چند سال پس از انتشار نوشته هایم دربارۀ موسی اثر میکل آنژ که در سال 1914 در مجلۀ ایماگو و بدون قید نام نویسنده منتشر شده بود، بخاطر حسن نیّت ارنست جونز یک شماره از مجلۀ برلینگتون(41)  به دستم رسید و سبب شد که یک بار دیگر توجه من به تعبیری جلب شود که پیش از این دربارۀ مجسمه پیشنهاد کرده بودم. در این شماره مقالۀ کوتاهی از H.P.MITCHELLE دربارۀ دو مجسمۀ برنزی از قرن دوازدهم که هم اکنون منتشر شده بود در موزۀ آشمولین در آکسفورد(42)  نگهداری می شود. این دو مجسمه به نیکلا دو وردن (43) هنرمند برجستۀ این دوران نسبت داده شده است. آثار دیگری از همین هنرمند در تورنی، آراس و کلستنبورگ(44) در نزدیکی وین نگهداری می شود. صندوق هدایای حاکمان پیشگو در کلوین (45)  را به عنوان شاهکار او معرفی .......

مطلب زیر با تیتر "داستان ایوب" در کتاب ذکر شده که عینا اینجا براتون میزارم که بخونید ضمنا رابطه مستقیم و تکمیلی با نوشته خودم به اسم  "رنج برخورد با سایه در فرایند تفرد" دارد.

یونگ در کتاب پاسخ به ایوب تفسیر خود را از داستان عهد قدیم ارایه میدهد. تا سایه خداوند را مطرح نماید. در این داستان شیطان به خداوند میگوید ایوب که مرد راست و درستی است با بلاهای پشت سر هم علیه او سخن خواهد گفت.

 آن وقت خداوند انواع بلاها را برای ایوب میفرستد. سئوال اصلی یونگ این است : اگر خدا فقط خیر است و مسلط بر همه  پس شیطان از کجا می آید و چطور خدا به او اجازه میدهد که وجود داشته باشد. بعد یونگ پاسخ میدهد که خدای عهد قدیم برای ایوب بلا میفرستد و هنوز هم از او محبت میخواهد .

از نظر یونگ این نشانه از سایه خداوند است. ایوب سرآنجام با کمک خواستن از خداوند از بلا رهایی میابد و از خدا در برابر خدا یاری میگیرد. پس این داستان ماهیت دوگانه خداوند را می نمایاند: خداوند بلاها و خداوند نجات بخش. یونگ میگوید خوب و بد دو نیمه یک کل معمائی اند. تمام آنچه خوب میخوانیم همیشه با بدی معادل آن می آید.

نمیتوان گفت بدی از انسان است چونکه ((بد)) قبل از انسان به صورت یکی از فرزندان خداوند وجود داشته است : از نظر او خداوند هم جریان فردیت یافتن خود را دارد و به تدریج بلوغ  و کمال بیشتری را نشان میدهد. او جریان این رشد را در انجیل تعقیب میکند تا به نقطهای میرسیم که خداوند واقعا میخواهد تبدیل به انسان شود.

سرآنجام با حلول در عیسی مسیح خداوند کاملا آنچه را ایوب تجربه کرده تجربه مبکند. یونگ مجذوب مکاشفات عجیبی میشود که در کتاب ظهور در انتهای انجیل آمده است. او میگوید این رویارویی نهایی با سایه است که طی آن خداوند خشم خود را از نتیجه خلقت ابراز می دارد.

به گفته یونگ پس از این مکاشفات الهه ای می آید که نماینده نیروی متعادل پس از دوران تسلط و تخریب مردان است. آنچه واقعا یونگ میخواهد بگوید این است که هر چه درک مردم از خداوند گسترش یابد خداوند هم همانگونه گسترش میابد.

این تصور که خداوند هم می تواند سایه داشته باشد سبب ناراحتی برخی از مسیحیان شده است و بسیاری از منتقدان رفتاری خصمانه داشته اند. اما یونگ در پاسخ این افراد بر این مطلب تاکید میکند که که او صحبت از تصور خداوند در اذهان دیگران دارد نه خود خداوند که پنهان و غیر قابل درک است.

