گفت پیغمبر به اصحاب کبار

تن مپوشـــانید از بـــاد بهار

انچه با برگ درختـان میکنــد

با تن و جان شما ان میکنـــد

                                                   "مولوی"

 

 

 

ادامه مطلب

شهریار عیوض‌زاده

ای چینگ چینی

«ای چینگ» و یا «کتاب تغییرات» یکی از کهن ترین کتابهای چین عهد باستان است. معتقدان و خوانندگان این کتاب، سکه می‌اندازند و نقش و رمزی به دست می‌آورند و تفسیر آن را در درون کتاب جستجو می‌کنند. به نظر آنان تفسیر این نقش و رمز در واقع پاسخ ای چینگ به پرسش آنان در مورد آینده است. در یک کلام، ای‌چینگ کتاب پیش گویی است.

ادامه مطلب

 

توجه به انسان و شناسايي مسئله اي وي است كه از قديم الايام مورد توجه مذاهب و مكاتب و فرهنگ هاي گوناگون بوده است و كمتر سيستم فكري و فلسفي را مي توان سراغ گرفت كه به گونه اي به شناسايي انسان نپرداخته باشد . از مكاتب و مذاهب هند گرفته تا فلسفه يونان و روم ، از تفكرات انديشمندان قرون وسطاي مسيحي گرفته تا  انديشه هاي اصيل اسلامي ، از رنسانس گرفته توا عصر حاضر ، همواره شناسايي انسان و توجه به ابعاد وجودي وي مورد نظر بوده است .....

 

 

 

ادامه مطلب

نگاهي به فيلم « ذهن زيبا» ساخته محسن قصابيان

«خوابم يا بيدار...» ؟

    سمانه احمدي

سايت خبري سيما فيلم: زني نويسنده در آرزوي پيشرفت در كارش به توصيه دوستش ليلا همراه شوهر و تنها دخترش از شمال كشور  به سمت تهران حركت مي كنند. مشاجره‌اي لفظي ميان اين زوج جوان باعث تصادف با يك كاميون مي‌شود. زن به كما مي رود و در اغماء با شرايطي روبه رو مي شود كه مسير زندگي او و اطرافيانش را تغيير مي‌دهد.....

ادامه مطلب

  حكايت تاج الملوك به عنوان حكايتي مستقل اما در ضمن حكايت ملك نعمان و فرزندان او در هزار و يك شب عبداللطيف طسوجي در هفتاد و اندي صفحه آمده و “ شهرزاد ” آن را در طي سي شب براي “ شهريار ” روايت كرده است . آنچه در اين حكايت بيش از هر چيز ، ذهنم را به خود مشغول مي داشت ، نخست غَناي بن مايه هاي روان شناختي آن بود كه تنها ، بررسي آركي تايپي يونگ گره از آن مي گشود و دو ديگر ، بازتاب مستقيم همين بن مايه ها از يك سو و حضور و تلفيق آشكار كسان اين حكايت در بوف كور صادق هدايت از ديگر سو اما در ساختاري متفاوت بود كه به آن نيز خواهم پرداخت.

*  *  *  *  *  *

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

ادامه مطلب

این اخر سالی کلی از نشریات ویژه نامه پایان سالی دادند انهایی که جالبتر پر تیراژتر و بحث برانگیزتر بود را این پائین معرفی میکنم هنوز خودم خوندنشونو تموم نکردم . ولی اینهائی که اینجا معرفی میکنم ارزش تورق دارد بعد از عید شاید یه نقدی بر این ویژه نامه ها نوشتم :

ویژه نامه روزنامه کارگزاران را اینجا ببینید.                    

ویژه نامه روزنامه ایران را این اینجا ببینید

 

 

"اعتماد ملی" و "اعتماد" روی اینترنت هنوز چیزی نذاشتند . ولی اونها هم بسیا جالب است از دست ندین.

 

 

 

 

سلام دوستان و گزارش کامل و جامعی است الحق انصاف اگر کمی واقعا کمی انگلیسی بلد باشید کلی اطلاعات مفید از توش میقاپید.

باعث میشه ادم دید نزدیک به واقع تری به داشتها و نداشتهای کشورش و جامعه اش داشته باشه.

اینم لینک : گزارش توسعه انسانی ۲۰۰۶

 

Full Report [PDF 8 Mb.]
Click here to view all chapters 

 

 كارل گوستاو يونگ روان شناس معروف با توجه به ديدگاه خاص خود آثار هنري را به سه گروه عمده نقسيم كرده است:

   " گروه اول مخصوص زيستن هنرمند در  رون گوره هاي خاص اجتماعي اند و كنش ها و واكنش ها ي درون گروهي و برون گروهي را باز مي تابانند."

    "گروه دوم اگر چه همچنان پذيراي گزينش ها و ارزش هاي گروه اند اما نيزها و خواست هاي گروه را در انگاره ها و تصوير هاي كلي تري منعكس مي كنند."

   " گروه سوم از عميق ترين و فراگير ترين ترس ها و نگراني ها و آرزوهاي آدميان سخن مي گويند".^1....

ادامه مطلب

 

مقدمه

همه ما خواب می‌بینیم، اما اگر در مرحله خواب REM بیدارمان کنند، به ندرت به یاد می‌آوریم که چه خوابی دیده‌ایم. فرضیه‌های بسیاری درباره رویا وجود دارد. زیگموند فروید اعتقاد داشت رویاها بیان کننده ذهن ناخودآگاه ما هستند که غرایز مختلف را آشکار می‌سازند. کارل یونگ یکی از هواخواهان فروید نیز اهمیت زیادی برای معانی رویاها قائل است. اما نمادهایی را که یونگ ترسیم می‌کند، بیشتر به فرضیه خود او یعنی ، کهن الگوهای جهانی و ضمیر ناخودآگاه همگانی ، که اغلب از نوع معنوی و مذهبی هستند، نزدیک است. .....

 

ادامه مطلب

 

نویسنده: نيما قاسمي

منبع: باشگاه اندیشه 14/1/1384

ما امروزه خواب، و روياهايي را که در حالت خواب مي بينيم، پديده اي روانشناختي محسوب مي کنيم. سهروردي تصريح دارد که صور مثالي مورد نظر او در حالت خواب و در قالب روياها قابل مشاهده هستند. بنابراين ما مي توانيم اميدوار باشيم که تجربيات مورد استناد سهروردي در باب عالم مثال، تفاوت ذاتي با تجربيات مورد استناد يونگ نداشته اند. مشاهدات سهروردي و ديگر فلاسفهء اشراقي در اين مورد، نمي توانسته اند از جنسي متفاوت با تجربيات روانشناختي بوده باشند. اين موضوع زماني مسجل به نظر مي رسد، که يادآوري کنيم حکماء اشراقي نام ديگري نيز براي عالم مثال يا برزخ به کار برده اند. و آن " عالم خيال " است. احتمالآ تا پيش از ابداع سهروردي، اين واژه دلالتي بيش از آنچه در نزد مردم عامي داشته، نداشته است. خيال به تصوراتي گفته مي شد که هر کس مي توانست در بيداري و به طور ارادي آنها را خلق کند. و معادل با واژه اي مثل وهم است. کنش خلق اين خيالات يا اوهام را نيز " تخيل " يا " توهم " مي گفتند. اما حکماء اشراقي از تعبير " عالم خيال " استفاده کردند. به عبارت ديگر اين قبيل خيالات را دارندهء مرتبهء مستقلي در مراتب وجود دانستند. و تذکر دادند که خيالات انسان دو قسم است: 1- خيال منفصل 2 – خيال متصل. ....

 

ادامه مطلب

 

نویسنده: نيما قاسمي

منبع: باشگاه اندیشه 30/12/1383

چنانکه از ديدگاه يونگ دو واژهء روح و ماده، اگر به طور کامل مورد تجزيه و تحليل قرار بگيرند، هيچکدام بر ديگري از حيث معرفتي برتري نخواهند يافت! از نظر او هر دوي اين واژگان "...متافيزيکي و هر دو، منصفانه و هر دو نمادين است! " برتري معرفت شناختي يکي بر ديگري و وجاهت يکي در مقابل موهومي و خرافي دانستن آن ديگري از دوره اي به دوره اي ديگر، به زعم يونگ تنها به روح و مشرب زمانه بستگي دارد که خود چيزي نيست جز سليقه و خواست مردم در انتخاب کيفيت و نوعيت تجربيات روزمرهء شان. احتمالآ اين تغيير سليقه که در پايان دوره هاي تاريخي رخ مي دهد، علل بنياديني دارد. اما آنچنان بنيادين که شايد هيچگاه قابل مشاهده نباشند. به همين جهت است که يونگ ترجيح مي دهد بگويد اين تغيير سليقه ها، در کل واکنشي ست به تآکيد بر نوع خاصي از تجربيات که سنتي ناميده مي شوند. و احتمالآ در يک نگاه کلان، لازمهء رشد آگاهي بشر باشد. اما به هر حال، مردم هر دوراني، از حيث آگاهي، در درجات مختلفي قرار دارند. و اين بر رفتار تاريخي آنان اثر مي گذارد. ( چنانکه يونگ در مقاله اي ديگر به اين موضوع مي پردازد. ) عموم مردم به زعم يونگ، مشرب جديد زمانه را – گويا به شيوه اي بيشتر شهودي – زودتر در مي يابند و هر چه در سلسله مراتب آگاهي در جامعه پايين تر بياييم اين نکته بيشتر مصداق پيدا مي کند. از اين جهت است که مثلآ مسيحيت ابتدا در ميان عوام رشد و گسترش پيدا کرد. و اين در حالي بود که قشر تحصيل کرده و نخبهء جامعهء روم آن زمان، مجذوب آخرين کوشش فکري و فلسفي فرهنگ خود، يعني نوافلاطوني گرايي، از پذيرش فرهنگ جديدي که در حال گسترش بود، سر باز مي زدند! در حقيقت نخبگان هر دوره اي، مشکل تر و دشوارتر چنين چرخش هاي بزرگي را مي پذيرند. و اين دشواري به جهت تقيدات و التزامات ذهني و خودآگاهانه اي ست، که نسبت به شيوهء فعلي زندگي دارند. ( چيزي که در بين عوام کمتر و ضعيف ترست.) اين حرف به اين معنا نيست که نخبگان در چرخش هاي بزرگ تاريخي همواره دنباله روي اقشار ديگر اجتماعند. بلکه فقط به اين معناست که يک فرد نخبه، صرفنظر از اتخاذ موضع موافق يا مخالف مشرب جديد زمانه، بيشتر دچار چالش در سطح آگاهي مي شود. منازعات فکري و مجادلات فلسفي در هر کدام از اين مقاطع بحراني تاريخ، بازتاب و بازنماي چنين چالش هايي هستند. .....

 

ادامه مطلب

 

دكتر اكرم جودى نعمتى - عضو هيات علمى

چكيده:

نماد علامت محسوسى است كه واقعيتى قدسى و ماورايى را به نحو رازآلودى نمايش مى‏دهد و از آنجا كه با عاطفه و جان آدمى پيوند بنيادين دارد، از نخستين دوره‏هاى پيدايى بشر، در زندگى او حضور داشته به پديده‏هاى هستى معنا مى‏بخشيده است. با ظهور دوره رنسانس، از ارزش نمادها در اروپا كاسته شد و به بهانه توجيه علمى - عقلانى نداشتن نمادها، اعتقاد به آنها از خصايص ملل عقب مانده و خرافى شمرده شد. با اينهمه مكتب سمبوليسم در همان زمان با محور قرار دادن نمادها در عرصه هنر و ادبيات شكل گرفت تا پناهگاه روحى انسان سرگشته عصر علم‏و صنعت گردد.

مقاله حاضر بااشاره به جريانهاى فوق، زمينه‏هاى نمادين رنگ سبز در اسلام و انعكاس آن را در شعر ناصر خسرو، شاعر شيعى قرن پنجم هجرى، بعنوان نمونه بررسى مى‏كند تا نشان دهد كه نمادها چگونه مى‏توانند به نگاه انسان و آثار هنرى ژرفا بخشند ....

 

ادامه مطلب

 

 

بخشهايي از فيلم + ايميلهايي از يونان و آمريکا


 

 

سلام عرض شد!
امروز ميخوام بطور مفصل به فيلم «300» بپردازم، البته در اين روزها مطالب زيادي در اين رابطه گفته شده، اما من نمي خوام حرفهاي تکراري بزنم، و مطمئنا بعد از خوندن اين مطلب به نکات تازه اي دست خواهيد يافت.
حدود سه چهار هفته پيش بود که براي اولين بار در «سخن مبين» مطلبي را از قول دوست عزيزم مهندس روان پوريان که در سوئد هستند نوشته بودم که هشداري بود در رابطه با فيلم "The 300" که به جرات مي تونم بگم يکي از اولين رسانه هاي فارسي زبان بوديم که به اين مسئله پرداختيم.
هفته پيش روز سه شنبه در شماره 683 روزانه هم در قسمت ستون آزاد در مطلبي با عنوان «يوناني هاي خوش تيپ، ايراني هاي وحشي» بطور مفصل به اين موضوع پرداخته شد. در شماره پيشين روزانه (686) در قسمت سخن مبين هم لينکي را گذاشته بودي که با مراجعه به اون مي تونيد طومار اعتراضي را امضا کنيد.
در شماره امروز هم در قسمت مطالب ارسالي اعضا، نوشته اي از دکتر مجيدي هست که مي تونيد با خوندن اين مطالب با جزئيات مسئله بيشتر آشنا بشيد.
و اما مطالبي که امروز مي خوام بگم: از نظر تاريخي اونجوري که من در مطالعاتم فهميدم، در سالهاي حدود 480 قبل از ميلاد، ایران به یونان حمله می کند و یونانیان برای به دست آوردن فرصت بیشتر برای ساخت یک نیروی دریایی بزرگ، سپاهی را به تنگه ترموفیل می فرستند تا سپاه بزرگ خشایارشاه را معطل کند. سپاه خشایار شاه پس از صرف وقت برای شکست دادن آن سپاه در کنار جزیره سالامیس به جنگ یونانیان می رود اما در جنگ دریایی سالامیس شکست سختی از یونانیان میخورد.  موضوع فيلم «300» تقريبا در اين رابطه است. و اما اون چيزي که باعث شده ايرانيان در سراسر جهان به آن اعتراض کنند، نوع به تصوير کشيدن سپاهيان ايران و شخص خشايارشاه مي باشد.

 

 

 

ادامه مطلب

 

مردمسالاری یا دموکراسی یکی از شیوه‌های حکومت است که در آن اختیار تغییر دادن قانون‌های اصلی و همچنین تغییر دادن طرز حکومت در دست شهروندان رأی‌دهنده است. به این شهروندان رأی‌دهنده معمولاً با نام "مردم" اشاره می‌شود. همچنین در سیستم مردم‌سالاری همه تصمیمات از سوی نمایندگان رأی‌دهندگان و تأئید مردم گرفته می‌شوند. روش تأئید تصمیمات از سوی مردم در این سیستم اینست که انتخاباتی انجام می‌گیرد و نمایندگانی از سوی مردم برگزیده می‌شوند. تأئید یک تصمیم از سوی این نمایندگان انتخاب شده به منزله تأئید آن تصمیم از سوی مردم بشمار می‌آید. از سوی دیگر به برقراری حکومت قانون نیاز است تا تصمیمات و تأئیدات مردم (از طریق نمایندگانشان) ضمانت اجرایی پیدا کند و اجرا شود.

در یک نظام دموکراتیک، حکومت به هیچ عنوان حق یک فرد، گروه، خانواده و یا صنف نیست و ملاک حقوق شهروندی نظر اکثریت مردم آن جامعه است نه حقوق از پیش تعیین شده الهی یا غیر الهی.

گاه در یک نظام مردمسالار، پادشاهی مشروطه نیز می‌تواند گنجانده شود. در چنین حالتی پادشاه و خاندان وی اختیارات بسیار محدودی دارند که با دامنه اختیارات اصلی که در دست مردم است برخورد و ناسازگاری نداشته و خاندان پادشاهی در این روش تنها نقش یک نماد برای کشور را بر عهده دارند.

کارل گوستاو یونگ دموکراسی را یکی از راه‌های تعدیل و متوازن ساختن غرایز قدرت‌طلبی در عرصهٔ سیاست می‌داند :دموکراسی این امکان را فراهم می‌سازد که غرایز مورد بحث در سیمای منازعات خانگی که زندگی سیاسی خوانذه می‌شود به مصرف برسند .به گفتهٔ وی دموکراسی در واقع یک نهاد متعالی روان‌شناختی است که سرشت بشر را آنچنان که است می‌پذیرد و در درون مرزهای ملی ,مجالی برای ضرورت کشاکش فراهم می‌سازد .در یک دموکراسی دشمنی مکرر فرد با دیگران نیاز وی به پرخاشگری و قدرت‌طلبی او در درون مرزهای قانون و در سطح قابل تحملی از سیاه‌کاری و فساد مجال بروز آزادانه می‌یابند .در نتیجه دموکراسی با پذیرش درونی کردن و سپس محدود ساختن غرایز دشمنی و پرخاشگری به محدودهٔ داخلی کشور ,تا حد معینی از نیاز به دشمنان و جنگ‌های داخلی می‌کاهد .

