تر نيست.

من ديگه بچه نيستم!
نگفتم اين طور مي شود... من كه گفته بودم... گفتم ولي گوش نكردي... اگر مي خواهيد با فرزندان تان دوست باشيد و اگر مي خواهيد بچه هايتان حرف ها و مشكلات  شان را پيش از هر كس ديگري با شما مطرح كنند،  از عبارات فوق الذكر و امثالهم بپرهيزيد.

بيش از هر چيز ديگري، نوجوان ها دل شان مي خواهد كه به رسميت شناخته شوند، دل شان مي خواهد دوستان و اطرافيان ـ و به خصوص پدر و مادرشان ـ آن ها را به عنوان يك فرد بالغ و مستقل قبول داشته باشند و اصلا خوش شان نمي آيد كه با آن ها مثل بچه ها حرف بزنند و مثل بچه ها رفتار كنند. پدران هم بايد به همين ترتيب، رفتار و گفتارشان را متناسب با علايق و سلايق فرزندان شان تنظيم كنند. اين يك توصيه مهم روان شناسانه است به تمام پدرهايي كه بچه هايشان دارند در حوالي سنين بلوغ نفس مي كشند: مبادا بچه هايتان احساس كنند كه شما آن ها را به عنوان يك آدم مستقل و صاحب فكر قبول نداريد!
البته اين نكته را هم نبايد از ياد برد كه نوجوانان علي رغم تمام شجاعت هاي ظاهري و بي پروايي هايي كه اغلب از خودشان بروز مي دهند، با ترس ناشناخته اي در اعماق وجودشان دست و پنجه نرم مي كنند و از مسووليت پذيري واهمه دارند. پدراني كه بتوانند آميزه اي از احترام مستقيم و تربيت غيرمستقيم را به پاي بلوغ فرزندان شان بريزند، منابع بسيار ارزشمندي براي فرزندان شان محسوب مي شوند.

طرفدار استقلال
بچه ها معمولا در سنين نوجواني، انس و الفت هاي تازه اي را نيز تجربه مي كنند كه قبلا از آن بي بهره بودند؛ مثلا دوستان شان در نظرشان مهم تر مي شوند، به تفريحات تازه اي روي مي آورند، اوقات فراغت شان را به گونه هايي متفاوت از قبل سپري مي كنند و... و اين كاملا طبيعي است. استقلال، همان چيزي است كه پدران و مادران ـ و به ويژه پدران ـ بايد بالاخره به فرزندان شان هديه كنند. اين استقلال كه لازمه زندگي آينده فرزندان است، به صورت هاي مختلفي مي تواند ظهور پيدا كند؛ اما وجه مشترك تمام  اين صور، همين است كه به مرور وابستگي فرزندان به پدر و مادرها كمتر و كمتر مي شود و دلبستگي ها و وابستگي هاي تازه اي در زندگي شان جا باز مي كند. خيلي مته به خشخاش نگذاريد و ناراحت نشويد كه مثلا چرا فرزندتان تازگي ها ترجيح مي دهد به جاي ماندن در خانه و تماشاي تلويزيون، اوقات فراغتش را با دوستانش بگذراند.

پرسش و پاسخ
كليد خوردن سوال هاي تازه در ذهن آدم هم يكي ديگر از مقتضيات نوجواني و جواني است. بخش عمده اي از بلوغ جسمي و رواني با همين سوال ها و تلاش براي يافتن پاسخ هايشان گره خورده است. حتي بچه هايي كه تا همين چندي پيش و بنا به اعتراف تمام اعضاي خانواده، كاملا مطيع و حرف گوش كن بوده اند، ممكن است امروز ناگهان از شما بپرسند كه اصلا چرا بايد فلان دستورتان را اطاعت كنند، ممكن است از تان سوال و جواب كنند، و خلاصه ممكن است رفتارهاي تازه اي از فرزندان تان ببينيد كه انتظارش را نداشته باشيد. اما فراموش نكنيد كه اين فرايند، كاملا طبيعي و سالم است. هميشه طبيعي بودن اين فرايند را به خاطر داشته باشيد و فرزندان تان را تا رسيدن به پاسخ نهايي سوالات شان همراهي كنيد.