او می گفت مشکل وقتی پیش می آید که افراد توجه ندارند که مفاهیم "خیر" و "شر"  در واقع قضاوتهای اخلاقی اند و ربطی به ماهیت غیر قابل درک وجود خداوند ندارند. اندیشه اساسی "پاسخ به ایوب" واقعا این است که همه ما نیازمند دگرگونی حالت منفی درون خود هستیم تا امیدوار به دگرگونی دنیای خارج شویم. تصور معمایی خداوند ما را وادار به رویاروئی با سایه خودمان میکند.

این همان کاری است که میکوشیم در جستجوی خود حقیقی مان انجام دهیم. این خود حقیقی نماینده جنبهای عمیق تر و عاقل تر از وجود ماست که مقصد حیات و مسیر حقیقی ما را میداند. 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

*. منتخب وبنوشت های من :

  گفتا که چه میخواهی ؟ گفتم که همین خواهم
  لذت متفاوت , متفاوت بودن !
  من و نقاب و ریا 
  ایمان - خدا 
  درد من - درد مردم 
  وقتی عاشقی اولترا مدرن میشود
  اصلاح گری راهی برای همه و همیشه ...
  رنج برخورد با سایه در فرایند تفرد

گویی شور و عصبانیتی که در او بغلیان آمده است به بدن خود او بازگشت می کند. در  چنین حالتی نگهداری کتیبه ها به فشار بازو و روی پهلو محول می شود. ولی حفظ تعادل کتیبه ها در چنین موقعیتی ممکن نیست، و در نتیجه بطرف جلو و پائین می لغزند.

حاشیه بالایی که پیش از این بشکل افقی بوده است بطرف جلو متمایل می شود، حاشیه ی پایینی که تکیه گاه خود را از دست داده بوده است می رور تا با نوک جلو به جایگاه سنگی برخورد کند. چیزی نمانده است که کتیبه ها با نوکی که پیش از این در بالا بوده است سقوط کند و روی رأس بچرخد و با سطح جانبی نقش بر جایگاه سنگی شود و در هم بشکند. دقیقا بخاطر جلوگیری از چنین حادثه ای است که دست راست باز پس می نشیند و ریشی را که بخشی از آنرا بدون هیچ قصد خاصی با خود آورده است رها می سازد. دست هنوز فرصت دارد که به حاشیۀ کتیبه ها برسد و آنها را روی رأس پشتی ثابت نگهدارد. بنابراین موقعیت خوشه های ریش، دست ....و

کناپ در تعبیر خود روی مقدمات اولیه تأکید دارد و از طرف دیگر در مورد غضب فرو خورده یا امتناع موقتی و اولیه که برخی آنرا ناشی از هیجان مفرط برآورد کرده اند، نزد او مردود شناخته شده است.

در انبوه تعابیری که بر شمردیم، در نظریات ژوستی و کناپ جذابیت خاصی احساس می شود. جذابیت تعابیر آنان هم از اینروست که در حدّ جلوه های کلّی شخصیت توقف نمی کند بلکه به جزئیاتی می پردازد که غالبا تحت تأثیر هیئت عمومی  مجسمه ندیده گرفته شده است.

با این وجود مشاهداتی که به حرکت چرخشی سر و نگاه، و متمایل بودن آنها به جلو، تکیه می کنند، با نظریه ای همخوانی پیدا می کند که بر هم خوردن آنی آرامش اوّلیه در شخصیت بازنمایی شده را به وقوع حادثه ای در دور دست مشروط می داند. پایی که در حال خیز برداشتن از زمین است، تعبیر دیگری ندارد مگر نشانی از آمادگی آن برای حرکت (b)، و موقعیت استثنائی کتیبه ها بشکل بارزی در این فرضیه مطرح می شود، و به این معنا که نمی توان آنها را به عنوان وسایلی عادی یا وسایلی در میان وسایل دیگر تصور کرد و به هر شکلی در فضا بکار برد. چرا که اشیاء مقدسی هستند. بنابراین هیجانزدگی نزد فردی که آنها را حمل می کند امر قابل درکی خواهد بود، و این فرضیه نیز به آن اشاره دارد، پس به این ترتیب می توانیم نتیجه بگیریم که نگرانی بخاطر چنین شیئی است که در خطر نابودی قرار گرفته است.