·                     والتر اودانیک ,ولودیمیر .یونگ و سیاست .ترجمه علیرضا طیب .نشر نی 1379

 

 

 

 

 

بسیاری  فکر می‌کنند که می‌دانند نقشه دنیا چه شکلی دارد ، ولی شاید نقشه‌های این نوشته نظر بسیاری از ما را عوض کنند:
در این نقشه‌ها به جای اینکه وسعت یک کشور بر اساس وسعت جغرافیایی و مساحت نشان داده شود ، بر حسب نسبت‌های آماری به نمایش گذاشته می‌شود. به این کار اصطلاحا cartogram گفته می‌شود. این نقشه‌ها با همکاری دانشگاه میشیگان و شفیلد درست شده‌اند :

مصرف الکل: یک فرد ساکن اروپای غربی به طور متوسط سه برابر ساکنان مناطق دیگر جهان الکل استفاده می‌کند. از این لحاظ اوگاندا ، لوگزامبورگ ، جمهوری چک و ایرلند ، در صدر جدول قرار دارند.
 

شیوع ایدز: این نقشه شیوع ایدز در بین افراد بین 15 تا 49 سال را نشان می‌دهد. در Swaziland کشوری در جنوب شرقی آفریقا ، از هر 10 نفر ، 4 نفر به HIV مبتلا است. به طور کلی در مرکز و جنوب آفریقا شیوع ایدز بسیار بالا است.
 

قیمت خانه
 

هزینه نظامی : آمریکا سالانه 353 میلیارد دلار در امور نظامی صرف می‌کند ، هزینه نظامی کل دنیا 789 میلیارد دلار است.

 

جنگ و مرگ ناشی از آن :  26 درصد مرگ‌ها به تنهایی در کنگو اتفاق افتاده است که در نقشه سیاه‌رنگ است ، 9 کشور به تنهایی 70 درصد مرگ و میرهای نشای از جنگ را دارند ، اما بالاترین میزان مرگ ناشی از جنگ در برونئی اتفاق افتاده که در آن از هر 1000 نفر سالانه 1.2 نفر در اثر جنگ می‌میرند.
 

واردات اسباب‌بازی
 

صادرات اسباب‌بازی
 

ثروت جهان در سال 1500 میلادی
 

ثروت جهان در سال 2002 میلادی : مقایسه ثروت جهان بین سال‌های 1500 و 2002 میلادی بسیار جالب است ،46 درصد ثروت جهان متعلق به آمریکای شمالی ، اروپای غربی و ژاپن است.

 

 

 

------------ --------- --------- --------- --------- --------- --------- ----

 

 

 

---

 

 

زيگموند فرويد،[1] نظامي تقليلگرا و تحليلي داشت، يونگ ترکيبي را که شامل هدفمندي روان است را بدان اضافه کرد. بنابر نظر يونگ، شخصيت نه تنها خود تسکين ده است بلکه همچنين به وسيله تجربه بسط مي­يابد. يونگ، نظام رواندرماني خود را بر پايه چهار اصل بنا نهاد: (1) روان، نظامي خود تنظيمي است، (2) ناهشيار، مؤلفه خلاق و جبراني است، (3) رابطه پزشک- بيمار نقش مهمي را در تسهيل خودآگاهي و تسکين ايفا مي­کند و (4) رشد شخصيت در طي چندين مرحله در سراسر عمر روي مي­دهد.

يونگ، معتقد است که نورز نشانه اختلال در تعادل شخصيت است. بنابراين، بايد کل شخصيت درنظرگرفته شود، نه فقط نشانه ناراحتي. در عوض تمرکز بر نشانه­ها، موجب ميشود تا روان درمانگر بتواند عقده زيربنايي را بيابد. نشانه و عقده، هر دو سرنخهايي هستند که "راز بيمار" را پنهان و آشکار مي­کنند و همچون سنگي است که بايد خرد شود(يونگ، 1965، ص. 117). يونگ معتقد بود که درمانگر زماني که رازهاي بيمار را کشف کرد، کليد درمان را در دست دارد.

رواندرماني تحليلي با "تعارضات اخلاقي فرد بهنجار" نيز سروکار دارد(يونگ، 1980/1948، ض.606). يونگ، بهنجار را از پاتولوژي بر اساس ميزان هشياري فرد از تعارض و نيز ميزان قدرت عقده زيربنايي که اعمال مي­کند، تفکيک نمود. سطح تجزيه بين محتواي هشيار و ناهشيار نشانگر شدت اختلال و ميزان پاتولوژي است.

يونگ معتقد است که رواندرماني نه تنها عوامل ذهني بلکه ارزشهاي احساس و مهمتر از همه پرسش رابطه انسان را درنظرمي­گيرد(يونگ، 1980/1948، ص.609). گفتگو و همکاري بين بيمار و تحليلگر احتکالا اساسي­ترين نقش را در درمان برعهده دارند. خود يونگ، درمانگر ماهري بود که اصول نظريه­اش را منطبق با نيازهايش هر بيمارش به کارمي­برد. تعامل ميان نظريه و معادله شخصي انرژي سازنده­اي را به طورکلي به روان شناسي تحليلي و به طور اخص به عملکرد روان درماني مي­بخشد.

روان شناسي تحليلي، در واقع گفتگوي ميان دو فردي است که موجب تسهيل رشد، تسکين و ايجاد ترکيب جديدي از شخصيت بيمار در سطح بالاتر عملکرد مي­شود، توسط رابطه تحليلي، درمانگر روي فهم ببيشتر مشکلات و سودهاي دنياي درون و بيروني فرد عمل مي­کند. به دليل اهميت اين رابطه، آموزش، رشد، و فرديت يافتگي درمانگر در فرايند درمان مهم است. يونگ، نه تنها به اينکه تحليلگر بايد توسط تحليلگر ديگر آموزش ديده باشد بلکه به طور مداوم بايد خود را تحليل کند. همچنين بر احترام درمانگر به بيمار و ارزشهايش، و "بي­نقص بودن مطلق و ... حساسيت ساختگي نسبت به مسائل رواني تأکيد مي­کند(يونگ، 1966/1934،ص.169). يونگ معتقد بود که يک درمانگر بايد بيمار را از زواياي مختلفي مورد بررسي قرار دهد، مثلا از ديد فرهنگي- اجتماعي: "انواع رفتار رواني از ماهيت تاريخي برجسته­اي برخوردار هستند". روان درمانگر نه تنها بايد از سابقه شخصي بيمار آگاه شود بلکه با مفروضه­هاي ذهني و رواني محيطي بيمار چه در حال و چه در گذشته که فرهنگ و سنت بر آن تأثير گذارده بوده­اند را نيز بايد اطلاع يابد(يئنگ، 1957، ص 8-7).

به خاطر تأکيد يونگ بر روي تأثير متقابل درمانگر و بيمار در فرايند درمان، يکي از اولين روان درمانگراني بود که بر انتقال[2] و انتقال متقابل[3] تأکيد کرد.

يونگ بر تأثير ناهشيار بيمار بر تحليلگر و نيز نياز تحليلگر به گشاده بودن نسبت به اين قدرت تأکيد کرد. اگر تحليلگر مايل باشد تا نقش مفيدش را حفظ کند، خود تحليلي مداوم تحليلگر بسيار مهم است.

زماني که اهداف اختصاصي حاصل مي­شوند يا مشکلات خاص حل مي­شوند فرايند روان درماني متوقف مي­شود. معهذا، روان درمانگر تحليلي در بهترين شکل، هدف خود شکوفايي دارد - کمک به بيمار براي کشف کامل استعدادهايش و شکوفا کردن آنها. بنابراين، درمانگران يونگي فراتر از حل عقده­ها پيش مي­روند و باعث تقويت ذهن هشيار و رشد "من"يشده که در نتيجه باعث افزايش درک فرد از روانش مي­شود. به وسيله اين فرايند، بيماران به خودآگاهي شخصي بيشتري دست يافته و روابطشان با خود و ديگران بهبود مي­يابد.

مايکل فوردهام[4](1996) و پيروانش نظريه يونگ را در مورد روان درماني با مشاهده دقيق رفتار کودکان و تحليل کودکان ئ دئران کودکي، غني کردند. تمرکز آنها بر نگراني­خاي کودکانه پشت آنها بود. با افزايش تعداد پيروان نظريه يونگ و تأکيد آنها بر تحليل تجربيات دوران کودکي مثل تحليل خيالپردازيها و نيز تأکيد آنها بر تعبير کلامي و تفتيش رفتارهاي ککنوني منجر به ايجاد روان درماني يونگي با روان درماني نئوفرويدي شد.

در نهايت، هدف اصول روان درماني يونگ نه درمان است و نه تسکين ناخشنودي بيمار، بلکه هدف افزايش احترام به خود و آگاهي از خويشتن است. خس صلح و افزايش ظرفيت رنج و لذت نيز مي­تواند با آن همراه شود، بيشتر احتمال دارد که بيماران مسئوليت رفتارشان را خود برعهده بگيرند.

نشانه­هاي آشکار، رؤياها، و خيالپردازيها مي­تواند عقده پنهان شده از هشياري را براي تحليلگر نمايان سازند. روان درمانگران تحليلي با عقده­ها، رازها و نوروزها سروکار دارند که از طريق رديابي ريشه­هاي آنها در حوادث و ضربه­هاي گذشته و ديدن رفتارهاي ابراز وجود در رابطه پزشک- بيمار و بازشناسي الگوهاي آرکي­تايپي که از طريق عمل کردن بر روي عقده­ها در هشياري ظهور مي­يابد.

درمان از ديدگاه يونگ

از ديد يونگ، دنياي دروني بر روي فرايندهاي زيستي – شيميايي در بدن، غرايز، تعيين ادراك و واقعيت بيروني تكيه دارد، روان از ديد يونگ، تركيبي از انديشه[5]، روح[6] و معنويت[7] است. اهداف روان درماني را در دوباره وحدت يافتن، خودشناسي، تفرد يافتگي و مسئوليت پذيري فردي مي­داند. روان درماني از ديد يونگ، تخليه هيجاني است كه بيمار رازهاي عقلاني و هيجاني خود را فاش مي­كند. يونگ براي فرايند روان درماني چهار مرحله قائل مي­شود

فرايند روان درماني:

1.       اعتراف:[8] در مرحله اول بيمار سابقه زندگي شخصي خود را شرح مي­دهد و رازهاي هشيارانه و ناهشيارانه خود را با درمانگر درميان ميگذارد. در اين مرحله درمانگر فقط شنونده­اي همدل است و هيچ­گونه قضاوتي نمي­كند. يونگ دريافت كه در اين مرحله، مسائل اصلي روان درماني به سطح هوشياري مي­آيد و باعث مي­شود تا فرد كمتر احساس طرد شدگي كند. روانكاو اين فرايند را به وسيله دادن يك نگرش پذيرنده و با القا اينكه بيمار را پذيرفته است، تسهيل مي­كند. در فرايند "اعترف" بيمار با درمانگر به مرحله بعدي مي­رود و انتقال بين آن دو صورت مي­گيرد.

2.       تفسير:[9] در طي تفسير، درمانگر به روابط انتقالي و نيز به رؤياها و خيالپردازيها توجه دارد تا انتقال را به ريشه­هاي دوران کودکي مرتبط سازد. هدف اين مرحله، بينش هم در سطح عقلاني و هم در سطح هيجاني مي­باشد.يونگ نتايج موفقيت­آميز اِن فرايند را توصيف مي­کند که منتهي به سازگاري بهنجار و کنارآمدن با معايب خود مي­شود، اينها اصول اخلاقي هدايت­کننده هستند که با رهاشدن از احساساتي بودن و هذيانها همراه است (يونگ، 1966/1933، ص.65).

3.       آموزش:[10] در اين مرحله، بيمار به سوي موجود اجتماعي سازگار سوق داده مي­شود. اعتراف و تفسير فقط ناهشيار شخصي را دربرمي­گيرند، در حاليکه آموزش، وظايف "من" و "پرسونا" را درنظرمي­گيرد. در اين مرحله، درمانگريبيمار را به سوي فعال بودن و بهبود يافتن زندگي روزمره سوق مي­دهد.در مراحل قبلي، بينش فقط عقلاني بود اما در اين مرحله مبدل به عملکرد مسئولانه مي­شود.

4.       انتقال[11] : بسياري از مراجعان درمان را فقط تا مرحله سوم ادامه مي­دهند، تما يوونگ به مراجعاني اشاره دارد که در نيمه دوم زندگي خود قرار دارند و فراتر از سه مرحله رفته و وارد مرحله چهارم مي­شوند. در مورد انتقال حتي اگر ريشه­هاي دوران کودکي نيز کوش شوند، بازهم قابل حل شدن نيست.علت تمايل بيماران براي گذراندن مرحله چهارم، بالا بردن دانش و بينش است که يونگ آنرا دوران خودشکوفايي توصيف مي­کند. در اين مرحله، فرد تجربه هشيار و ناهشيار را ارزشمند مي­داند. تصوير آرکي­تايپي "خود"[12] در انتقال، رؤيا و خيالپردازي ظاهر مي­شود؛ اين تصوير آرکي­تايپي، تماميت و يکپارچگي را به بيمار القا مي_­­­کند که يک "خود" فرديت­يافته منحصر به فرد مي­باشد، و شامل تمام مواردي ­باشد که فرد مي­تواند بدون از دست دادن حس يکپارچگي مسئولانه "خود" داشته باشد.

 

مکانيزم­هاي روان درماني

تحليل انتقال:[13] روان درمانگران يونگي معتقدند که انتقال نقش اساسي در درمان بر عهده دارد. يونگ براي تحليل انتقال چهار مرحله را درنظرمي­گيرد. در مرحله اول، انتقال به درمانگر که آيينه تاريخچه زندگي بيمار است، فرافکني مي­شود. بيماران با کمک درمانگر بر روي روابط قبلي خود کار مي­کند و گذشته بيمار به اتاق مشاوره آورده مي­شود. در اين مرحله سه هدف دنبال مي­شود. اول اينکه بيمار متوجه مي­شد که فرافکني­هايي که به ديگران نسبت مي­دهد، متعلق به خودش است. دوم اينکه، اين فرافکني­ها را از درمانگر جدا مي­کند و نهايتا اينکه آنها را با بخش­هاي هشيار شخصيت خود يکي مي­کند. يونگ ميدان انتقال را با درنظرگرفتن مؤلفه­هاي آرکي­تايپي و فرهنگي- اجتماعي بسط و گسترش داد. اين جنبه­هاي غيرشخصي نيز به درمانگر فرافکني مي­شود. در طي مرحله دوم تحليل انتقال، به بيماران آموزش داده مي­شود که بين محتواي شخصي و غيرشخصي که به درمانگر فرافکني مي­کنند، تمايز قائل شوند؛ و آنچه را که متعلق به روان خود است از آنچه را که متعلق به قلمروهاي جمعي فرهنگ و آرکي­تايپ است، تفکيک دهند محتواي غيرشخصي را نمي­تواند درون سازي کند اما عمل فرافکني آن مي­تواند متوقف شود.در مرحله سوم تحليل انتقال، بيمار مثل يک فرد بهنجار با درمانگر رابطه برقرار مي­کند و شخصيت درمانگر نقش محوري را بازي مي­کند. در مرحله آخر، انتقال حل مي­شود و خودآگاهي[14] و خودشکوفايي اتفاق مي­افتد، ارزيابي صحيحتري از درمانگر به عمل مي­آيد و همراه با آن ارتباط همدلانه و صادقانه­تري بين بيمار و درمانگر برقرار مي­شود.

·          تخيل فعال:[15] در اين شيوه به بيمار کمک مي­شود تا با مسايل ناهشيارش در تماس باشد. يونگ شکلي از تخيل تفکرآميز را آموزش داد که مبتني بر تحليل فرد از خودش بود. تخيل فعال به تصاوير ناهشيار اجازه مي­دهد تا با اندک مداخله هشيارانه خود را آشکار سازند. تخيل فعال به دليل وجود شواهد هشيار نسبت به رؤيا دقيقتر و متمرکزتر است. امروزه، درمانگران تأکيد مي­کنند که اگر بيمار با تصاوير ناهشيار سروکار دارد بايد ازيک "من" قوي برخوردار باشد.