اعصاب ندارم!
از تاثير هورمون ها در جسم و روان فرزندان تان نيز غافل نشويد. بچه ها در اين سن و سال، خيلي دل شان مي خواهد كه هر از گاه صدايشان را بلند كنند و فرياد بكشند، خصوصا وقتي كه تحت يك استرس شديد قرار مي گيرند. ممكن است در جمع ـ و به خصوص هنگام رويارويي با جنس مخالف ـ خيلي به شان سخت بگذرد، ممكن است از بعضي محافل خانوادگي فرار كنند، ممكن است پوسترهايي به در و ديوار بچسبانند كه شما خوش تان نيايد و... ازشان استدلال نخواهيد! آن ها معمولا هيچ استدلال روشني براي اين رفتارهايشان ندارند و حقيقت اين است كه حتي خودشان هم به روشني درك نمي كنند كه هورمون ها دارند آن ها را به سمت و سوي تازه اي مي كشند كه چندان هم براي شان آشنا نيست. با آن ها خشونت نكنيد. نخواهيد كه يك  شبه همه چيز عوض شود. آرام آرام با بچه هايتان دوست شويد و آگاهي ها و تجربه هايتان را به مرور در اختيارشان بگذاريد.

هيچ وقت نگذاريد بچه هايتان احساس كنند كه دارند بازجويي مي شوند. ضمنا براي آن ها اين خيلي مهم است كه بتوانند حرف هايشان را با شما بدون هيچ ترس و احساس خطري در ميان بگذارند. اين فرصت را نبايد از آن ها گرفت. معناي اعتماد را پدران بهتر از هر كس ديگري مي توانند به فرزندان شان بياموزند. اين كار مهم را به اين و آن واگذار نكنيد. تاثير آموزش هاي رفتاري البته از آموزش هاي گفتاري خيلي بيشتر است. مثلا تمام حرف و حديث هايي كه قرار است بين شما و فرزندتان بماند، واقعا و فقط بين خودتان و فرزندتان نگه  داريد و حتي اگر قرار است شخص ديگري مثلا مادر خانواده را هم مطلع كنيد، حتما نظر فرزندتان را هم جويا شويد. اين يك آموزش رفتاري صددرصد است.

رفاقت با كودك درون
مي گويند هر آدمي يك كودك درون دارد كه اگر فراموشش كند، خيلي سخت مي تواند با نسل هاي تازه و همين طور با فرزندانش ارتباط برقرار كند. پس آن كودك درون را از ياد نبريد و با بچه هايتان مثل يك رفيق رفتار كنيد. مثلا اگر با هم رفتيد سينما، بعدش نظر او را هم درباره آن فيلم بپرسيد و نظر خودتان را هم بگوييد. از ورزش هاي دو نفره غافل نشويد و...

پدر فقط مسوول معاش نيست
روان شناسان اعتقاد دارند كه پدران مي توانند براي فرزندشان، نقش بهترين معلم و الگو را ايفا كنند. در روايات ديني فراواني هم بر لزوم رفتار صحيح پدر با فرزندانش تاكيد شده است. قلمرو وسيع اين روايات حتي دوران قبل از تولد را هم در بر مي گيرد. برخي روايات به اهميت محبت والدين نسبت به فرزندان، برخي به برخورد كودكانه با كودك و برخي نيز به رفتار عادلانه با فرزندان امر مي كنند.