با چنین توضیحاتی تردیدی نیست که مجسمۀ موسی لحظه ای کاملا مشخص و در عین حال پر اهمیت از زندگی یهودیان را بازنمایی می کند و در مورد تشخیص چنین لحظه ای دچار اشتباه نیستیم. با این وجود دو نکته در توضیحات تود یافته های ما را زیر علامت ......

                       تو شبستون چشات پای پله های پلکت مچ مهتاب رو میگیرم
  
             اون دمی که گرگ و میشه
                                                با یه گله شقایق
                                                                           پیش پای تو میمیرم

                             من شب و به خاطراتم وصله میکنم میدوزم
                             من به هر رعد نگاهت گر میگیرم و میسوزم
 

          اگه روز رو خواسته باشی                               شب و تا ته اش مینوشم

          مـــیــزنـم بـه آب و آتیــش                               با خود خورشید میجوشم

         زخــم خــورشـیـدی تن رو                               بـا شـب و شبنـم مـیبنـدم

        اگــه مــقتول تــو بـاشـــــم                              دم جــون دادم مـیـخـنـــــدم

            تو با این نگاه یاقی
                                      قرق سینه مایی
                                                            فاتح قلعه رویا
                                                                              کی به فتح ما می آیی.


                                                                                                       "محمد صالح علاء"

ولی به چه علتی این مجسمه را به عنوان اثری ابهام انگیز معرفی می کنیم؟ هیچ تردیدی نیست که این مجسمه معرف موسی و قانوگذار قوم یهود است و کتیبه های فرامین مقدس را بدست دارد. با این وجود فراتر از این مطالبی گفته نشده است، تنها اخیرا (1912) منتقد هنری ماکس سورلاند (7) اعلام کرد که : « هیچ اثر هنری در جهان به اندازۀ ی این مجسمه ی موسی – با سری شاخدار – مورد داوریهای متناقض قرار نگرفته است، چنین تناقضاتی حتی در تعبیر سادۀ  شخصیت موسی نیز موج می زند. »

در اینجا بر اساس نقدی که پنج سال پیش از این نوشتم، بر آن هستم تا سر منشأ چنین ابهامات و تردیدهایی را که تا کنون در رابطه با این مجسمه مطرح بوده است روشن سازم و نشان خواهم داد که چگونه چنین داوریهای ......

زیگموند فروید

Sigmund Freud

موسی اثر میکل آنژ

Le MOÏSE DE MICHEL-ANGE

In « L’inquiétante étrangeté et autres essais »

Edition Galimard, Paris 1985

Traduit de l’allemand par Bernard Féron

ترجمه از فرانسه توسط حمید محوی

این مقاله نخستین بار بسال 1914 در مجلۀ ی ایماگو  Imago   بدون قید نام نویسنده، یعنی زیگموند فروید، منتشر شد.

در سال 1927 توسط ماری بناپارت Marie Bonapart  بزبان فرانسه ترجمه می شود و در مجلۀ Revue française de psychanalyse, tom 1   انتشار ........

حال ببینیم روشهای فنّی که پیش از این به توضیح آن پرداختم، چه مطالبی را دربارۀ عقده ها ی بیماری زا و خواستها و آرزومندیهای واپس زده نزد نوروتیکها به ما می آموزد. اولین کشف روانکاوی به ما نشان می دهد که عوارض ناهنجار پیوسته در پیوند با زندگی جنسی بیمار هستند، و خواستها و آرزومندیهای بیماری زا نزد فرد همواره ماهیتی جنسی داشته و ما را ملزم میسازد که اختلالات زندگی جنسی او را به عنوان مهمترین علتهای بیماری بدانیم. می دانم که چنین نظریه ای را بسادگی نخواهند پذیرفت.  حتی پژوهشگرانی که به کارهای روانشناسی من علاقمند هستند، بر این عقیده اند که از نقطه نظر سبب شناسی در مورد عامل جنسی مبالغه کرده ام. و از من