·          تحليل رؤيا:[16] يونگ بر خلاف فرويد معتقد بود که رؤياها لزوما نمايانگر مسايل پنهاني نيستندو هميشه بر آرزوهاي محقق نشده دلالت ندارند و نمي­توان آنها را براساس نمادشناسي معيارشده تعبير و تفسير کرد. البته رؤياها ممکن است نشاندهنده آرزوها و ترسهاي خواب بيننده باشند و معمولا بيانگر تکانه­هاي رؤيا بيننده هستند که يا سرکوب شده و قابل دسترسي نيستند، همينطور مي­توانند به راه حل مشکلات قبلي يا بعدي اشاره داشته باشند. رؤياها زندگي دروني پنهان بيمار ار نشان مي­هند و به وسيله تخيل نمادين فراخوانشان، تغييرات رواني فرد را بيان مي­کنند.با مشاهده تصاوير آرکي­تايپي در ريؤياهاي فرد خواب بيننده، قادر به نظم بخشيدن به شخصيت خود خواهدبود. يک روان درمانگر تحليلي نقش يک رؤيا را در ارتباط با نگرش هشيار بيمار جستجو مي­کند.معمولا درمانگر رؤيا را در سطح عيني مورد بررسي قرار مي­دهد و آنرا در ارتباط با اشخاص يا موقعيت هاي واقعي درنظرمي­گيرد. سپس آنچه را که بيانگر منش و رفتار خود بيمار است، خوب وارسي و تفتيش مي­کند. يونگ معتقد است که اگر تفسير دقيق نباشد، رؤياي ديگر به ناچار فهم ناقص آن را تصحيح مي­کند.

انواع رؤيا

 انواع رؤيا ها شامل رؤياي نخستين، رؤياهاي با محتواي مسايل سايه و رؤياهاي در مورد درمانگر يا درمان که به ويژه براي درمانگر مفيد است.

رؤياي نخستين تقريبا نزديک يا در ابتداي شروع درمان است که راه يک درمان خاص و نيز نوع انتقالي که قرار است روي دهد را نشان مي­دهد. براي مثال، يک درمان کوتاه و موفقيت­آميز ممکن است توسط رؤياي نخستين که در آن بيماران در خواب مي­بينند که درمانگرش نه به او نگاه مي­کند و نه به حرفهايش گوش مي­دهد بلکه در عوض او را تحسين مي­کند و سپس بيمار پيش درمانگر ديگري رفت و سپس خواب ديد که او بچه شيري است که مادرش از او مراقبت مي­کند. همين رؤياي نخستين سير درمان موفقيت­آميز را پيش­بيني کرد.

رؤياهاي عود کننده، به ويژه اگر مربوط به دوران کودکي باشد نشانگر عقده­هاي مشکل­ز يا رويداد آسيب­زاي سرکوب شده است. در طي سير درمان، رؤياها از دقت و واقعيت کمتري برخوردار بوده و بيشتر شامل تصاوير خنثي مي­باشند و شامل سناريوهايي هستند که بيمار بر آنها تا حدي کنترل دارد (ويلمر،[17] 1986).رؤياهايي که محتواي تجاوز جنسي، خشونت يا اعمال غيراخلاقي دارند نسبت به مشاهده درمانگر، بيشتر نمايانگر سايه بيمار هستند (کالچر،[18] 1996). رؤياها در مورد درمانگر، جلسات درماني و يا خود درمان باعث ايجاد احساسات انتقالي که بيمار از آنها بي­خبر يا وحشت زده است ،مي­شوند و نمادها و زباني را هم براي بيمار و هم براي تحليلگر فراهم مي­آورند.

رؤياها همچنين مي­تواند فرايند درمان يا پيشرفت آن را متوقف سازند. زماني اين مسئله اتفاق مي­افتد که بيماران با خوابهاي خود درگير شوند و از رؤياهاي خود براي پر کردن ساعت درمان استفاده کنند يا زماني که ترجيح مي­دهند به جاي دنياي واقعي همچنان در رؤياهاي خوديباقي بمانند؛ يا زماني که از رؤياهايشان با اتناع از درگير شدن با عواطف و هيجاناتشان فاصله مي­گيرند (لوسناک[19] و لورتو[20]، 1998، ويتمونت[21] و پرد[22]، 1992). درمانگر مي­تواند زماني که اين رفتار را مشاهده کرد، در يک موقعيت مناسب، توجه بيمار را بدان جلب کند و دلايل دفاعهاي بيمار را جويا شود.

                                    درمان­هاي يونگي

يونگ از انواع مدل­ها و روش­هاي مختلف در درمان استفاده مي­کرد که شامل موارد زير مي­باشد:

·          گروه درماني

معمولا در کنار درمان­هاي فردي به کار مي­رود. گروه­ها شامل شش تا ده نفر مي­باشد، اعضاي گروه رايبيماران تحليلگر تشکيل مي­دهند اگرچه گاهي بيماران ارجاع شده نيز پذيرفته مي­شوند. جلسات هفته­اي يک مرتبه و به مدت نود دقيقه برگزار مي­شود. انتخاب گروه با دقت کامل و بر اساس حنسيت، تيپ شخصيت، سن، و نوع مشکل صورت مي­گيرد. برخي از درمانگران گروه­هايي که فقط شامل يک جنسيت يا يک مشکل هستند را تشکيل مي­دهند اما غالبا گروه­ها طيف مختلفي از بيماران را دربرمي­گيرد. هم تحليلگر بايد آموزش­ديده باشد و هم بيماران بايد از "من"[23] قوي برخوردار باشد. مسائلي که در گروه درماني مطرح مي­شود شامل بحث­هايي بين اعضاي گروه، تحليل رؤيا، تخيل فعال، پسيکودرام[24]، گشتالت[25] و مدل­هاي انرژي زيستي[26] است. در طول درمان اعضا "سايه" (آن بخش از شخصيت که براي خود فرد مبهم است) خود را به ساير اعضا فرافکني مي­کنند. مقاومت[27]يدر گروه درماني بيش از درمان­هاي فردي مشاهده مي­شود.

·          زوج درماني و خانواده درماني

معمولا درمانگران يونگي بيماران خود را به خانواده درماني تحليلي ارجاع مي­دهند که زوجها به صرت جدا و همراه با يکديگريمورد درمان قرار مي­گيرند. مفاهيم يونگي مثل تپ شناسي، آنيما، آنيموس، سايه و فرافکني، زباني را ايجاد کرده که از طريق آن زوجها و خانواده­ها مي­توانند پوياييهاي خود را شناسايي و منعکس کنند.درمانگر يک تست تيپ شناسي را بر روي اعضاي خانواده يا زوجها اجرا مي­کند، سپس آنرا تفسير مي­کند و آنها با اين روش از منبع تفاوت­هايي که ممکن است مربوط به مشکلات تيپ شناسي باشد، آگاه مي­شوند و راحت­تر با اين تفاوت­ها کنار مي­آيند. اعضاي يک خانواده معمولا به شيوه­هاي مختلفي واقعيات را درک مي­کنند و زوجها نيز با تيپهاي متضاد با تيپ شخصيتي خود ازدواج مي­کنند. تحليلگران معمولا بر روي پوياييهاي شخصيت تأکيد زيادي دارند چون اعضاي خانواده و يا زوجها سايه، آنيما و آنيموس خود را به ساير اعضا فرافکني مي­کنند، زماني که اين اتفاق روي مي­دهد، فرارها شروع مي­شود چون فرد معتقد است که فرد ديگر يا به اصطلاح "سپر بلا"[28] به گونه­اي رفتار مي­کند که در واقع متعلق به سايه، آنيما و آنيموس خود اوست و با دليل و برهان آوردن او را سرزنش مي­کند. معمولا در يک خانواده فردي سپر بلا مي­شود که از نظر تيپ شخصيتي متفاوت از ديگران است.يي

·          رقص/ حرکت درماني

يونگ از بيمار مي­خواست تا صحنه­اي را در ذهنش تصور کند و آنگاه آيينه­اي را روبروي بيمار مي­گرفت و از او مي­خواست تا با حرکات بدني آنرا اجرا کند و درمانگر آيينه به دست با حرکات بيمار راه مي­رفت. با اين روش بهتر به احساسات و عواطف بيمار پي­مي­برد و چگونگي برقراري رابطه با ديگران را به طور ملموس مشاهده مي­کند.

·          هنر درماني

يونگ از بيمار مي­خواهد تا آنچه را که در تخيل فعال و رؤياهايش مي­بيند را بر روي کاغذ نقاشي کند و يا از طريق ساختن مجسمه و روشهاي هنري ديگر آنها را نشان دهد. با اين روش هم مي­توان به مسائل و ضربه­هايي که در ناهشيار نهفته هستند به سطح هشياري آورده شود.

·          درمان با سيني شني

در اين روشييک جعبه­اي به ابعاد 3*20*30 پر از شن دراختيار بيمار قرار مي­دهند و از او مي­خواهند تا هر چيزي را که بخواهند آزادانه با آن بسازند. در اين شيوه درماني اين جعبه پر از شن دنيايي است که از طريق آن بيمار مي­تواند عقده­ها، درد، ضربه، خلقيات، هيجانات و احساسات ابراز مي­کند. در واقع با اين روش پلي به سوي ناهشيار مي­توان زد و در طي اين فرايند کودک يا بزرگسال مؤلفه­هاي تکامل نيافته منش خود را حل مي­کنند. در پايان درمان شاهد تغييرات چشمگيري در مناظر ساخته شده توسط بيمار مشاهده مي­شود و از مناظر سازمان­نيافته به ساختن مناظر يکپارچه روي مي­آورد. در پايان درمان، نمادهايي ظاهر مي­شوند که به شکل ماندالا هستند و و نشاندهنده عواطف مقدس مي­باشد. اين روش درماني براي کودکان مفيد است چون با بازيهاي آزاد رشد "من" و احساسات نهفته بازداري نشدهيآشکار مي­شود و در مورد بزرگسالان، آنها به دنياي دوران کودکي خود بازمي­گردند و بخشهاي گمشده شخصيت آنها دوباره زنده شده و باعث بهبود بيمار مي­شود.

·          تحليل کودک

اين نوع درمان مبتني بر اين نظريه است که خود کودکان هر آنچه را که براي فرايند طبيعي رشد و درمان لازم است را دارا مي­باشند که با فراهم آوردن محيطي امن و با همکاري و مشارکت وپشتيباني درمانگر نه تنها موجب بهبود کودک مي­شود بلکه با مداخلات مناسب مي­توان خانواده و موقعيت زندگي کودک را بهتر نمود. در طي فرايند درمان کودک مي­آموزد که تصاوير آرکي­تايپي بالقوه غالب خود را انساني و يکپارچه کند. درمان کودک مثل درمان بزرگسال است و از انواع مدلهاي کلامي و غيرکلامي استفاده مي­شود. کودک رؤياها، خيالپردازيها و ترسهايش را از طريق درمان با سيني شني، هنر درماني، مجسمه­سازي، ابزار و آلات موسيقي، رقص درماني و داستانها و اسطوره­هايابراز مي­کند.درمانگر محيطي امن فراهم مي­آورد تا کودک بتواند بهتر مشکلاتش را حل نموده، "من" خود را قوي و انعطاف­پذير کرده، خود را بيشتر پذيرفته و بتواند مستقل شده و عملکردش بهبود يابد.

·          استرس پس از سانحه

يونگ معتقد بود که پس از تجارب آسيب­زاي هولناک تغييرات زيستي و روانشناختي عميقي روي مي­دهد که بعدها مرتبا در رؤياها ي بيمار تکرار مي­شود تا آنجا که در ناهشيار تجربه آسيب­زا حل شود.پژوهشهاي پيشرفته در مورد بازماندگان جنگ، تجاوز جنسي، شکنجه و ساير موقعيتهاي رنج آوراز يافته­هاي يونگ حمايت کردند.

·          درمان پسيکوتيک

يونگ، روانپزشکي که طيف وسيعي از مشکلات ذهني شديد را درمان نمود. او يک الگوي و منطق دروني در بيان و خيالپردازيهاي پسيکوتيکها شناسايي کرد دريافت که بر شخصيت آنها عقده­اي که از واقعيت جدا شده و نيز تصاوير آرکي­تايپي که متعلق به ناهشيار جمعي مي­باشد، تسلط يافته است. يونگ معتقد بود که آشفتگيهاي پسيکوتيک منجر به تغييرات رواني- بدني و نيز تغييرات شيميايي در مغز مي­شود همچنين برخي اوقات مسموميتهاي بدني نيز پسيکوتيک ايجاد مي­کند. امروزه درمان پسيکوتيکها شامل گوش دادن به صحبتهاي بيمار است تا معاني و سمبولهاي نهفته در پشت آنها برملا شود تا تخيلات و دنياي ذهني دروني پسيکوتيکها کشف شود. گروه درماني، ايجاد محيط امن زندگي و هنردرماني مکمل رواندرماني و دارو به کار مي­رود. همه اينها به بيمار کمک مي­کند تا بتواند بهتر و با آرامش زندگي کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

مترجم: علی شمالی

ميتوان گفت که فرد خوشبخت هيچگاه خيالپروری نمی کند و اين امر تنها مختص به انسان ناخشنودی است که احتياجات و خواسته هايش ارضاء نشده اند. اميال و خواسته های ارضاء نشده نيروی محرک خيال هستند.

هر خيالی به معنای نوعی ارضاء خواسته يا آرزوست و يا اصلاح واقعيتی که رضايتبخش نيست.
اميال و خواسته های برانگيزنده از تنوع گسترده ای برخوردارند و اين امر به جنس شخصيت خيالپرور، منش، مايه و محتواي زندگيش بستگي دارد. اين خواسته ها دو گروه اند: يا جاه طلبانه اند و باعث رشد و تعالي شخصيت، و يا جنسي اند.

در زن جوان تقريباً فقط اميال جنسي غلبه و سيطره دارند، چه جاه طلبي او عمدتاً صرف تلاش در تحصيل عشق مي شود. اما در نزد مرد جوان اميال خودخواهانه و جاه طلبانه در كنار اميال جنسي و در همراهي با آنهاست. همان طور كه خالق تابلوي محراب مقدس اغلب خود در گوشه اي از تصوير به چشم مي خورد، همانگونه نيز ميتوان در هر گوشه اي از دنيا در اكثر خيالات جاه طلبانه، زني را يافت كه شخص خيالپرور به خاطرش حاضر به انجام هر گونه اعمال قهرماني و نثار پيروزي و موفقيت خود به پاي اوست.

ترديدي نيست كه در هر دو جنس انگيزه هاي نيرومندي براي پنهان نگاه داشتن چيزي وجود دارد كه به زن نجيب تنها امكان تامين حداقل نياز جنسي، و به مرد جوان نيز مهار يا سركوب كردن ميزان بالايي از احساساتش را مي آموزد، عواطفي كه ميراث ايام پر ناز و نوازش كودكي است.

هدف اينست كه فرد با جامعه اي كه مملو از افراد پر مدعا و ظاهرساز نظير اوست، انطباق حاصل كرده و با آن همآهنگ شود. محصول فعاليتهاي خيالپرورانه، اين كاخهاي آسماني يا خواب و خيالات، را نميتوان منجمد و تغييرناپذير دانست، چه آنها از لابلاي مظاهر و جلوه هاي متغير زندگي به نرمي مي گذرند و با هر ارتعاش و نوسان زندگي، جلوه اي ديگرگونه مي يابند و از هر تاثير زنده و فعال ”برچسب زماني“ دريافت مي كنند.

...

فرد خيالپرور محتاطانه خيالات خود را از ديگران مخفي نگاه مي دارد، زيرا افشاء آنها را موجب شرمساري ميداند. از اين گذشته، حتي اگر مايل به ابراز و افشاء كردنشان نيز باشد، باز در بروز آنها با بي ميلي ديگران مواجه مي شود. تجربه اينگونه خيالات و شنيدنش در ما حس رمندگي يا نهايتاً سردي مي آفريند.

اما، آن هنگام كه نويسنده اي بازيهايش را بر ما آشكار مي كند، يا حكايتي نقل مي كند كه برآمده از خيالات و رؤياهاي خام اويند، ما نيز خود را غرقه در ميل يا خواستي قدرتمند مي يابيم كه به يقين در خود ما نيز حاوي سرچشمه هاي بسياريست. اين كه نويسنده يا هنرمند چگونه قادر به انجام چنين كاريست از مخفي ترين اسرار دروني اوست. فن و مهارتش در چيرگي بر احساس سردي و رمندگي برانگيخته شده در ما ـ احساسي كه به محدوديتهاي موجود ميان هر فرد با ديگران پيوستگي دارد ـ ناشي از هنر خلاق يا خلاقيت هنری اوست.