خلاصه اين كه، پدر فقط مسوول تامين معاش نيست و پدران نه فقط در تامين امكانات اقتصادي و اجتماعي خانواده، نقش اساسي دارند، بلكه وجودشان در تعليم و تربيت فرزندان نيز اهميت والايي دارد. تحقيقات نشان داده است كه تماس با پدر در سال هاي اوليه زندگي، در روابط آينده فرزندان ـ و به ويژه پسران ـ تاثير فراواني دارد. از سوي ديگر، غيبت يا فقدان پدر  به هر دليلي و به خصوص قبل از چهار سالگي، آثار بسيار نامطلوبي بر فرزندان باقي خواهد گذاشت. اين تاثير نامطلوب هم البته در پسران، چشمگيرتر از دختران است.

چند مدل پدر داريم؟
در يك نگاه كلي، مي شود پدران را از نظر ميزان تاثيرشان در تربيت فرزندان، به سه دسته كلي تقسيم كرد: پدران سهل گير، پدران سخت گير و پدران مقتدر.
از ويژگي هاي پدران سهل گير، بي توجهي به آموزش رفتارهاي اجتماعي است. اگرچه فرزندان چنين خانواده هايي معمولا داراي استقلال فكري و عملي هستند، اما به سبب هرج و مرج، نوعي تزلزل روحي در آن ها به چشم مي خورد؛ زيرا در اين خانواده ها هر كس به منافع خودش توجه دارد (نه به منافع عمومي خانواده) و همين تزلزل، منجر به بي بندوباري فرزندان مي شود و باعث مي شود كه آنان نسبت به زندگي احساس مسووليت نكنند. برقراري اعتدال در برنامه هاي زندگي، يكي از اساسي ترين آموزش هاي رفتاري در لابه لاي آموزه هاي ديني است. از امام باقر(ع) نقل مي كنند كه: بدترين پدران كساني هستند كه در نيكي كردن به فرزندشان زياده روي كنند.

 
اما در خانواده هاي سخت گير، فرد مستبد كه غالبا پدر خانواده است، تصميم گيرنده و تعيين كننده وظايف ديگر اعضاي خانواده است. فرزندان اين خانواده ها كمتر به خودشان متكي هستند و خلاقيت كمي هم دارند. آن ها هميشه از اين كه بخواهند در چنين محيط هايي ادعاي حق كنند، هراس دارند. تربيت والدين مستبد و سخت گير در پسران، نتايج منفي بيشتري بر جاي مي گذارد تا در دختران.
و اما پدران مقتدر، فرزندان شان را به شيوه اي كه در نظر او اطمينان بخش و قاطع است، آزاد مي گذارند تا فرزند به استقلال و آزادي فكري تشويق مي شود، در حالي كه نوعي محدوديت و كنترل نيز از طرف والدين به فرزند اعمال مي شود. در چنين خانواده هايي همه افراد خانواده قابل احترام اند؛ تمام اعضاي خانواده صلاحيت اظهار نظر درباره مسائل و مشكلات مربوط به خود را دارند؛ همه افراد خانواده در تصميماتي كه درباره آن ها گرفته مي شود و يا كاري كه به آن ها مربوط مي شود حق دخالت دارند؛ نوعي روش عقلايي در كليه شئون زندگي اين خانواده ها ديده مي شود؛ و اساس اين نوع زندگي بر همكاري و همياري استوار است.

به هر حال اگر والدين نسبت به تربيت فرزندان خود، آگاهي هاي لازم را داشته باشند و از مربيان و متخصصان علوم رفتاري و تربيتي كمك بگيرند، رفتار آنان با فرزندان شان نسبت به رفتار خانواده هاي ناآگاه، بسيار متفاوت خواهد بود. يكي از مهم ترين مسائلي كه لازم است والدين آن را آموزش ببينند، تشخيص بين تنبيه قابل قبول و بدرفتاري و خشونت است. آموزش فقط از طريق گذراندن دوره هاي خاص تربيتي حاصل نمي شود. مثلا درگيري هاي شديد بين والدين، احساسات منفي فرزندان را تقويت مي كند و سبب مي شود تا آن ها با همسالان شان رفتاري پرخاشگرانه و يا بزهكارانه داشته باشند و معمولا در ميان آن ها محبوبيتي به دست نياورند. يعني والديني كه در حضور فرزندان شان زياد با همديگر مشاجره و مرافعه دارند، بدون هيچ آموزش مستقيمي، رفتار فرزندان شان را به سمت و سوي خاصي هدايت مي كنند.

اين مطلب را با ذكر يكي از نتايج مطالعه و تحقيق كوپر اسميت در رابطه پدر ـ فرزندي به پايان مي بريم: جواناني كه از عزت نفس بالاتري برخوردارند، معمولا داراي والدين ـ و به ويژه پدراني ـ هستند كه اعتماد به نفس، ثبات هيجاني و اتكاي به خود از ويژگي هاي شخصيتي آنان به شمار مي رود و در فرايندهاي تربيتي، بين آن ها و فرزندان شان توافق كاملي مشاهده مي شود.

 

 

مارگارت تاچر در پاسخ به خبرنگاري كه به كنايه از او پرسيده بود چرا مقامات كشوري، پشت سرتان زياد صحبت مي  كنند، با خنده گفت: تا وقتي كه از دستوراتم اطاعت مي كنند، مهم نيست كه درباره ام چه مي گويند.
چندي پيش يك محقق امريكايي به اسم بروس سافينگيت، دست به تحقيق جالبي زد: هزار نفر را به صورت تصادفي انتخاب كرد و ازشان پرسيد: شما از چه چيزي خيلي مي ترسيد؟ 75 درصدشان گفتند: از سخنراني در حضور جمع! سافينگيت مي گويد: برايم خيلي جالب بود كه ديدم تعداد كساني كه از صحبت كردن در جمع مي ترسيدند، تقريبا دو برابر كساني بود كه از مرگ مي ترسيدند! و ادامه مي دهد كه: مسلما اگر هر آدم عاقلي را بين مرگ و سخنراني در جمع مخير كنند، سخنراني را انتخاب مي كند و البته اصول ساده اي هم وجود دارد كه دانستن و عمل كردن به آن ها، سخنراني در حضور جمع را آسان تر مي كند. موافقيد اين هفته دربارة همين اصول صحبت كنيم؟!

شما از طرز صحبت كردن چه كسي خوش تان مي آيد؟ دل تان مي خواهد مثل كي حرف بزنيد؟ مثل فلان سياستمدار؟ فلان سخنران حرفه اي؟ فلان هنرپيشه؟ يا شايد هم مثل خودتان. يعني مثلا يك شيوة منحصر به فرد. به هر حال، هيچ فرقي نمي كند. براي خوب حرف زدن بايد تمرين كنيد و تمرين تان را هم مي توانيد از همين امروز شروع  كنيد. شروع كنيد!

مواد لازم براي تمرين سخنراني عبارتند از: يك عدد آينة قدي و يك عدد ضبط صوت. البته اگر دل تان بخواهد و امكانش را داشته باشيد، ويديو تيپ از ضبط صوت خيلي بهتر است. تنهايي و براي خودتان شروع كنيد به سخنراني و از سخنراني تان فيلم بگيريد، يا لااقل صداي خودتان را موقع تمرين، ضبط كنيد.

جلوي آينه بايستيد و شروع كنيد به صحبت كردن. ضبط صوت تان هم كه طبيعتا آماده است و دارد صداي تان را ضبط مي كند. موقع صحبت كردن، توي آينه به چشم خودتان زل بزنيد. اگر براي سخنراني تان متن آماده اي در اختيار داريد، حرف هايتان را از روي متن بخوانيد و هر از گاهي، سرتان را بلند كنيد تا دوباره با خودتان توي آينه، ارتباط چشمي برقرار كنيد.