اين امر به دو شيوه انجام می شود: نخست اينکه او با کمک جابجاييها، تغييرات، حذف و پنهانكاري، به ماده خام خيالات خودخواهانه اش خصلتي معتدل مي بخشد، و در وهله دوم با ايجاد ميل و اشتياقي زيبايي شناختي در مخاطب، توليد و طرح خيالات خود را چون رشوه اي نصيب مخاطبش مي كند تا از اين رهگذر ما مخاطبان قادر به آزادسازي ميل و خواست بزرگتري در خويش گرديم كه ريشه در منابع روحي ژرفتري دارد. اميالي از اين دست را مي توان وسوسه انگيز يا مهيا كننده ناميد. به عقيده من، هر گونه ميل زيبايي شناختي كه هنرمند در ما مي برمي انگيزد حاصل همين ويژگي ميل يا خواست مهياكننده است. لذت واقعي ناشي از اثر هنري نيز برخاسته از انبساط و گشادگي فشردگيها و انقباضات روحي ماست.

نتيجه اي كه در كل ميتوان گرفت اينست كه ما با كمك هنرمند قادريم بي هر گونه احساس شرم و سرزنشي، از خيالات خودمان لذت ببريم.


نويسنده: زيگموند فرويد
مترجم: علی يوسفی شمالی

منبع: Studienausgabe, X. Fischer Verlag, p. 173-174, 177-179

 

است كه رشد شخصيت در تمام طول زندگي ادامه دارد و مراحلي را براي آن قائل مي­شود:

1.       كودكي[1] ": من" و "خود" در بدو تولد يكي هستند و در حالت ابتدايي هستند چون هنوز هويت يگانه­اي ندارند. در اين مرحله شخصيت كودك چيزي جز انعكاس شخصيت والدين نيست.

2.       بلوغ جنسي تا اوان بزرگسالي: به تدريج در طي فرايند تفرد يافتگي "خود" از "من" جدا شده و هويت مستقلي مي­يابد. تا قبل از بلوغ روان شكل قطعي خود را ندارد، اين دوره را يونگ "تولد روان" مي­نامد كه با مشكلات و نياز به سازگاري مشخص مي­شود.زماني كه نوجوان با درخواست­هاي واقعيت مواجه مي­شود، خيال پردازي­هاي دوران كودكي بايد پايان يابند. از سال­هاي نوجواني تا بزرگسالي به فعالبت­هاي آمادگي مشغول مثل كامل كردن تحصيلات،آغاز كردن يك شغل، ازدواج كردن و تشكيل خانواده هستيم. در طول اين دوره، تمركز بر روي دنياي بيرون است و هشياري غالب مي­باشد و در مجموع، نگرش هشيار عمده برونگرايي است. منظور از زندگي، رسيدن به اهداف مورد نظر و ايجاد جايگاهي موفق در جهان براي خود است. اوان بزرگسالي، هيجان­انگيز و چالشي است.

3.       ميانسالي: در اين دوره، "خود"يبه بالاترين تفرد يافتگي مي­رسد و به طور كامل از "من" جدا مي­شود. تغييرات عمده شخصيت بين 40-30 روي مي­دهد و اين دوره را زمان "بحران شخصيت" مي­داند. در نيمه اول زندگي تمركز بر واقعيت عيني و بيروني است در حاليكه در نيمه دوم تمركز بر دنياي ذهني و دروني قرار دارد، تمركز ازر بررونگرايي به درونگرايي و از هشياري با ناهشياري تعديل مي­شود. مهمترين فرايند در اين دوره فرايند تحقق بخشيدن به خود و شكوفا ساختن استعدادهاي بالقوه و نهفته مي­باشد و اگر در يكپارچه كردن هشيار با ناهشيار موفق شويم، در موقعيت دستيابي به سطح جديدي از سلامت رواني قرار مي­گيريم و فرايند تفرد يافتگي با موفقيت صورت مي­­گيرد.

4.       پيري: پيري در خور توجه زياد يونگ نيست. در اين دوره "خود" و"من" دوباره به هم نزديك شده و با هم يكي مي­شوند. در دوران كودكي ذهن طفل توسط ناهشياري پوشيده شده و سپس اندك اندك هشياري در لايه­هاي آن رسوخ كرده و بالاخره هشياري بر ذهنيت غلبه مي­كند. اما در پيري فرد كهنسال بتدريج در نهايت محو مي­شود.

 يونگ، به زندگي پس از مرگ اعتقاد دارد. او معتقد است كه مرگ نيز خود مرحله­اي از تفرد يافتگي است و چون در طول زندگي فرايند تفرد يافتگي به طور كامل صورت نمي­گيرد و پس از مرگ به گونه ديگر ادامه مي­يابد.

 

يونگ، هشت نوع تيپ روان شناختي را درنظر مي­گيرد كه عملكردهاي انواع تيپ­ها؛ هيجانيبه ما مي­گويد، چيزي وجود دارد؛ تفكر به ما مي­گويد كه آن چيز چيست؟ و احساس به ما مي­گويد آن چيز مقبول است يا نه؟ و بينش به ما مي­گويد كه آن چيز از كجا آمده و به كجا مي­رود؟، و اختلاف ويژگي عملكردها به ادغام و تركيب برونگراي و درونگرايي وابسته است. هر شخص هم درونگراست و هم برونگرا ولي به يك نگرش بيشتر از ديگري گرايش دارد، همينطور به يكي از عملكردها بيش از ديگري تمايل دارد كه آنرا عملكرد اصلي گويند و سه عملكرد ديگريعملكرد امدادي يا جنبشي نام دارد كه در خدمت عملكرد اصلي قرار دارد و هيچ استقلالي از خود ندارد. تفكر واحساس هر دو عملكردهاي منطقي و عقلاني هستند و به مخالفت با هم گرايش دارند، همينطور دو كنش نامعقول هيجان و بصيرت كه در نتيجه هيچ يك از اين دو جفت نمي­توانند عملكرد جنبي يكديگر باشند.

 

 

 

تيپ­هاي روان شناختي از ديد يونگ شامل:

·          تيپ برونگراي متفكر[1]

 افرادي منطقي، عيني و در عين حال متعصب هستند، مستبد و سلطه­جو در خانواده، ترديد و دودلي در مورد معتقدات خويش و حس وظيفه­شناسي بالا از خصوصيات اين افراد مي­باشد.. اين افراد به طور جدي بر طبق قوانين جامعه زندگي مي­كنند و در پي درك و فهم پديده­هاي طبيعي و قانونمند كردن آنها هستند و تمايل به سركوب نمودن احساس­ها و هيجانات خود را دارند و از اين رو از ديد ديگران افراد بي­احساس، مردم­گريز، و حتي مغرور و متكبر توصيف مي­شوند. نمونه اين افراد داروين[2] و انيشتين[3] هستند. ليبيدو متمركز بر بيرون و انديشه درباره امور و اشياي خارجي، احترام به منطق چون نتايج حقيقي آن مبتني بر معلومات عيني است. از ديدگاه خود معمولا طراح خوبي براي مسائل زندگي هستند.ياز هيجانات و تكانه­هاي عاطفي و ارتباطات دوستانه مبتني بر علاقه قلبيياجتناب مي­ورزند. اگر سركوبي احساسات و عواطف بسيار شديد باشد، به مجراهاي غيرمستقيم، انحراف­آميز روي مي­آورند و ممكن است در مواردي به اشخاصي چون "دكتر جكيل"[4] تبديل شوند كه شخصيت­شان به تناوب به هيولايي روان شناسي مبدل مي­گردد.

·          تيپ درونگرا ي متفكر[5]

از خصوصيات بارز آنها لج­بازي، بي­تفاوتي، سهل­انگاري، تكبر، آزار دادن ديگران و كناره­گيري از اطرافيان – كه به علت احساس برتري نسبت به آنها است – مي­باشد. تمركز ليبيدو بر درونيبوده و علاقه وافر به جهان درون داشته و از برخورد با اشيا و امور عينييبيزار هستند. به دليل اشتغال ذهنييبا واقعيات دروني، از ارتباط با امور خارجي غافل مي­مانند و در نظر ديگران غيرنرمال هستند. بيشتر به انديشه­ها علاقمندند تا مردم و با ديگران به خوبي كنار نمي­آيند و در انتقال افكار مشكل دارند. بيخبر از عملكرد و انديشه ديگران هستند و لذا در ارتباطات اجتماعي خود منفعل و كمرو مي­باشند. روابط اجتماعي محدود و پايبندي اندك به اعتقادات اجتماعي مرسوم دارند. اين افراد به جاي احساسات بر تفكر تمركز داشته و قضاوت معقول ضعيفي دارند . جمع­آوري حقايق بيروني در نظر اين افراد صرفا به به دليل اثبات ادعاي نظريه و انديشه­هاي دروني آنان است و نه به خاطر خود حقايق آنچنان كه است. . چنين اشخاصي مثلييكيفيلسوف و يا روان شناس هستي­گرا[6]مي­ماند كه در جستجوي درك و فهم واقعيت وجود خويش هستند. البته در صورت افراط كردن، روابط­شان با واقعيت قطع شده و مبدل به فرد اسكيزوفرنيك مي­شوند. اين افراد تمايل دارند تا آنها را تنها بگذارند تا بتوانند به افكار و تخيلات خويش بشتر بپردازند و برايشان مهم نيست كه چقدر اين افكار براي ديگران پذيرفته باشد و به همين دليل فردي بي­عاطفه و غيرصميمي به نظر مي­رسند. البته ممكن است پيروان خيلي مخلصي هم پيدا كنندكه از نظر اخلاقي شبيه به خودشان هستند در صورت افراط ممكن است به سوي هر نوع جنوني سوق داده شوند.

·          تيپ برونگراي عاطفي[7] (احساسي)

عاطفي، حساس و معاشرتي هستند. در روابط شخصي به مناسبترين وجه عمل كرده و سعي دارند بر مبناي قضاوتي كه از عوامل بيروني به دست مي­آورند، عمل كنند. پايبند به رسومات و ارزش­هاي سنتي هستند. اكثريت اين گروه را زنان تشكيل مي­دهند. غالبا ذوق سرشاري در اوضاع و موقعيت­هاي خاص زندگي دارند و در نظر عموم مناسبترين زنان در زندگي زناشويي هستند. معمولا ميزبان، خوشرو، سازگار و خالصانه رفتار مي­كنند ولي در صورت افراط، رفتارهايشان ساختگي مي­گردد و نوعي احساس تظاهر در ديگران برمي­انگيزند. با تغيير در موقعيت­ها، عواطف آنها نيز به سرعت تغيير مي­كند. تمايلاتي بوالهوسانه دارند. از خصوصياات برجسته اين افراد معاشرتي، هم­جوش، احساساتي، پرشور و عاطفي، متظاهر و خودنما، عبوس و بدخلق، بي­حوصله و ترشرو هستند. به همان سرعتي كه عاشق ديگران مي­شوند، با اندك ناملايماتي كينه فرد را به دل مي­گيرند. مطابق با آخرين مد روز هستند. در مجموع، حال چنين افرادي نشأت گرفته از مقتضيات بيروني مي­باشد نه يك امر قائم دروني خود و بر اساس چنين عملكردي است كه كنش حسي آنها به خاموشي مي­گرايد.

·          تيپ درون­گراي عاطفي[8] (احساسي)

تودار، خوددار وبا اين حال قادر به داشتن عواطف عميق هستند. برعكس تيپ برون­گراي عاطفي، عواطف خويش را از دنياي بيرون پنهان مي­دارند. به علت تمايلات قوي درون­گرايي، معمولا تحت نفوذ عوامل ذهني بوده و لذا با برون­گرايان دوست­داشتنييو اجتماعي متفاوتند. در عين خودمداري به دليل نگرش احساسي خود نوعدوستند. اين تيپ بيشتر در زنان ديده مي­شود. ليبيدوي احساسي به طرز پنهاني متوجه فرزاندان­شان مي­گردد و چنين محبتي در شرايط دوري و يا بيماري فرزندش به صورت رفتاري خود رايآشكار مي­سازد.ياز خصوصيات برجسته آنها ساكت بودن، غيرقابل دسترسي بودن، بي­تفاوتي و مرموز بودن است. اغلب آنها مبتلا به حالت ماليخوليايي يا افسردگي هستند اما داشتن حالت آرامش را به ديگران القا مي­كنند. به دليل عدم توان در اجراي نقش­هاي اجتماعي و يا اجباري در نظر ديگران شبيه شخصيت­هاي اسكيزويييد هستند وليكن اين افراد توانايي بالايي در ايجاد حلقه­هاي دوستانه دارند و معمولا دوستاني قابل اعتماد را برمي­گزينند. در واقع، آنها عواطفي ژرف و پرحدت دارند كه گاه­گاهي به شكل طوفان­هاي عاطفي، فوران نموده و دوستان و اقوام­شان را شگفت­زده مي­كند.

·          تيپ برون­گراي هيجاني[9] (حسي)

اجتماعي، لذت­جو و انعطاف­پذيرند. افرادي سرسخت و اهل عمل هستند؛ ولي به مباني زيربنايي كار ندارند. غالبا اشيا و امور را آنچنان كه هست به تجربه درمي­آورنديو در آزمون آنچه هست، عوامل تخيل، تصور، انديشه و شهود هيچ دخالتي ندارد. صرفا آنچه را در ميدان حسي­شان ظاهر مي­گردد، استنباط مي­كنند و طبعي غير استدلالي دارند چون ممكن است يك شي واحديدر زمان­هاي گوناگون استنباطات متفاوتي را در اين افراد پديد آورد كه همه را منطقي مي­انگارد. در عين حال، اين اشخاص مي­توانند موجوداتي نفساني بيشتر جسماني و شهواني، لذت­جو و دوستدار دلهره و هيجان هم باشند. عواطف اين افراد سطحي است. در موارد افراطي يا نفس­پرست مي­شوند و يا شديدا متظاهر به حساسيت در برخورد با زيبايي هستند. به دليل تمايلات نفساني­شان به انواع مختلف اعتياد، انحرافات و يا هر نوع اجبارگرايي ديگر گرايش دارند. تمركز اين گروه بر لذت و شادي و جستجوي تجربه­هاي جديد است. افرادي سرحال، سرزنده و خوشگذران هستند و سعي دارند، تمايلات لذت­جويانه خود را در روند تجارب حسي جستجو كنند و به نوعي آنها را مي­توان معتقد به فلسفه اصالت لذت[10] دانست. اين تيپ شخصيتي را بيشتر در مردها مي­توان مشاهده كرد. با انواع مردم و شرايط متغير خود را وفق مي­دهند و تمايل به اجتماعي بودن و لذت­بردن از زندگي دارند. تنزل نظامات اخلاقي خوشگذرانه برون­گرايانه جنبه منفي آنها است.

·          تيپ درون­گراي هيجاني[11] (حسي)

در ظاهر خونسرد، خوددار، انفعالي و مطيع و صبور هستند و ابراز عقايدشان را فقط از طريق هنر مي­دارند.

·          تيپ برون­گراي بينشي[12] (شهودي)

از خصوصيات اين تيپ خلاق و قادر به برانگيختن ديگران، دمدمي مزاج، بوالهوسي و بي­ثباتي و تزلزل شخصيت است. اين اشخاص در جستجوي كشف امكانات جديد در دنياي خارج هستند و پيوسته از يك موقعيت به موقعيتي ديگر مي­روند و نيز هميشه به دنبال تسخير دنياي نوين هستند، قبل از آنكه هنوز دنياي قديم يافته باشند. بر عكس دسته قبلي كه فقط آنچه را در ميدان حسي است مي­بينند، اينها امكانات و قواي نهفته در شي را هم استنباط كرده و در شكل گشتالتي و وحدت­يافته درمي­يابند. چون مرتب در جستجوي يافتن ارتباط نهفته بين پديده­هاي بيروني هستند به محض كشف، آن قضيه جذابيت خود را از دست مس­دهد و چنانچه به هدف خود براي كشف نايل نشوند، طبق نظريه آلپورت از حركت تكاملي خود بازمي­مانند. اين افراد دوستاني غير قابل اعتماد هستند و از روي بلاهت يا ناهشيار به ديگران لطمه مي­زنند. اين اشخاص به سرگرمي­هاي خانگي مثل باغباني، كاردستي، شطرنج، كلكسيون و... روي مي­آوردند، ولي به زودي از همه آنها زده مي­شوند. به همين دليل حفظ يك شغل ثابت برايشان دشوار است. چنين شخصي همواره مي­كارد ولي هرگز درو نمي­كند و زندگي خود را در راه امكانات به هدر مي­دهد. نگرش شهودي آنها را مستعد آينده­نگري كرده و هدف آنها دست­يابي به موفقيت محال است. ارتباطات شخصي و اجتماعي آنها كم است. وابستگي هيجاني به زني را دشوار مي­يابد و خانه برايش زنداني است اما زندگي با چنين شخصي هرگز تيره و كساد نمي­شود. به آيين و اعتقادات موجود در جامعه پايبند نمي­باشند.