آينه خيلي خوب است. دروغ نمي گويد. شما را همان جوري نشان مي دهد كه واقعا هستيد. پس ژست و لبخند و نگاه و حركات تان را آن قدر جلوي آينه تغيير بدهيد تا دقيقا هماني بشويد كه دل تان مي خواهد. راست بايستيد و راحت باشيد. راست ايستادن، نشان دهندة اعتماد به نفس است. از حركات اضافي هم پرهيز كنيد. شما كه دل تان نمي خواهد خودتان حواس شنوندگان تان را پرت  كنيد؟!
طبيعتا در هنگام ايستادن، دستان تان را هم در كنار بدن تان قرار مي دهيد. براي تأكيد بر روي نكات مهم، از حركاتي استفاده كنيد كه آهسته، دقيق و در عين حال طبيعي باشند.

حواس تان به عادت هايتان هم باشد و تا آن جا كه مي توانيد، عادت هايتان را اصلاح كنيد. مثلا دست روي دست انداختن، تكيه دادن به ديوار، بازي كردن با انگشتان دست يا با خودكار به جايي كوبيدن، همة اين كارها ممكن است حواس مخاطبان شما را پرت كند يا غيرمستقيم به آن ها بگويد كه شما نسبت به موضوع، تسلط نداريد يا بي علاقه و دستپاچه ايد.

نگاه تان به آينه باشد و چهره و حركات تان را براساس حرفي كه مي زنيد، تنظيم كنيد. از اين كه از اول تا آخر سخنراني  تان شق و رق بايستيد و يكنواخت حرف بزنيد، بايد پرهيز كنيد.
وقتي فيلم تمرين سخنراني تان را مي بينيد يا وقتي كه به صداي ضبط شدة خودتان موقع تمرين سخنراني گوش مي دهيد، دقت كنيد و ببينيد كه آيا همه چيز همان طور كه دل تان مي خواسته، پيش رفته يا نه. هر جا كه برخلاف ميل تان حرف زده ايد يا صدا و لحن تان را نتوانسته ايد به دلخواه تان تنظيم كنيد، يادداشت كنيد و بعدا برگرديد تا در تمرين هاي بعدي اصلاحش كنيد.

وقتي چندين بار براي خودتان تمرين  كرديد و احساس كرديد كه ديگر به مبحث سخنراني تان تسلط پيدا كرده ايد،  خوب است يك جمعيت دوستانه را گرد هم بياوريد و برايشان صحبت كنيد: پدر و مادر و ساير اعضاي خانواده و دوستان و آشنايان نزديك و... و يا هر كس ديگري كه با او رودربايستي هاي آن چناني نداريد. بعد از سخنراني تان براي اين مخاطبان آشنا، ازشان بخواهيد كه سخنراني تان را نقد كنند. از انتقادات شان حتما يادداشت برداريد و از قابل استفاده هايش، استفاده كنيد.
وقتي به مبحث سخنراني تان خوب مسلط شديد، سعي كنيد قسمت هايي از آن را در طول روز با خودتان تكرار كنيد و از حفظ بخوانيد. مطالب را از حفظ توي ذهن تان مرور كنيد.

براي هر شنونده اي سخت است كه يكي دو ساعت پاي صحبت كسي بنشيند كه شق و رق مي ايستد و بدون هيچ ژست و حركت اضافه اي، يك ريز حرف مي زند. البته در اين كار هم مثل هر كار ديگر بايد اندازه نگه داشت (كه اندازه نكوست!). از ژست ها و حرف ها و حركات اضافي در طول يك سخنراني هر چه كمتر استفاده كنيد، تأثيرش بيشتر مي شود.
از ژست ها و حركات تان بايد وقتي استفاده كنيد كه مي خواهيد روي قسمتي از حرف تان تأكيد كنيد و طبيعتا بايد آن ها را با حرف هايتان متناسب كنيد. باز هم، آينه در خدمت شماست. مناسب ترين  ژست ها و حركات تان را انتخاب كنيد و البته فراموش نكنيد كه موقع حرف زدن با جمع، هيچ چيزي تأثيرگذارتر از لبخند نيست.