درون­گراي شهودي[13] (بينشي)

بيشتر در ارتباط با ناهشيار جمعي است تا واقعيت رومره. رؤياهاي پيامبرگونه دارد و خود را منجي بشر و حامل وحي مي­دانند مي­توانند ايجاد تشكيلات عقيدتي همراه با خود دهند. اگر كانال جامعه پسندي براي هماهنگي با تخيلات خود با تجارب زندگي واقعي نيابند، دچار توهم شده و افراط در آن به صورت هذيان­هاي پارانوييدي درمي­آيد و به نظر ديوانه مي­رسند كهواقعا هم ديوانه مي­شوند. غالبا از تجارب رواني خود حرفي نمي­زنند لكن خود از ادراك دروني خرسند به نظر مي­رسند. چنين اشخاصي از نظر دوستان­شان به مثابه معما، و از نظر خودشان يك نابغه ناشناخته و كشف­نشده تلقي مي­شوند. نمونه كامل اين تيپ هنرمندان هستند. البته خيالبافان، موهوم­پرستان و مجانين نيز جزء اين دسته هستند.

  

 

شكل 2-1- هشت تيپ روانشناختي كاريونگ

هر يك از هشت تيپ شخصيتي به نمو و توسعه نوع معيني از روان نژندي يا روان پريشي گرايش دارند؛ تيپ برون­گراي عاطفي به حمله عصبي، تيپ درون­گراي عاطفي به ضعف اعصاب كه شامل خستگي، كوفتگي و كمبود انرژي است، تيپ­هاي هيجاني به هراس بيمارگونه و وسواس­هاي گوناگون گرايش دارد. اين آسيب­ها ناشي از سركوب­هاي شديدي هستند كه خودشان عموما تحت فشارهاي مفرط اجتماعي به وجود مي­آيند.

در پژوهش مربوط به رؤياها و برسي وقوع آركي­تايپ­ها از آزمودني خواسته شد تا جديدترين، واضح­ترين و قديمي­ترين رؤياي خود را به ياد آورند (كان[14] و دوندري[15]، 1986). از آنها خواسته شد تا به مدت دو هفته به محض اينكه از خواب بيدار شدند، رؤياي شب قبل را يادداشت كنند. به آزمودني­ها سنخ­نماي مايرز- بريگز نيز داده شد. نتاج به دست آمده نشان داد ككه درنگراها با احتمال بيشتري از برونگراها رؤياهاي روزمره را كه ربطي به آركي­تايپ ندارد و تيپ شهودي بيشتر از تيپ حسي رؤياهاي آركي­تايپ­ها را به خاطر آوردند. اشخاصي كه در روان­رنجوري نمره بالايي گرفتند از آنهايي كه نمره كمي در اين مقياس كسب كرده بودند رؤياهاي آركي­تايپ كمتري را ياد­آوري كردند. اين يافته­ها با نظريه يونگ موافق بودند.

نكته مهمي كه در بهداشت رواني اهميت دارد، ازدواج با تيپ­هاي شخصيتي ديگر است. لزوما ازدواج با تيپ­هاي متضاد و مكمل موجب خوشبختي نمي­شود، عاشق شدن و فقط تلاش براي رسيدن به فرديمورد نظر كه هيچ تناسخي با ما ندارد و با اين فكر كه بعد از ازدواج او را تغيير خواهيم داد، از نظر يونگ "امري محال" است. از نظر يونگ بهترين دوستي­ها و موففقترين ازدواج­ها بين دو فردي كه تقريبا به طور كامل تفرد يافته­اند، يعني در حالتي كه هر دو گرايش ويهر چهار كنش مربوطه هر دو شخصيت، رشد و تكامل يافته­ باشند .

 

تعامل ميان ساختارهاي شخصيتي به سه صورت است:

1-       تعامل ساختاري: يك ساختار جبران ضعف ساختار ديگري را مي­كند. مثلا پس از يك دوره طرز رفتا رشديدا برونگرايانه متدوال است كه يك دوره طرز رفتار درونگرايانه پبش خواهد آمد و بدين ترتيب، ضمير ناهشيار عيوب و نقايص ساختار شخصيت را جبران مي­كند.

2-       تعامل تركيبي: معتقد به وجود تضادها در هر بخش از شخصيت است. مثل تضاد بين پرسونا و سايه، پرسونا و آنيما، آنيما و سايه و درونگرايي با برونگرايي.

3-       ايجاد وحدت و يگانگي تضادها: يونگ آنرا "كنش افضل" ناميد كه اين كنش فطري منجر به رشد و تشكيل شخصيتي متعادل، نظام­يافته، كامل و يكپارچه مي­انجامد.

 

 

 

 

 

تضادها:[1] يونگ معتقد بود که دنيا از جفتهاي متضادي چون خوب و بد، روشني و تاريکي، مثبت و منفي تشکيل يافته است، نظريه شخصيت او نيز شامل مفاهيم متضادي چون هشيار و ناهشير، زنانگي و مردانگي، جنبه­هاي خوب و بد آرکي­تايپ، "من" در مقابل "سايه" و غيره مي­باشد. اين تضادها در کشمکش با يکديکر هستند و شخصيت با تنشهايي که ميان اين تضادها وحود دارد، رشد مي­يابد.

انانتيودروميا:[2] اين واژه مربوط به "قانون هراکليتوس"[3] است که مي­گويد هر چيزي زودتر يا ديرتر به متضادش تبديل مي­شود.يونگ معتقد بود که "انانتيودروميا" بر چرخه زندگي انسان و تکامل شخصيت او مسلط است البته تنها از طريق هشياري مي­توان از آن فرار کرد. اعتقاد يونگ به قانون هراکليتوس زيربناي نظريه او در مورد جبران شد.ي

جبران:[4] يونگ معتقد بود که نه تنها دنيا از جفتهاي متضاد تشکيل يافته بلکه نظريه خود را مبتني بر اين عقيده شکل داد که نه فقط تضادها، بلکه هرچيزي که موجب تعادل شخصيت شود يا متضاد خود را به روش خود تنظيمي جبران کند نيز موجب تعادل پوياي شخصيت مي­شوند و يونگ آن را "جبران" ناميد. مثلا ناهشيار شخصي، با ظهور در خواب، خيالپردازيها، يا نشانه­هاي بدني با متضادش موجب تعادل هشياري فرد مي­شود.

عملکرد تعالي:[5] يونگ واژه "تعالي" را که فراتر از نماد و سمبول بود را به کار برد."تعالي" واسطه­اي ميان دو تضاد است و اجازه مي­دهد که رابطه و نگرش جديدي بين آنها شکل گيرد تا با يکديگر سازگار شوند. مثلا ظهور "من" هشيار ومتضاد آن يعني ناهشيار شخصي با هم موجب ايجاد تعارض در شخصيت مي­شود که انرژي زيادي را توليد مي­کند.

 

ماندالا:[6] يونگ "ماندالا" را نماد تماميت و مرکز شخصيت تعريف کرد. ماندالا واژه­اي سانسکريت[7] است و براي اشکال جغرافيايي که به شکل دايره و مربع در يکديگر کشيده مي­شوند و هر يک به بخشهايي تقسيم مي­شوند. ماندالا معمولا اهميت مذهبي دارد و غالبا در رؤياها ظاهر مي­شود، هم نماد تماميت است و هم تصوير جبران در مواقع استرس مي­باشد.

رشد قبل از اديپال:[8] برخلاف فرويد که تأکيد زيادي بر روي مراحل اديپال رشد شخصيت داشت، يونگ به مسئله تجربه پيش از اديپال بيشتر پرداخت. يونگ يکي از اولين روان­تحليلگراني بود که براي تعامل مادر- کودک اهميت زيادي قائل بود. رابطه اوليه مادر و کودک بر رشد شخصيت تأثير مي­گذارد. در اساسي­ترين و عميقترين سطح، يونگ توجه بيشتري به اين مرحله و مشکلات آن داشت تا شکايتهاي پدر- پسر در عقده اديپ. يونگ، تصوير آرکي­تايپ مادر خوب و مادر بد را در مرکز تجربه کودک قرار داد.

رشد هشياري:[9] نطريه يونگ معتقد است که کودک الگوي رشد هشياري را به طور کلي دنبال مي­کند. تجربه اوليه کودک از مادر به صورت آميزه بدوي است، ولي به تدريج، کودک مادر را گاهي خوب و گاهي بد ادراک مي­کند. کودک، رشد کلي انسان را دنبال مي­کند و به صورت آگاهي از خود[10] در مرحله مرد سالاري که ارزش مرد و پدر خيلي بالال است، ظهور مي­يابد. اين مرحله روي دخترها و پسرها تأثير گذارده و مانع رشد زنها مي­شود. معهذا، زماني که "من" در حايي قرار مي­گيرد که فرد دنياي مادر و دنياي پدر را يکي کند باعث ايجاد شخصيت کاملتري مي­شود. (يونگ، 1970/ a1934؛ ويتمونت، 1977).

آسيب شناسي رواني:[11] قسمت عمده آسيب شناسي رواني ناشي از مشکلات و تعارضاتي است که مربوط به روابط اوليه مادر- کودک مي­شود ليکن استرسهاي ديگر آنرا تشديد مي­کنند. روان، سيستمي خود- تنظيم کننده است، نشانه­هاي آسيب شناختي ناشي از ناکامي نسبت به يکپارچگي است و غالبا خودشان سرنخهايي را براي خودتسکين دهي دارند. بنابراين، باي مثال، تغيير کامل از عشق و نفرت از يک فرد مخصوص افراد اديپ، اختلال شخصيت مرزي است که آسيبهاي دوران کودکي نشأت مي­گيرند.

مکانيزم­هاي دفاعي:[12] مکانيزمهاي دفاعي تلاش روان براي بقاء در برابر حمله سخت عقده­ها است. آنها مي­توانند نمايانگر انواع حمايتهاي مخرب و بهنجار باشند. يونگ احساس مي­کرد اگر هر دفاع انعطاف ناپذير ناديده گرفته شود موجب عدم تعادل و افزايش آسيب شناختي رواني مي­شود. براي مثال، واپس روي [13] دفاعي است که تنها زماني موجب آسيب شناخي مي­شود که فرد بر رويش باقي بماند. يونگ احساس کرد که سرکوبي معمولا دوره طبيعي و لازم تلفيق توليد مجدد است که مي­تواند پيشرو رشد بعدي فرد شود.

 

توجيه كاركرد انرژي رواني

يونگ، سه اصل را براي توجيه كاركرد انرژي رواني را در نظر مي­گيرد:

    اصل اضداد[14]: او به وجود اضداد در انرژي فيزيكي اشاره كرد مثل گرما-سرما؛ ارتفاع-عمق. در مورد انرژي رواني نيز همين اصل صدق مي­كند، هر ميل يا احساسي ضد خود را دارد. اين تضاد و تعارض بين قطبيت­ها برانگيزنده اصلي كل رفتار و توليد كننده انرژي است. هر چه تعارض بين قطبيت­ها بيشتر باشد، انرژي توليد شده بالاتر است.

   اصل هم­ارزي[15]: انرژي مصرف شده براي بوجود آمدن يك حالت از بين نمي­رود بلكه به بخش ديگر شخصيت منتقل مي­شود. اگر علاقه خود را به يك نفر يا يك رشته مطالعاتي يا سرگرمي از دست بدهيم، اين امرژي به ناحيه جديدي جابجا مي­شود. انرژي رواني كه موقع بيداري صرف فعاليت­هاي هشيار مي­شود، زمان خواب به رؤياها منتقل مي­شود. البته ناحيه جديد بايد به همان اندازه مطلوب و جذاب باشد.:

   اصل انتروپي[16] : به عمل مساوي كردن اختلاف­هاي انرژي اشاره دارد. مثلا اگر يك شي داغ در تماس مستقيم با يك شي سرد قرار گيرد، گرما از شي داغتر به شي سردتر مي­رود تا حرارت هر دو يكسان و متعادل شود. يونگ، اين قانون را در مورد انرژي رواني نيز بكار برد و پيشنهاد كرد كه در شخصيت گرايش به سوي توازن و آرامش وجود دارد. اگر دو ميل يا عقيده از نظر شدت يا ارزش رواني، تفاوت زيادي با هم داشته باشند، انرژي از آنكه قويتر است به آنكه ضعيفتر است مي­رود. ولي هرگز توازن وآرامش واقعي حاصل نمي­شود چون در آن­صورت شخصيت انرژي رواني وجود ندارد. قرينه روان شناختي اصل انتروپي، "خويشتن" است چون "خويشتن"آركي­تايپ است كه وظيفه­اش پيوستگي و يكپارچه­كردن ساختارهاي گوناگون شخصيت است.

 

 

 

در روان شتاسي، يونگ به طوركلي "شخصيت" را "روان" مي­نامد كه در اصل به معني "روح"[2]و يا "جان"[3]و "نفس" است. يونگ در جلد نهم مجموعه آثارش[4]نوشته است: "روان شناسي نه بيولوژي (زيست شناسي)، نه فيزيولوژي ونه هيچ علم ديگري است؛ روان شناسي، دانش روان است".

يونگ، اين نوع پندارگرايي را كه در آن شخصيت را به صورت اجزايي كه به هم چسبيده­اند را آشكارا رد مي­ميكند. از ديدگاه او، بشر از همان ابتداي تولد با نوعي يكپارچگي و تماميت متولد مي­شد و در طول زندگييتمام تلاشش براي رسيدن به بالاترين مرتبه تماميت ذاتي خود است و از خرد شد توسط تعارضات و قواعد مغاير محافظت مي­نمايد.

يك شخصيت داراي گسستگي، شخصيتي ناقص مي­باشد و يونگ در فرايند درمان به اين افراد كمك مي­كند تا تماميت از دست رفته خود را مجددا سروسامان بخشند و آن را يكپارچه سازند و به گفته خود يونگ، هدف نهايي روان تحليل­گري، روان سازي است.

يونگ سه سطح از روان را از يكديگر تفكيك مي­سازد: "هوشياري"[5] ، "ناهشيارشخصي"[6]و "ناهشيار جمعي"[7] .

 

هشياري

يونگ، آن بخش از ذهن را كه فرد به طور مستقيم بدان دسترسي دارد را هشياري مي­نامد كه خيلي زود و حتي قبل از تولد نيز ظاهر مي­شود. هشياري آگاهانه با بكارگيري چهار كنش ذهني[8] كه يونگ آنها را فكر كردن [9](تفكر)، احساس كردن[10](داشتن عاطفه)، حس كردن[11](تشخيص دادن) و بينش داشتن[12](فراست) ناميده بود كه روزانه در حال روييدن و افزايش است. البته يك فرد از يك كنش بيشتر از ساير كنش­ها بهره مي­گيرد و از تمام كنش­ها به يك ميزان استفاده نمي­برد و بر همين اساس سيرت[13] فرد مشخص مي­شود. براي مثال فردي كه به طور عمده فكر مي­كند از فردي كه بيشتر احساسي است، متمايز مي­گردد. علاوه بر اين چهار كنش، دو نگرش نيز وجود دارد كه جهت گيري آگاهانه ذهني را مشخص مي­سازدكه اين دو نگرش شامل برون­گرايي[14] يعني آگاهي نسبت به دنياي بيرون و درون­گرايي[15] آگاهي به دنياي درون است.

 فرايندي كه شخص توسط آن خود را شناخته و از ديگر افراد مجزا مي­شود، در روان شناسي تحليلي يونگ آنرا تفرد[16] مي­داند، كه به معناي جريان و روند آماده ساخته شدن يك فرد و متمايز شدن شخصيت اوست. هدف تفرد، شناخت خود تا بالاترين سر حد امكان و آگاهي بر خويشتن است كه امروزه اين عمل بسط و گسترش دادن آگاهي است.

عوامل مؤثر بر تفرد شامل موارد زير است:

1.       نقش والدين: يونگ معتقد است كه رفتارهاي والدين بر روي فرزندان مؤثر است. اين تأثير در دوران طفوليت بيشتر است چرا كه در آن زمان كودك هويت شكل گرفته­اي ندارد در واقع، روان او بازتابي از روان والدين مي­باشد تا جايي كه حتي يونگ مدعي است كه محتواي خواب­هاي كودك بيشتر به والدنش تعلق دارد تا به خودش و در يك مورد كه يونگ تشريح كرده، يك پدر از طريق رؤياهاي پسر نوجوانش، تحت تجزيه و تحليل رواني قرار داد . رؤياهاي پسر، آيينه حالت و وضعيت پدرش در آن موقع بودند.به تدريج با ورود به مدرسه از اين تطابق هويتي كاسته شده و به تدريج كودك تفرد مي­يابد و هويت مستقلي به دست مي_­­آورد كه در اين ميان باز هم شيوه تربيت والدين تأثير بسزايي دارد. البته نقش مادر با نقش پدر تفاوت دارد. تجربيات كودك با مادرش معين كننده روشي است كه آنيماي او رشد و تكامل مي­يابد، حال آنكه تجربياتش با پدر تعيين كننده طريقه رشد سايه اواست كه اين فرايند در مورد دختر، درست برعكس است و والدين هر دو با يكديگر، ابزار و وسيله­ساز دريشكل دادن به پرسوناي كودك هستنتد.

2.       آموزش و پرورش: از ديد يونگ، معلمان بالقوه نيرومندترين تأثيرات را حتي بيشتر از والدن بر جريان تفرد كودك دارند. آنها بايد آموزش­هاي لازم را جهتيبه هشيازي درآوردن آنچه در ناهشيار كودك وجود دارد را ببينند و با تجربياتي كه به دست مي­آورند بتوانند انرژي را از غريزه تفكيك نموده و با جذب آنها در نمادها هشياري انها را افزايش دهند. براي معلمين خانم آنچه كه اهميت دارد آنست كه از حالت آنيماي پسران آگاهي داشته باشند در مورد معلمين مرد نيز اين قضيه صدق مي­كند.

3.       انواع ديگر نفوذ و تأثير: جامعه، فرهنگ، زمان ، مذهب و خيلي چيزهاي ديگر در تفرد نقش دارند. مثلا در هر جامعه اسلوب خاصي براي زندگي وجود دارد يا مثلا در يك دوره تاريخي يك تيپ شخصيتي بيشتر مورد توجه است.روزگاري، مذهب نقش بسيار بااهميت­تري از آنچه امروزه دارد، در تفرد و تماميت دادن به شخصيت افراد ايفا مي­كرد.

زماني كه ساختارهاي روان تفرد يافتند و پذيرفته شدند، مرحله بعدي رشد مي­تواند واقع شود. گرايش ذاتي به سوي وحدت يا كامل شدن شخصيت و يكي كردن تمام جنبه­هاي متضاد در داخل روان است ليكن عوامل محيطي چون ازدواج نامناسب يا شغل ناكام­كننده مي­تواند جلوي فرايند تعالي را بگيرند.

 تفرد و آگاهي در تعامل با يكديگر براي پيشبرد رشد شخصيت در تكاپو هستند، يكي بدون ديگري نمي­تواند كارش را درست انجام دهد. براي مثال اگر ما به جهان درون خود آگاهي نداشته باشيم، چگونه مي­توانيم فردي تفرد يافته باشيم. از اين تعامل تفرد و آگاهي مؤلفه جديدي كه يونگ آنرا ضمير[17] مي­نامد، حاصل مي­شود كه شامل دريافت­هاي آگاهانه، خاطرات، تفكرات و احساسات است. با آنكه ضمير بخش كوچكي از تماميت روان را اشغال مي­كند وليكن نقش دروازه­بان هشياري را ايفا مي­كند و از ورود يك عقيده يا احساس نامطلوب به ضمير جلوگيري به عمل مي­آورد، بنابراين از اين جهت نقش كليدي و حياتي را ايفا مي­كند.

از ديد يونگ هر آنچه ناهشيار بماند، نمي­تواند تفرد يابد و در حالتي رشد نيافته باقي مي­ماند و از مجراي ديگري بروز مي­دهد و موجب انحراف شخص مي­شود و بالقوه تهديدي براي هشياري شخص به حساب مي­آيد. ضمير به فرد هويت مي­دهد و با گزينش و حذف مسائل نامربوط، احساس پيوستگي مي­دهد و باعث مي­شود تا حس كنيم كه امروز همان شخصي هستيم كه ديروز بوديم.

 بعد از گفتن اين مطالب، حال مي­پردازيم به اين مسئله ضمير چگونه نسبت به برخي موضوعات هشياري به دست آورد و از چه چيزهايي امتناع نمايد ؟ اين فيلتر از چند بخش تشكيل شده است: بخشي از آن توسط كنش غالب و مسلط مشخص مي شود، مثلا اگر فرد متفكر باشد، افكار بيشتر از عواطف وارد هشياري مي­شوند، بخشي از آن مربوط به اضطراب­هايي است كه تجربه در ضمير برمي­انگيزد، براي مثال، خاطراتي كه اضراب­هايي را فرامي­خوانند، بيشتر رد مي­شوند، و بخش ديگر مربوط به سطح تفرد يافتگي است، مثلا فردي كه به سطح تفرد بالاتري دست يافته است، مطالب بيشتري وارد هشياريش مي­شود، و بخش ديگر به تراكم تجربيات و يا شدت و حدت آنها بستگي دارد، مثلا تجربيات قوي مي­توانند به زور از اين فيلتر عبور كنند.

 

                                                ناهشياري شخصي

ناهشيار شخصي يونگ شبيه نيمه­هشيار فرويد است.ناهشيار شخصي هر فرد شامل موارد زير مي­باشد:

·          آن دسته از تجربياتي كه ضمير اجازه ورود به هشياري را نمي­دهد كه شامل عملكردهاي نامتجانس با تفردآگاهانه است، يا آنهايي كه يك بار تجربه شده­اند ولي به دلايل متعدد سركوب شده­اند، مثل افكار محنت­زده، مشكلات حل نشده، ناسازگاري خصوصي و موضوعات ناشي از مسائل اخلاقي.

·          اسامي بسياري از دوستان و آشنايان را مي­دانيم ولي هميشه در هشياري ما آماده يادآوري نيستند، اما مواقع احتياج فورا قابل دسترسي­اند.

·          ما ممكن است، چيزهايي را بياموزيم يا مشاهده كنيم كه در هنگام وقوع چندان توجهمان را جلب نمي­كند؛ در عين حال همان چيز ممكن است كه سا­ل­ها بعد بسيار ربط پيدا كرده و توسط ناهشياري شخصي فراخوانده شود.

·          تجربياتي كه در طي روز بدان­ها بي­توجه بوده­­ايم و در خواب شبانه حضور پيدا كنند، در واقع ناهشياري شخصي در ايجاد خواب­ها نقش بسيار مهمي دارد.

·          عقده­ها[18]: يونگ نخستين بار با ابداع آزمون تداعي معاني كلمات پي به وجود عقده­ها برد.يگاهي اوقات پاسخ دادن آزمودني خيلي طول مي­كشيد و وقتي علت تأخير پرسيده مي­شد، توجيهي نداشتند. يونگ حدس زد، دليل اين تأخيرها، عواطف و هيجانات ناهشيار است.عقده مجموعه همبسته­اي از هيجانات، خاطرات، ادراكات و اميالي است كه در اطراف يك موضوع مشترك سازمان يافته است.

ي عقده­ها آنچنان حواس فرد را به خود مشغول مي­دارد كه به سختي مي­تواند به مسأله ديگري فكر كند، مثل عقده زيبايي كه از بيست و چهار ساعت، چهارده ساعت آن را جلوي آيينه به زيباسازي خود مي­پردازد. البته عقده هميشه جنبه منفي و مضر ندارد بلكه گاهي اوقات سازنده نيز مي­تواند باشد، مثل نقاشان كه تمام وقت خود را مي­گذارند تا يك شاهكار هنري بيافريند و به كمتر از آن راضي نمي­شوند. عقده، با هدايت افكار و رفتارها به راه­هاي مختلف تعيين مي­كند كه شخص چگونه دنيا را مي­بيند.

در مجموع عقده­ها مي­توانند هشيار يا ناهشيار باشند. آنهايي كه در كنترل فرد نيستند، مي­توانند مزاحم ناهشياري شده و در آن دخالت كنند. شخصي كه عقده دارد در كل از تأثير آن آگاه نيست ولي ديگران ممكن است به راحتي آثار آن را ببينند.

منشأ عقده از كجا است؟ يونگ ابتدا تحت تأثير فرويد سرچشمه آنرا در ضربات دوران كودكي مي­دانست.مثلا، كودكي كه ناگهان مادرش از دست مي­دهد براي جبران آن يك عقده مادر پردوام ايجاد مي­كند. ولي بعدها به تدريج به اين نكته پي برد كه منشأ عقده در طبيعت بشر به مراتب عميقتر از اين مسئله استو دريافت كه عقده­ها نه تنها از تجربيات كودكي و بزرگسالي ما بلكه همچنين از تجربيات نياكان ما سرچشمه مي­گيرند و منشأ عقده را در ناهشياري جمعي مي­دانست.

براي تعيين قدرت يك عقده مي­توان از چهار روش استفاده كرد:

1-       مشاهده مستقيم و قياس و استنتاج: هر گونه نگرش به شدت منفي نسبت به چيزي ممكن است پنهان­كننده علاقه مثبت به همان چيز باشد كه شخص با حرارت طردش مي­كند. مثلا "من از غيبت كردن متنفرم"، ممكن است بيش از همه به اين عمل اقدام كند.

2-       هر گونه اضطراب و آشفتگي در رفتار ممكن است نماينده ودال بر وجود عقده باشد.مثلا فردي كه عقده گناه دارد، جنايتي مرتكب مي­شود تا تحت تعقيب و دستگيري و مجازات قرار گيرد و موقتا از شر آن خلاص شود.

3-       از مقياس­هايي جهت سنجش تغييراتي كه در ضربان نبض، نوسانات تنفس، دگرگوني رسانايي الكتريكي پوست بدن با آزمون تداعي معاني لغات استفاده كرد. اگر كلمه­اي هر يك از اين تغييرات را بوجود آورد، سعي مي­شد تا كلماتي ديگر شبيه آن مطرح شود تا آيا همان پاسخ­هاي عاطفي ابراز مي­شود يا نه؟

4-       بينش: هر فردي مي­تواند مختصرترين نوسانات عاطفي ديگران را مشاهده كند، بعضي­ها بيشتر و بعضي­ها كمتر.

زماني كه عقده واقعي شناسايي شود، مي­توان به مقابله­اش پرداخت ولي تا زماني كه شخص سعي در معالجه و درمان عقده "مبدل و استتار يافته" دارد، پيشرفت و بهبودي حاصل نمي­شود.

يكي از اهداف درمان تحليلي از ديد يونگ، حل و فصل كردن عقده­ها و رهاسازي شخص از آن است. يونگ، نفس را مركز هشياري و ناهشياري شخصي دانست.

در مجموع، ناهشيار شخصي، مخزن مسائلي است كه زماني هشيار بوده­اند ولي به خاطر پيش­پا افتاده بودن يا ناراحت­كننده بودن فراموش يا سركوب شده­اند. بين من و ناهشيار شخصي، تبادل دو طرفه قابل ملاحظه­اي وجود دارد. تمامي تجربياتي كه براي دستيابي به هشياري بسيار ضعيف بوده يا بيش از آن كم قوه بوده­اند كه در هشياري باقي بمانند، دريناهشياري شخصي ذخيره مي­شود.

 

توجيه كاركرد انرژي رواني

يونگ، سه اصل را براي توجيه كاركرد انرژي رواني را در نظر مي­گيرد:

1-       اصل اضداد[19]: او به وجود اضداد در انرژي فيزيكي اشاره كرد مثل گرما-سرما؛ ارتفاع-عمق. در مورد انرژي رواني نيز همين اصل صدق مي­كند، هر ميل يا احساسي ضد خود را دارد. اين تضاد و تعارض بين قطبيت­ها برانگيزنده اصلي كل رفتار و توليد كننده انرژي است. هر چه تعارض بين قطبيت­ها بيشتر باشد، انرژي توليد شده بالاتر است.

2-       اصل هم­ارزي[20]: انرژي مصرف شده براي بوجود آمدن يك حالت از بين نمي­رود بلكه به بخش ديگر شخصيت منتقل مي­شود. اگر علاقه خود را به يك نفر يا يك رشته مطالعاتي يا سرگرمي از دست بدهيم، اين امرژي به ناحيه جديدي جابجا مي­شود. انرژي رواني كه موقع بيداري صرف فعاليت­هاي هشيار مي­شود، زمان خواب به رؤياها منتقل مي­شود. البته ناحيه جديد بايد به همان اندازه مطلوب و جذاب باشد.:

3-       اصل انتروپي[21] : به عمل مساوي كردن اختلاف­هاي انرژي اشاره دارد. مثلا اگر يك شي داغ در تماس مستقيم با يك شي سرد قرار گيرد، گرما از شي داغتر به شي سردتر مي­رود تا حرارت هر دو يكسان و متعادل شود. يونگ، اين قانون را در مورد انرژي رواني نيز بكار برد و پيشنهاد كرد كه در شخصيت گرايش به سوي توازن و آرامش وجود دارد. اگر دو ميل يا عقيده از نظر شدت يا ارزش رواني، تفاوت زيادي با هم داشته باشند، انرژي از آنكه قويتر است به آنكه ضعيفتر است مي­رود. ولي هرگز توازن وآرامش واقعي حاصل نمي­شود چون در آن­صورت شخصيت انرژي رواني وجود ندارد. قرينه روان شناختي اصل انتروپي، "خويشتن" است چون "خويشتن"آركي­تايپ است كه وظيفه­اش پيوستگي و يكپارچه­كردن ساختارهاي گوناگون شخصيت است.

 

ناهشيار جمعي

ناهشيار جمعي عميق­ترين بخش روان است كه كمتر از بقيه بخش­ها قابل دسترسي است؛ در عين حال عجيب­ترين و بحث­انگيزترين جنبه نظام يونگ مي­باشد كه از نظر منتقدان، ناهشيار جمعي بسيار باورنكردني است. از ديد يونگ، همانطور كه تجربيات فردي ما در ناهشيار شخصي ثبت مي­شود، تجربيات نياكان انساني و غير انساني ما نيز در جايي به نام ناهشيار جمعي انبار مي­شوند و به نسل­هاي بعدي منتقل مي­گردد. بنابراين يونگ، شخصيت ما را نه فقط تحت تأثير تجربيات دوران كودكي بلكه به گذشته و تاريخ نوع انسان مي­داند. البته ما اين تجربيات جمعي را مستقيما به ارث نمي­بريم، بلكه توان و پتانسيل آن ­را به ارث مي­بريم و بسته به اينكه در زندگي در چه موقعيتي قرار بگيريم و چه تجربه­اي داشته باشيم، اين توان را به واقعيت مبدل مي­سازيم، مثل ترس از مار.

يونگ معتقد بود كه برخي از تجربيات اساسي ما، ويژگي هر نسل انساني بوده است و عموميت اين تجربه­ها بر ما تأثير گذاشته است و تعيين كننده چگونگي درك و واكنش ما به دنيا مي­باشد، مثل الگوي مادر، تجربه تولد، مرگ، شيطان و غيره. از آنجا كه مغز عضو اساسي و نگهدارنده ذهن و فرايند فكر بشر است، ناهشيار جمعي به طور مستقيم به تحول مغز وابسته است.

از اين گذشته، بيماران يونگ در رؤياها و خيال­پردازي­هاي خود، نمادهاي مشابهي را كه وي در فرهنگ­هاي باستاني كشف كرده بود، به ياد مي­آوردند و براي او شرح مي­دادند و يونگ نمي­توانست توجيه ديگري غير از اينكه اين نمادها و سمبول­ها به ذهن ناهشيار برمي­گردد، پيدا كند.

اصطلاح "ناهشيار جمعي يونگ براي منبع رواني وسيع و پنهاني که در همه انسانها مشترک است، به­کار برد. ناهشيار جمعي را از افشاي راز بيماران، تحليل خود و مطالعات بين فرهنگي کشف کرد. درون­مايه اصلي مشابهي در خيالپردازي، رؤياها، نمادها يا اسطوره­ها وجود دارد، تصاويري که در ناهشيار جمعي ظهور مي­يابد در تمام افراد مشترک است اما توسط سجربيات شخصي افراد تعديل مي­يابد. يونگ، اين درون­مايه­ها را "تصاوير آرکي­تايپ"يناميد. محتويات ناهشيار جمعي را آركي­تايپ­ها تشكيل مي­دهند. آركي­تايپ­ها در حقيقت، مدل يا نمونه اصلي است كه ساير طرح­ها از آن مشتق مي­شوند. از ميان آركي­تايپ­ها مي­توان به اين موارد اشاره كرد: تولد، حيات، مرگ، قدرت، جادو، قهرمان، كودك، نيرنگ­باز، اهريمن، مرد پير دانا، درختان، خورشيد، ماه، باد، رودها، آتش، حيوانات، حلقه، انگشتري و سلاح­هاي جنگي.

اگرچه هر كدام از آركي­تايپ­ها در ناهشيار جمعي ساختار متفاوتي دارند، ولي قابل تركيب شدن نيز مي­باشند، مثلا از تركيب آركي­تايپ "قهرمان" با آركي­تايپ "اهريمن" نتيجه­اش طرح تيپ يك "رهبر بيرحم" مي­شود.

آركي­تايپ­ها جهاني بوده و در همه جا يكسانند. مثلا هر نوزادي در هر كجاي دنيا كه متولد مي­شود، يك آركي­تايپ مادر را به ارث مي­برد كه اين آركي­تايپدر برخورد واقعي با مادريتكامل مي­يابد. البته تفاوت­هاي شخصي نوزاد و نيز نحوه تربيت مادران مختلف با هم تفاوت­هايي خواهد داشت. يونگ در مورد بروز اختلافات نژادي و ايجاد فرق ميان آنها، در ناهشيار جمعي و نژادهاي مختلف نيز تغييرات بنيادي پديدار گشت.