صدايتان موقع سخنراني بايد رسا باشد. نه اين كه داد بزنيد! رسا بودن صدا به معناي كنترل داشتن بر روي صداست. يعني جوري حرف بزنيد كه تمام مخاطبان تان صدايتان را بدون هيچ زحمتي بشنوند. حتي آن هايي كه دورترين فاصله را با شما دارند، بايد به راحتي صدايتان را بشنوند. بهتر است در همان دقايق نخستين سخنراني،  حرف تان را يك بار قطع كنيد و بپرسيد: صدايم براي همه واضح است يا بايد بلندتر صحبت كنم؟ اگر هيچ جوابي  به تان ندادند، شما جواب تان را گرفته ايد!

شب قبل از سخنراني، از اين خوراكي ها پرهيز كنيد: لبنيات، قهوه، چاي پررنگ و ساير نوشيدني هاي كافئين دار كه آرامش تان را به هم مي ريزند. لااقل از يك ساعت قبل از سخنراني، از اين چيزها نخوريد. روز سخنراني هم مسواك و دهان شويه را از ياد نبريد كه خيلي آرامش بخش است.

انگليسي ها يك ضرب المثلي دارند كه مي گويد: (Dress To Impress) يعني آراسته باشيد تا حرف تان اثر كند. خب، كم و بيش راست مي گويند. سعي كنيد لباسي كه مي پوشيد، مرتب باشد و با شأن خودتان و مجلسي كه قرار است آن جا سخنراني كنيد، تناسب داشته باشد. اگر برايتان مقدور است، نيم ساعت قبل از سخنراني دوش بگيريد، خيلي شاداب تر مي شويد.

نفس كشيدن هاي عميق و پي درپي شايد به نظرتان توصية بچگانه اي باشد، ولي حقيقت اين است كه اين تمرين، ضربان قلب تان را كند مي كند، فشار خون تان را تعديل مي كند، حجم ترشحات آدرنال را در بدن تان كاهش مي دهد و خلاصه اين كه، آرام تان مي كند. با بيني، هوا را ببلعيد. پنج ثانيه نفس تان را حبس كنيد و بعدش با دهان، نفس را بدهيد بيرون. اين كار را در هر نوبت تمرين تان، لااقل 3 بار تكرار كنيد و البته يادتان باشد كه هيچ وقت نبايد بيشتر از 6 مرتبه، اين تمرين را پشت سر هم تكرار كنيد چون اثرات معكوسش شروع مي شود.

اشتباهات جزئي در طول سخنراني معمولا چندان اهميتي ندارند. اغلب مردم به اشتباهات جزئي سخنرانان طي سخنراني، توجهي نشان نمي دهند. البته اشتباه داريم تا اشتباه. طبيعتا اگر كسي در ميان سخنراني اش ناگهان آروغ بزند، همه جا مي خورند و مي خندند، اما تپق زدن  و امثالهم را معمولا هيچ كس جدي نمي گيرد، مگر اين كه شما با دستپاچه شدن هاي مكرر، خودتان حواس همه را به اشتباه تان جلب كنيد.

اگر موقع سخنراني از ميكروفن استفاده مي كنيد، با صداي معمول تان حرف بزنيد، اما كمي آهسته تر و شمرده تر از زماني كه داريد بدون ميكروفن سخنراني مي كنيد. مبادا تمام مدت صحبت تان را با يك تُن صدا حرف بزنيد. بهتر است كه هر از گاهي لحن و صدايتان را متناسب با حرفي كه مي زنيد، بالا و پايين ببريد.

چشمهايتان را دائم در ميان جمعيت بچرخانيد تا ارتباط چشمي با مخاطبان تان را از دست ندهيد. تام كروز معتقد است كه: خوب نگاه كردن و برقراري ارتباط چشمي صحيح، اساسي ترين عنصر هنرپيشگي است. ـ درست و غلط  اين حرف به پاي خودش ـ اما آن چه او دربارة بازيگري مي گويد، درباره سخنراني كاملا صادق است.

موقع برقراري ارتباط چشمي با مخاطبان تان، چند چهرة صميمي را كه به مضمون حرف هايتان واكنش نشان مي دهند، پيدا كنيد و سخنراني تان را با تمركز بر روي آنان انجام دهيد. اما در هر نوبت، ارتباط چشمي خود را حداكثر چهار تا پنج ثانيه حفظ كنيد و خيلي سريع به سراغ نفر بعدي برويد.

شروع سخنراني خيلي مهم است. شروع بي  سر و ته،  بدترين آفت يك سخنراني است. مثلا سردبير يك نشريه را در نظر بگيريد كه در جلسة سخنراني براي تحريريه ، با اين جمله شروع به حرف زدن كند: از امروز مي خواهم در تحريرية اين نشريه يك تغيير اساسي ايجاد كنم... اين شروع، حواس همه را به حرف هاي سردبير جلب مي كند. اما اگر او با اين جملات شروع مي كرد، چطور؟: وقتي قرار شد براي اعضاي تحريريه صحبت كنم، با خودم گفتم از كجا شروع كنم به حرف زدن و چه چيزي بگويم كه هم وقت مان ضايع نشود، هم بهبودي در اوضاع تحريريه ايجاد شود ... مي بينيد؟ شروع دوم، خيلي ضعيف است. كسي رغبت نمي كند ادامة حرف ها را بشنود.

شروع يك سخنراني با يك داستان يا يك لطيفه هم مناسب است، البته به دو شرط:  اول اين كه لطيفه يا داستان تان طولاني نباشد و دوم اين كه به بقيه موضوع سخنراني تان كاملا مربوط باشد.

شروع سخنراني با طرح يك سؤال هم شروع خوبي است،  البته به شرطي كه سؤال تان پخته و فكر شده باشد تا ذهن شنونده را به خودش مشغول كند. چنين شروعي خيلي تأثيرگذار است و آمادگي ذهني خوبي به مخاطبان تان مي دهد، حتي اگر تا پايان سخنراني تان هم جواب آن سؤال را به طور واضح بيان نكنيد.

شفاف حرف بزنيد. از جمله هاي طولاني كه نفس شنونده را مي گيرد، كمتر استفاده كنيد. زود به نقطه برسيد. اثرگذاري جملات كوتاه، معمولا بيشتر است. مثلا اگر بازيكنان يك تيم از زبان مربي شان بشنوند كه: فقط بايد ببريم. مساوي را هم فراموش كنيد... خيلي مشتاق تر به ادامة حرف ها گوش مي دهند، نسبت به زماني كه مربي با اين جملات شروع به حرف زدن كند: ما بايد جامة غرور را از تن بيرون كنيم و با كار كردن بر روي نقاط ضعف حريف و تقويت نقاط قوت تيم خودمان، نتيجة اين بازي را به نفع خودمان تغيير بدهيم. طبيعتا تأثير اين جملة دوم خيلي كمتر است از جمله اول.

استفادة بجا از تضاد و طباق در ميان صحبت، مفيد است. مثلا از يك سخنراني بلند مائو، همه فقط همين جمله را به خاطر سپرده اند و مرتب ذكر مي كنند كه: سياست، يك جنگ بدون خونريزي است؛ اما جنگ، يك سياست همراه با خونريزي است. يا مثلا اين جمله از قول جان اف كندي، تاريخي شده است كه: نگوييد كشورمان براي ما چه كار كرده است، بگوييد ما براي كشورمان چه كار كرده ايم.
استفادة بجا از مقايسه هم در ميان صحبت، توجه شنونده را جلب مي كند: وقتي ما داشتيم اين شركت را تحويل مي گرفتيم، هيچ چيزي جز 100 ميليون بدهي در بساط نداشتيم، اما الان تمام بدهي ها يمان را پرداخت كرده ايم و ...