آركي­تايپ مثل آهن­ربايي است كه تجربياتا مرتبط به يكديگر را جذب مي­كند و عقده را بوجود مي­آورد و با گرفتن نيرو از تجربيت افزوده شده، آنگاه عقده مي_تواند به درون ضمير هشيار نفوذ يابد. در حقيقت آركي­تايپ، هسته عقده است.

چهار آركي­تايپ مهمي كه نقش حياتي در زندگي ايفا مي­كنند:

پرسونا[22]: نقاب يا نماي خارجي كه شخص در انظار عمومي به نمايش مي­گذارد، به اين منظور كه با معرفي خود تأثير مطلوبي بر جاي گذارده و باعث شود كه جامعه او را موجود قابل قبولي بشناسد. پرسونا براي ادامه حيات و بقا ضروري است و موجب مي­شود حتييبا اشخاصي كه مورد علاقه ما نيستند، دوستانه و تفاهم­آميز رفتار كنيم و مي­تواند در كسب و نيل به دستاوردها و موقعيت­هاي شخصي راهبر ما باشد، در عين حال هر فرد مي­تواند بيش از يك نقاب داشته باشد.مثلا در خانه ، در محل كار و با دوستان خود از نقاب­هاي مختلفي استفاده مي­كنيم. از ديد يونگ، براي موفقيت در كار و زندگي­مان پرسونا لازم است. اگر كسي بيش از اندازه شيفته و درگير نقشي شود كه بازي مي­كند و ضمير او منحصرا با اين نقش هم هويت شود، ديگر بخش­هاي هويت او با فشار كنار زده خواهند شد، با طبيعت خود بيگانه و تحت تسلط پرسونا مي­شود.تطبيق هويت ضمير به پرسونا را "تورم"[23] نامند.

آنيما[24]و آنيموس[25]: پرسونا، سيماي بيروني فرد است در حالي­كه آنيما، سيماي دروني زنانه در مردها و آنيموس، سيماي دروني مردانه در زن­ها است. هر مردي در درون خود تصويري ابدي از زن به همراه داد، البته نه تصويري از اين يا آن زن خاص بلكه تصويري از زن مطلق كه اساسا ناهشيار است كه اجداد ما از جنس زن داشته­اند و برعكس. يونگ، آن را يكي از دليل عمده احساسات شديد ما در جذب شدن يا بيزازي از شخص بخصوصي است كه يكدفعه و خودبخود صورت مي­گيرد. اولين فرافكني آنيما بر روي مادر است و نيز آنيموس بر روي پدر است. دليل عاشق شدن مردها آنست كه زن مورد علاقه­شان مطابق با تصوير آنيماي آنهاست و دليل نفرت از زن اين است كه مغاير با تصوير آنيماي ناهشيار آنهاست، عين همين مطلب راجع به آنيموس صدق مي­كند. البته اينكه هر مردي عاشق زني شود، دلايل متعددي دارد كه تمام اين دلايل ثانوي و فرعي هستند چون از قبل دلايل مقدماتي و عمده در ضمير ناهشيار تعيين شده­اند.

طبق نظر يونگ، اصل آنيما شامل پرستاري، احساسات، هنر و يگانگي با طبيعت و اصل آنيموس را انديشه منطقي، قهرماني و پيروزي بر طبيعت تشكيل مي­دهد.

آنيموس در زن از سه ريشه منشعب مي­شود:

1-       تصوير قوي از مرد در ناهشيار جمعي كه زن به ارث مي­برد.

2-       تجربه خاص زن از مردانگي كه از تماس­هايي كه در طول زندگي خود با مردان داشته، حاصل مي­شود.

3-       زمينه پنهاني مردانه در زن

از ديد يونگ، انسان­ها دوجنسيتي هستند، هم از نظر زيستي، هورمون­هاي جنس مخالف در آن ترشح مي­شود و هم از نظر رواني، خلقياتيو ويژگي­هاي جنس مخالف را نيز دارند. بنابراين روان زن هم شامل جنبه­هاي مردانه (آنيموس) است، روان مرد نيز شامل جنبه­هاي زنانه (آنيما) مي­باشد. آنيما و آنيموس به شخص امكان درك جنس مخالف را مي­دهند و از اين نظر براي شخص مهم تلقي مي­شود.

همانطور كه گفتيم در پرسونا پديده تورم را داريم كه عكس آن در آنيما و آنيموس روي مي­دهد و اغلب آنها را فروكش كرده و عقب­مانده هستند. از دوران كودكي، پسران دختر صفت و دختران پسر صفت مورد تمسخر قرار مي­گيرند. اين باغث مي­شود تا پرسونا حق اولويت را در دست گرفته و آنيما و آنيموس را خاموش سازد.

يكي از نتايج اين عدم توازن بين پرسونا با آنيما و آنيموس منجر به شورش اين دو شود و شخص عكس العمل شديدي و افراطي نشان دهد، مثل مردان "مبدل­پوش"[26] و همجنس­بازان زن صفت و حتي احساس هم هويتي مرد با آنيماي خود تا آن حد پيش برود كه شخص بخواهد، تحت درمان هورموني قرار گيرد و متحمل جراحي عضو تناسلي شود.هم آنيما و هم آنيموس بايد ابراز شوند ئ گرنه اين جنبه ما رشد نمي­كند و نهفته مي­ماند و شخصيت يك طرفه خواهد شد و در مواردي نابهنجاري ايجاد مي­كند.

سايه[27]: آنيما و آنيموس، فرافكني يا تجلي يك جنس بر روي جنس مخالف بوده و مسئول چگونگي روابط بين جنسيت­ها است ولي سايه، معرف و نماينده جنسيت خود شخص است و بر روابط شخص با دوستان و همجنسانياثر مي­گذارد و تحت كنترل دارد. سايه قدرتمندترين الگويي است كه يونگ معرفي كرده است و غرايز بنيادي و ابتدايي را شامل مي­شود ونسبت به بقيه آركي­تايپ­ها ريشه عميقتري داشته و اساس طبيعت حيواني بشر را دربردارد. سايه به علت ريشه­هاي به غايت عميقي كه در تاريخ تكاملي دارد و در عين حال، پرقدرت­ترين و خطرناك­ترين آركي­تايپ است.

 براي زندگي در يك جامه متمدن بايد سايه را رام كرد، اما براي متمدن شدن نبايد آنرا را سركوب كرد چون باعث محو شدن خلاقيت، احساسات پرشور و هيجان، فراست و بينش ژرف خواهد شد و فرد را از خرد وابسته به غريزه طبيعي جدا ميكند – خردي كه عميقتر از هر دانش و معرفتي است كه فرهنگ و پرورش در اختيار ما مي­گذارد. يك زندگي بدون سايه به سوي بيروني و سطحي بودن كشيده مي­شود.

از آنجا كه سايه كاملا مقاوم و پايا است، به آسان در مقابل سركوبي تسليم نمي­شود. مثل فرد معتادي كه اعتيادش را ترك مي­كند ولي در موقع بحران دوباره به آن پناه مي­برد.

زماني كه ضمير وسايه با هم توازن و هماهنگي دارند، شخص خود را مملو از زندگي و انرژي و توان احساس مي­كند. ضمير از سايه جلوگيري نمي­كند و بين نبوغ و جنون رابطه نزديكي است. فرد خلاق گاهي عقلش را از دست مي­دهد و تحت تأثير سايه كه ضمير را در خود غرق ميكند.

در مجموع، سايه كيفيتي قدرتمند وسه بعدي به شخصيت انسان مي­بخشد. وحي و الهامات هميشه محصول سايه هستند. اين غرايز مسئول شادابي، خلاقيت، نشاط و سرزندگي و قدرت و توان بشرند ولي طرد سايه موجب دلسردي، سطحي شدن و پايين آمدن روحيه شخص مي­شود و باعث نهفته و نافعال ماندن سايه شده كه در موقع بحران يا ضعف در من شورش كرده و كنترل را به دست گرفته و شخص تحت سلطه ناهشيار قرار مي­گيرد.

خود:[28] آركي­تايپ مركزي ناهوشيار جمعي كه ايجاد وحدت و يگانگي سازماندهي كرده و ديگر آري­تايپ­ها را به طرف خود مي­كشد و موجب تجلي­شان در عقده و ضمير هوشيار مي­شود. ايجاد احساس ثبات و يكتايي مي­كند. وقتي شخص احساس هماهنگي بين خودش و دنيا دارد وظيفه­اش را خوب ايفا كرده ولي زمانيكه پكر و بي­حوصله است، خود به وظيفه­اش عمل نكرده است.

 

 

C

C

C

C

Consciousness

Collective Unconsciousness

Personal Unconsciousness

A

A

A

A

 

 

 

 

-

 

 شماي 1-1- سازمان رواني از نظر يونگ

 آركي­تايپ خود حتي تا ميانسالي مشهود و آشكار نمي­شود. به حيطه درك نفس نائل شدن به همكاري "ضمير" بستگي دارد چون اگر ضمير پيامهاي "خود" را ناديده بگيرد فهم و شناخت قدر و بهاي خويشتن غيرممكن خواهد بود.

بنابراين، براي اينكه تفرد تأثير قاطعي بر شخصيت گذارد، بايد هرچيزي هشيارانه باشد. علم به خويشتن از راه مطالعه خواب­هايمان نيز ميسر مي­شود ونيز از طزيق تجربيات حقيقي مذهبي.

شناختن خويشتن باعث افشاي فرافكني عناصر سركوب شده ناهشيار خويش نسبت به ديگران مي­شود و به جاي سرزنش ديگران و انتقاد از آنها متوجه تقصير خود شود و در نتيجه روابطش با ديگران بهبود مي­يابد.

يونگ مهمترين نتيجه­اي از تحقيقات و مطالعاتش بر روي ناهشيار جمعي بدست آورد، آركي­تايپ خويشتن بود و در پايان نتيجه گرفت گه: "خويشتن، هدف غايي زندگي ماست؛ زيرا كه تكامل­يافته­ترين تجلي تركيب سرنوشت­سازي است كه ما آن را وجود مستقل و فرديت مي­ناميم...".، كه منظور از تركيب، تركيب كليه ساختارهاي شخصيتي نظير آنيما و آنيموس، سايه، ضمير، آركي­تايپ، ناهشيار جمعي و غيره است.

انرژي رواني[29]

كارمايه­اي كه شخصيت به كمك آن توان انجام اعمال خود را خواهد يافت، انرژي رواني ناميده مي­شود. يونگ مثل فرويد از واژه "ليبيدو" استفاده مي­كند اما برخلاف فرويد، ليبيدو را محدود به مفهوم انرژي جنسي نكرد، و در واقع، اين مسئله يكي از تفاوت­هاي اصولي در نظريات اين دو دانشمند است. يونگ آنرا وسيعتر درنظر مي­گيرد و شامل اشتياق، رغبت و به ويژه اشتها براي گرسنگي، تشنگي و جنسيت مي­داند، انرژي رواني هوشيارانه بيانگر جد و جهد، ميل و آرزو و خواست و نيت و اراده است.

منشأ انرژي رواني چيست؟ همانطور كه غذا توسط جسم مادي مصرف مي­شود و به انرژي زيستي و يا حياتي تبديل مي­شود. تجربيات و وقايع حادث شده توسط روان به مصرف رسيده و به انرژي رواني تبديل مي­گردد. از ديدگاه يونگ، روان نظامي بالنسه بسته مي­باشد و انرژي خود را از دو منبع كسب مي­كند: يكي از تجربياتي كه توسط اعضاي حسي به روان وارد مي­شود و ديگري انرژي غريزي است كه بيشتر اين انرژي ممنحصرا مصروف فعاليت­هاي زندگي طبيعي و يا غريزي مي­شود.

يونگ، از ديدگاه علمي وجود رابطه مشابه و هم­ارز ميان انرژي رواني و انرژي مادي ناممكن است و در عين حال، معتقد است كه نوعي جريان و طرز عمل دوجانبه و متقابل ميان اين دو سيستم برقرار است. مثل تأثير شيميايي دارو بريبدن و ايجاد تغيير در عملكردهاي روان شناختي همچنان كه احساسات و افكار نيز بر عملكردهاي فيزيولوژيكي تأثير مي­گذارند؛ اصولي كه طب روان­تني بر آن بنا شده است و يونگ يكي از پيشگامان و طلايه­داران اين نهضت نوين و پراهميت در پزشكي است.

ارزش

يكي از بااهميت­ترين پندارها يا مفاهيم پوياي يونگ "ارزش" يا "ارج" است. ارزش، مبناي سنجش و اندازه­گيري مقدار انرژي است كه عنصر رواني ويژه­اييمصرف مي­كند. مثلا شخصي به زيبايي ارزش زيادي قائل است و انرژي زيادي را صرف مي­كند. ميزان اين ارزش را مي­توان بر اساس نسبيتش برآورد و ارزيابي كرد وليكن ارزشيابي و اندازه­گيري مطلق آن عملي نمي­باشد

سنجش ارزش­هاي رواني و مقايسه آنها با يكديگر و مشخص كردن استحكام نسبي آنها شامل موارد زير است:

·          از خود سؤال كنيد كه آيا زيبايي را ترجيح مي­دهيد يا حقيقت را، دانش را، ثروت را، و...؟ و چقدر وقت روي آن مي­گذاريد؟

·          تعيين نسبت ارزش­ها: از ميان دو چيز متفاوت، يكي را برگزينيد و سپس آنچه را كه انتخاب كرده ، مورد دقت و توجه قرار دهيد.

·          در راه فردي كه در آستانه نيل به هدفي قرار دارد، موانعي ايجاد كنيم و سپس ميزان پافشاري و ايستادگي را بسنجيم.

·          ارزش­هاي خود را با دقت و صحت فراواني توسط ضبط دقيق خواب و رؤياهاي خود كشف كند.

 توزيع انرژي در روان بر مبناي دو اصل مي­باشد:

1.       اصل تعادل كه انرژي از يكي از بخش­هاي روان خارج و به همان مقدار وارد بخش ديگري مي­شود.

2.       اصل جابجايي نيرو كه انرژي از جزء پرارزش به جزء كم­ارزش انتقال مي­يابد تا زماني كه هر دو ارزش برابر شوند.

انرژي رواني مي­تواند به يكي از دو مسير پيشرفتي – تطبيق و سازگاري با موانع و موقعيت­هاي خارجي- يا بازگشتي – فعال كردن دستمايه ناهشيار – جريان يابد. انرژي رواني، مثل انرژي مادي مجرادار شده و تبديل و تغيير شكل يا به قول يونگ "كاناليزه" مي­شود.

يونگ، معتقد بود كه تجربيات نوين در روان تجمع يافته و توازن آن رابه هم مي­زند. به اين دليل انسان هر از چند گاهي بايد متناوبا عقب­نشيني كرده و از دنيا كناره بگيرد تا دوباره تعادل خود را بازيابد. يكي از روش­هاي پيشنهادي يونگ، گوشه­گيري عبادت­آميز بود. البته از آنجا كه نظام رواني پيوسته در حال دگرگون­شدن است و هرگز تعادل كامل نمي­يابد، بنابراين ثبات تنها به گونه­اي نسبي قابل حصول است

در سال1957 هنگامي که کارل گوستاو يونگ 82 سال از عمرش مي­گذشت با همکاري منشي شخصي­اش "آنيلا يافه[1]" شروع به نگارش شرح حال خود کرد و نتيجه ان در سال 1961 (سال وفات يونگ) تحت عنوان "خاطرات.خواب.رؤياها وبازتاب انديشه­ها[2]" به چاپ رسيد.

کارل گوستاو يونگ که به ياد نام پدربزرگ برجسته اش که استاد علوم پزشکي در دانشگاه بازل بود-نام­گذاري شده بود. در روز 26 ژوئيه سال 1875 (4مرداد 1254 هجري شمسي) در دهکده کسويل[3] واقع در ايالت تورگووي[4]، از ايالت هاي آلماني زبان واقع در شمال سوئيس واقع در کناردرياچه کنستانس[5] ونزديک آبشارمعروف راين[6]درخانواده­اي روحاني چشم به جهان گشود.

پدرش ژان پل آشيل يونگ[7]، کشيش پروتستان وتحصيل کرده بود که بضاعت چنداني نداشت و آشکارا ايمانش را ازدست داده واغلب بدخلق وتندمزاج بود.مادرش ازاختلالات هيجاني رنج مي­برد و رفتاري متلون وغيرقابل پيش­بيني داشت: دريک لحظه ازکدبانويي خوشحال به ديوي جادوگرتغييرحالت مي­داد که زيرلب حرف­هاي بي­ربط مي­زد.

يونگ در سال هاي اوليه زندگي يادگرفت به پدرومادرش اطمينان نکند واين رابه دنياي خارج نيزگسترش داد. پدرش مانند دوعمووشش دايي وي، ازکشيشان اصلاح طلب (پروتستان) سوئيسي بود.يونگ دردوران کودکي، به لحاظ آنکه خواهرشي9 سال از او کوچکتر بود، به تنهايي بازي مي­کرد. به علت همين ابتلاءمادرش به اختلال عصبي، يونگ اکثراوقات به اودسترسي نداشت و با پدر تندخوي خويش نيز به سختي مي­توانست ارتباط نزديکي داشته باشد.

زماني که يونگ بيش از شش ماه نداشت، پدرش براي انجام ماموريتي، به کليسايي در لوفان[8] –دهکده کوچکي واقع در کناره رود راين- منتقل گرديد. در آنجا بود که مادر يونگ –احتمالا به دليل مشکلات زناشويي- به اختلالات عصبي دچار شد، تا آنجا که مجبور شدند براي چندين ماه او را بستري کرده و سرپرستي کارل کوچک را به يک عمه پير ونديمه فاميلي سپردند. در آنجا بود که عمه يونگ براي اولين بار مناظر مهيب، شکوهمند و پر عظمت آلپ[9] را از فراز قلمروي کشيشان به او نشان داد.کوهستان هاي آلپ، طوري کارل را شيفته خود نمود که او پافشاري مي­کرد فورا آنها را از نزديک ببيند؛ لکن عمه او موفق شد که او را ترغيب کند تا مدتي اين سفر را به عقب بياندازد. کوه ها، درياچه ها، و رودخانه ها؛ هميشه مسکن و ماواي طبيعي کودکان سوئيس بوده و هست. يونگ يک بار اظهار کرد؛ "بدون آب هيچ کس قادر به زندگي کردن نخواهد بود." و بعدها عليرغم توسعه وترقي فوق­العاده خرد و روشنفکريش هميشه خود را به طبيعت نزديک نگه مي­داشت.

همچنين مرگ هم براي او موضوع نا­آشنايي نبود. اغلب اتفاق مي­افتاد که ماهيگيران محلي در آبشارهاي سرکش کشته مي­شدند و يونگ مراسم تدفين را به وضوح به خاطر مي­آورد­؛ جعبه­اي بزرگ و سياه در کنار حفره­اي عميق و سپس آيين­هايي که توسط روحانيون رهبري مي­شد. روحانيوني پوشيده در البسه سياه با کلاه­هاي سياه بلند، چهره­هايي تيره و محزون و سرد.

غير از پدرش هشت تن ديگر تز عمو­ها ودايي­هايش نيز، کشيش بودند و به اين ترتيب يونگ که پسر­بچه­اي بيش نبود،اوقات بسياري را در جوار مردان سيه­جامه، خشک و با­وقار مي­گذراندو تا سالين دراز منظره اين­گونه مردان در روح اين پسر جوان توليد وحشت و هراس مي­کرد.

کليساي محلي بعدي و نيز آخرين ناحيه­اي که خانواده يونگ به آنجا عزيمت کرد، دهکده­اي در جوار رودويز[10] –که کلاين­هونينگن[11]- نام داشت.

يک بار سد محلي فرو­ريخت و در نتيجه سيل حاصله، چهارده­نفر کشته شدند. پس از آنکه سيل فروکش کرد، يونگ حادثه­جو که حالا شش­ساله بود، براي بازديد و بررسي خرابي­ها به محل حادثه شتافت و در آنجا با جسد مردي روبرو شد که تا نيمه بدنش در شن و ماسه فرو­ريخته بود. در يک موقعيت ديگر، او طريقه کشتن و قصابي­کردن يک خوک را مشاهده کرد، اين تجربيات به­غايت از نظر او هيجان­انگيز بود­ ولي موجب حيرت مادر او شدکه تصور مي­کرد علاقه­نشان­دادن به اين­گونه مسائل و حوادث وحشت­آور و بيمار­گونه براي بچه­هاي به سن او نادرست است.

خود يونگ هم زماني که هنوز پسرکي بيش نبود، چندين­­بار به مرگ نزديک شد. يک ­بار سرش شکست و خونريزي شکاف سر همه سطح پله­هاي کليسا را خوني کرد. بارديگرهم به سرحد مرگ نزديک شد و آنزماني بود که هنگام عبور از روي پلي برروي "رودخانه­ يانگ" سقوط کرد و درآخرين لحظه توسط نديمه فاميلي­شان از مرگ نجات پيدا کرد.

از آنجا که خواهر کوچک وي تا زماني که يونگ نه ساله شد به دنيا نيامده بود، او اغلب با خودش بازي مي­کرد،و ساعتها را صرف اختراع و ابداع_­­­هاي مختلف براي خودش مي­کرد تا بالاخره لحظه­اي فرارسيد که تمامي آنها را ترک نمود تا بتواند به بازي­هاي طرح­شده و پيچيده توسط خودش بپردازد. او به هيچ­وجه تاب تحمل انتقادديگران نگاه­هاي غريبه را نداشت و بسيار آزرده مي­شد، اگر کسي هنگتم بازي مزاحم يونگ مي­شد. يونگ هيچ علاقه­اي به طفل تازه متولد شده نشان نمي­داد، وجود او را کاملا ناديده مي­گرفت و به پرداختن به بازي­هاي موردعلاقه­اش ادامه مي­داد. يونگ اساسا شخصيتي درون­گرا داشت وتا پايان عمرش نيز اين خصيصه را حفظ نمود.

ازدواج والدين يونگ از ابتدا داراي مشکلاتي همراه بود و او به­اين مسئله از همان دوران طفوليت واقف بود و از اين­که پدر و مادرش در دو اتاق خواب جداگانه مي­خوابيدند تعجب مي­کرد،يونگ از ابتدا شريک اتاق خواب پدر بود. او به خاطر مي­آورد که مادرش شب­ها صداهاي عجيب­و­غريب و از نظر او اسرارآميزي درمي­آورد و اين صداها او را ناراحت و آشفته مي­کرد و باعث مي_شد که غالبا خواب­هاي وحشتناکي ببيند.

در يکي از اين خواب­ها ديد که شبحي از اتاق مادرش خارج شد، آنگاه سر شبح از بدن جدا شده، در هوا شناور ماند و سپس سر ديگري بر بدن پديدار گرديد و مجددا آن سرهم به همان شکل به پرواز درآمد.

پدر يونگ اغلب اوقات عصباني و بدخلق بود و کنارآمدن با بسيار دشوار بود. مادر او از اختلالات هيجاني و افسردگي رنج مي­برد، وقتي که وضعيت به مرحله­اي رسيد که از قدرت تحمل وي خارج شد، او به اتاق زير شيرواني منزل­شان پناه برد. در اين اتاقک يونگ همدم و همراهي داشت که او را دلداري و تسلي مي­داد. اين همدم، مجسمه­اي بود که از يک تکه چوب تراشيده بود. اين پيکره براي او ساعت­هاي بي­پايان از تشريفات و مراسم آييني فراهم مي­آورد. معاهده و ميثاق­هايي محرمانه و تومارها و کتيبه­هايي تهذيب­شده نيز همراه مجسمه در اتاقک پنهان بود. يونگ،به بحث­هايي بسيار طولاني به مجسمه مي­پرداخت، تمام موضوعات سري و محرمانه و دروني­ترين افکار خود را براي اين مجسمه در ميان مي­گذاشت.ي

هنگامي که يونگ يازده­ساله شد، او را از مدرسه محقر دهکده به دبستان بزرگي در شهر بازل[12] انتقال دادند که در آنجا با بزرگ­زادگان اشرافي همکلاس شد که به شدت به آنها حسادت مي­ورزيد و در آنجا بود که براي اولين­بار احساس شفقت و دلسوزي تازه­اي نسبت به پدرش پيدا کرد که تا بدان زمان اين احساس برايش ناشناخته بود.تا آن موقع هيچ درک نکرده­بود که پدرش تا چه حد فقير بوده­است.

کارل که نزد پدر زبان لاتين را آموخت، در مدرسه از اين مزيت سرافراز بود، ليکن با مشاهده وضع فقيرانه خود نسبت به همکلاسانش به مرور از مدرسه خسته شد و چون دروس رياضي را خوب نمي­فهميد و به نقاشي و ورزش علاقه­اي نداشت و دروس ديني را چون بيشتر به نشخوار خرافات و معجزات بي­هدف مي­پرداختند، برايش ملالآور وکسالت­بار بود. به تدريج دچار حملات صرع­مانند شد و ترک­تحصيل کردو در اين مدت به مطالعات مورد علاقه­اش و کاوش در طبيعت پرداخت. والدين يونگ به پزشکي يونگ را نشان دادند ولي نتوانستند بيماري­اش را تشخيص دهند. يک روز يونگ تصادفا صداي پدرش را شنيد که به يکي از د.ستانش که سلامتي يونگ را جويا شده بود مي­گفت: "ديگر هيچ يک از دکترها نمي­دانند که ناراحتي او چيست؟ بسيار اسفناک خواهد بود اگر او معالجه­شدني نباشد. من همان مقدار پول ناچيزي را هم که داشتم براي معالجه او خرج کردم و حالا نمي­دانم که چه بر سر اين پسرک خواهد آمد، اگر حتي قادر به کسب درآمد کافي براي تامين امور زندگي خود نباشد." اين حرف­ها همچون صاعقه­اي کارل را گرفت و او را متوجه حقيقت تلخي نمود. از همان لحظه بيماري يونگ ناپديد شد و ديگر هرگز بازنگشت. يونگ پس از شش ماه دوباره با جديت تمام به ذبستان برگشت و از همان دوران طفوليت يونگ در خواب روياهايي مي­ديد و تجربيات واحساساتي که جرأت نمي­کرد، به هيچ­کس بگويد، به ويژه سؤالات مربوط به مذهب و تابو بودند. او در دوران کودکي وجوانيينيز در اين نبرد اصرار داشت و از لابه­لاي کتاب­هاي مختلفي که مطالعه مي­کرد، نمي­توانست جواب سؤالاتس را پيدا کند. زماني که اين شيفتگي و اشتغال فکري برايش خسته­کننده شد، به شعر، نمايشنامه و تاريخ روي­آورد.

از سن 16 سالگي مسائل مذهبي و معماهاي غيرقابل حل آن، به مرور جاي خود را به علايق ديگر دادند؛ به خصوص فلسفه، ابتدا افکار فيلسوفان يوناني توجه­ يونگ را به خود جلب کرد. لکن بعدها شوپنهاور[13] به­دليل آنکه جرأت اقرار به جنبه­هاي ناخوشايند مخفي انسانيت را داشت، فيلسوف محبوب او شد. در­طي اين دوره از شخصي کم­حرف و بدگملن به موجودي مهاجم و پرحرف تبديل شد.

نکته مهمي که بايد بدان توجه داشت اين است که روابط پدر و مادر و محيط خانوادگي و تربيتي يونگ به­گونه­اي بوده است که از اوان کودکي، اندک­اندک، زمينه تعلق خاطر به زندگي دروني و مکاشفه­اي و امور شهودي[14] در وي شکل گرفت. هرگاه يونگ از تندخويي­هاي پدر آزرده­خاطر مي­شد يا از تندرستي آسيب­پزير مادر رنج مي­برد، به آدمک سنگي کوچکي که آن را مخفيانه نگه­داري مي­کرد، پناه مي­برد و ساعت­ها با آن راز و نياز مي­کرد. اين آدمک، محرم دنياي دروني او بود.

بعد از اتمام تحصيلات دوره دبيرستان يونگ براي ورود به دانشگاه به چهار رشته علاقه داشت: علوم، تاريخ، فلسفه و باستان­شناسي. باستان­شناسي را از همان ابتدا از فهرست انتخاب­هايش حذف کرد، چون در دانشگاه بازل تدريس نمي­شد و يونگ پشتوانه مالي لازم را براي ورود به دانشگاه ديگري نداشت. تا اين­که شبي در خواب ديد که از زير خاک مشغول جستجوي استخوان­هاي حيوانات ماقبل تاريخ است. همين رؤيا باعث شد تا رشته علوم را انتخاب کند. يونگ در زندگي­نامه­اش مي­نويسد، همه مسائلي که او را از لحاظ علمي مشغول داشته­است، پيشاپيش د ر رؤياهايش آمده­اند و يا بعد از آن در رؤياهايش انعکاس يافته­اند. پس از شروع کلا­ها متوجه شد که چقدر به علم طب علاقهيدارديو قبلا چيزي در وجودش ايجاد مقاومت مي­شد که به فکر اين رشته نيفتد و آن اينکه نمي­خواست دنباله­رو حرفه پدربزرگش باشد و دوست داشت فردي مستقل باشد و مقلد هيچ­کس نباشد.

يک سال پس از ورود يونگ به دانشگاه، پدرش فوت کرد و موقعيت مالي وي به وخامت گراييد ولي خوشبختانه يکي از دايي­هايش به وي کمک مالي کرد تا بتواند به تحصيلاتش ادامه بدهد.

يونگ پس از يک دوره تحصيلي در رشته تشريح و کالبدشکافي، به مقام دستياري دانشکده گمارده شد و در ترم بعدي به تصدي رشته "بافت­شناسي" برگزيده شد. با اين وجود، موفق شد که وقت کافي براي مطالعه فلسفه پيدا کند. در سال سوم تحصيلي او هنوز سعي مي­کرد بفهمد در رشته جراحي تخصص يابد يا در طب داخلي؛ تا بالاخره فکر تخصص پيدا کردن در رشته بخصوصي را از سرش بيرون کرد؛ زيرا که چنين کاري مستلزم آموزش اضافي و پول بيشتري بود که او به حال در اختيار نداشت.

در طول تعطيلات تابستاني سال بعد، چندين حادثه اسرارآميز و سحرانگيز را تجربه کرد که تأثير زيادي در انتخاب شغل آينده يونگ داشت. خواب، رؤياها، تخيلات و پديده­هاي ماورالطبيعي، هميشه نقش مهمي در زندگي يونگ ايفا مي­کردند.

 نخستين واقعه اسرارآميز روزي اتفاق افتاد که در اتاقش مشغول مطالعه بود .ناگهان صداي بسيار بلندي که شبيه صداي تپانچه بود، به گوشش رسيد.او فورا به اتاقي رفت که مادرش در فاصله سه قدمي يک ميز حجيم نهار خوري نشسته بود. ميز از مرکز تا لبه­اش شکاف برداشته بود. اين شکاف که چوب ضخيم و سخت ميز را باز کرده بود، در امتداد هيچ درز يا خط اتصالي قرار نداشت. اين پيشامد يونگ را گيج و پريشان نمود. تجربه دوم در يک روز عصر، رخ داد. اين­بار،کارد بزرگ نان بري که در زنبيل نان قرارداشت، طوري خرد شده بود که به قطعات کوچکي تبديل شده بود. يونگ تکه­ها را به نزد يک کاردفروش برد و پس از بازرسي قطعات با تعجب فراوان اظهار داشت که اين چاقو کاملا بدون نقص بوده­است و فولادش هم مطمئنا بي­عيب است حتما يک نفر از روي عمد اين کارد را تکه تکه کرده­است. سال­ها بعد زماني که همسر يونگ شديدا بيمار بود، يونگ آن قطعات را از گاوصندوقش درآورده؛ سفارش داد قطعات را طوري به هم چسباندند که به يک کارد سالم و درست تبديل شد.

مدت کوتاهي پس از اين واقعه، يونگ شروع به حضور در جلسات احضار ارواح و حروف متحرک روي ميز و غيره کرده که يکشنبه­ها در منزل يکي از اقوامش برگزار مي­شد. دلبستگي او به امور پوشيده و مکتومه هرگز تقليل نيافت؛ و حتي براي رساله پزشکي خود، رفتار و وضع دخترکي 15 ساله را که در جلسات اين فاميل نقش رابط[15] را ايفايمي­کرد، مورد تحقيق و برسي قرار داد. اين پديده­هاي سحرآميز، درجلب او به روان­شناسي و روان­درماني بسيار سودمند بودند. ولي اين علاقه با بازگشت به دانشگاه و خواندنيمتن يک کتاب درسي در مورد روان ­پزشکي از کرافت ابينگ[16]براي امتحان تخصص مؤثر بود. در بخش مقدمات اين کتاب جمله­اي تحت عنوان "روان­ پريشي، بيماري شخصيت است" مثل صاعقه­اي يونگ را گرفت و فورا دريافت که روان ­پزشکي رشته­اي است که سرنوشت برايش مقدر نموده است. بدين ترتيب، يونگ در 24 سالگي بالاخره رشته مورد علاقه­اش را که روان ­پزشکي بود، را شناخت. از آنجا که در آن زمان روان ­پزشکي رشته­اي عبث به شمار مي­رفت، اساتيد به يونگ به ديده تحقير مي­نگريستند که چرا رشته خوش آتيه­اي چون پزشکي را فدا کرده است.

يونگ براي آشنايي با دوره تخصصي منتخبش، خودش را به مدت 6 ماه در بيمارستان يوگرهولزلي