گاهي تكرار برخي حرف ها خيلي اثرگذار است. مارتين لوتر در طول يكي از سخنراني هايش اين جمله را پانزده بار در فواصل مناسب تكرار كرد كه: من رؤياي بزرگي در سر دارم! و بعدها همين جمله، دستماية ترانه هاي متعدد و ماندگار شد.

از شوخ طبعي تان هم در ميان صحبت هايتان استفاده كنيد، اما مراقب باشيد كه از حد نگذرانيد و از آن طرف بام نيفتيد. مارگارت تاچر در پاسخ به خبرنگاري كه به كنايه از او پرسيده بود چرا مقامات كشوري، پشت سرتان زياد صحبت مي  كنند، با خنده گفت: تا وقتي كه از دستوراتم اطاعت مي كنند، مهم نيست كه درباره ام چه مي گويند. راستي، يك نكته مهم: اگر شوخي ها يتان هميشه با سكوت و برخورد سرد شنوندگان مواجه مي شود، بهتر است اصلا از اين شيوه استفاده نكنيد، چون تأثير منفي اش بيشتر است.

به موقع در ميان صحبت تان مكث كنيد. مثلا اگر شوخي لطيفي كرده ايد كه انتظار داريد حاضران بخندند، يا حرفي زده ايد كه فكر مي كنيد شنوندگان برايتان دست مي زنند و ابراز احساسات مي كنند، حتما بايد مدت كوتاهي مكث كنيد و ريتم صحبت تان را كند كنيد.

پايان سخنراني هم بايد مثل شروع سخنراني، قاطع و تأثيرگذار باشد و البته بهتر است كه پايان حرف هايتان به نوعي با شروع تان هم در ارتباط باشد. لابد ديده ايد كه بسياري از فيلم ها هم از همين تكنيك استفاده مي كنند تا تأثيرگذاري بيشتري داشته باشند.

لرد برابازون مي گويد: اگر نمي توانيد تمام حرف تان را ـ مختصر و مفيد ـ در بيست دقيقه براي مردم بگوييد، به تان توصيه مي كنم برويد كتاب بنويسيد. مي گويند يكي از تأثيرگذارترين سخنراني هاي تاريخ، سخنراني آبراهام لينكلن در سال 1863 در گتيسبورگ بود كه فقط دو دقيقه طول كشيد! هيچ شنونده اي تا به حال، از كوتاه بودن مدت سخنراني يك سخنران گلايه نكرده است، اما برعكسش زياد اتفاق افتاده و مي افتد.

حرف هايي بزنيد كه با سن و سطح سواد و سليقة شنوندگان تان تناسب داشته باشد. ببينيد براي چه سن و سالي قرار است حرف بزنيد؟ چقدر با موضوع مورد بحث تان آشنايي دارند؟ از كلمات مناسب و طرز بيان مناسب استفاده كنيد.

سرفصل هاي سخنراني تان را بهتر است جداگانه يادداشت كنيد تا موقع صحبت، چيزي را از قلم نيندازيد.
حتي المقدور از كلمات متنوع (اما قابل فهم براي مخاطبان تان) استفاده كنيد. استفاده از كلمات محدود طي يك سخنراني، شنوندگان را زودتر خسته مي كند.

با پرسيدن سؤال، صحبت مستقيم و علاقه مند كردن مخاطبان، آن ها را با مضمون سخنراني تان درگير كنيد. اين كار باعث مي شود كه بين شما و مخاطبان تان ارتباط راحتي برقرار شود. به هيچ عنوان به هيچ كدام از حضار توهين نكنيد.

تقريبا همة آدم ها هنگام صحبت در برابر جمع، به ميزان معيني دچار اضطراب مي شوند، اما نكته اين جاست كه نبايد به اين اضطراب پايان داد، بلكه بايد آن را كنترل كرد.
فراموش نكنيد كه از شما براي ايراد سخنراني دعوت شده است، چون حرف مهمي براي گفتن داشته ايد.