نشست‌ هفتگی‌ شهر کتاب‌ روز سه‌ شنبه‌ دوم‌ خرداد ماه‌ 1385 به‌ بررسی‌ »اندیشه‌ یونگ‌« اختصاص‌ داشت‌. در این‌ نشست‌ دکتر حسین‌ پاینده‌ و دکتر سیروس‌ شمیسا موضوعات‌ مرتبط‌ با آرا و اندیشه‌های‌ یونگ‌ را مورد تحلیل‌ و تفسیر قرار دادند. متن‌ ذیل‌ شرحی‌ از این‌ نشست‌ است‌. علی‌ اصغر محمدخانی‌ دبیر نشست‌های‌ شهر کتاب‌ در ابتدای‌ مراسم‌ گفت‌: درباره‌ یونگ‌ کتاب‌های‌ زیادی‌ به‌ فارسی‌ ترجمه‌ شده‌ است‌ و البته‌ آثاری‌ هم‌ وجود دارد که‌ هنوز به‌ فارسی‌ برگردانده‌ نشده‌ است‌.

آنچه‌ موجب‌ تشکیل‌ این‌ نشست‌ شد کتاب‌ یونگ‌ دکتر حسین‌ پاینده‌ و پیشنهاد ایشان‌ بود. در واقع‌ کتاب‌ دکتر پاینده‌ بهانه‌ای‌ شد برای‌ بحث‌ پیرامون‌ یونگ‌ و تاثیر نظریات‌ او در فلسفه‌، روان‌ شناسی‌، نقد ادبی‌ و.... با این‌ وجود باید گفت‌ همچنان‌ درباره‌ یونگ‌ - به‌ ویژه‌ در حوزه‌ نقد ادبی‌ - نیازمند کارهای‌ بیشتر و تحلیل‌های‌ مفصلی‌ هستیم‌. دکتر حسین‌ پاینده‌ در این‌ نشست‌ گفت‌: آرکی‌ تایپ‌ یا کهن‌ الگو از دو جزء خاستگاه‌ و سنخ‌ یا نوع تشکیل‌ شده‌ است‌ و مراد یونگ‌ از طرح‌ آن‌ .......

مجتبی پیر علی که حکم اخوی بزرگ ما را دارند،۳ سال قبل به من توصیه کرد که دعوت  کنفرانس بین المللی روابط عمومی کشور  را برای یک سخنرانی خاص بپذیرم خلاصه این شد که سه سال است که  مفتخرم  که از ایران و خارج ایران واسه نیمه آبان یک سخنرانی در جمع روابط عمومی های ایران  داشته باشم

موضوع سخنرانی امسالم را در روز اختتامیه المپیک چین انتخاب کردم.نشسته بودم تو لندن و داشتم برنامه حیرت آور اختتامیه را میدیدم که یهویی متوجه شدم چه انقلابی از نظر روانشناسی در روابط عمومی های المپیک ۲۰۰۸ رخ اده و انگلیسیها نیز چه کارهای بزرگی دارند هم در اختتامیه هم همزمان در لندن انجام میدهند تا همه دنیا را آماده کنند برای ۲۰۱۲ لندن

حاصل اون فکرها را برای اقای باقریان شرح دادم و ایشون نیز که دبیرکل کنفرانس بودند زحمت دعوت و ...را کشیدند و الان این اسلایدها و این شمایی که شاید از این بحثها خوشتون بیاد

• خوب گوش کنم ببینم طرفم از چی ناراحته، هی نگم تو .......

لوا زند

چندی پیش در این برنامه بحثی با موضوع زن یا مرد شدن، و نه مرد یا زن به‌دنیا آمدن مطرح شد. مقصود از طرح این موضوع، تاثیر اجتماع بر نقش‌های جنسیتی بود که افراد مذکر و مونث آن‌ها را پذیرا می‌شوند.

در برنامه‌ی امروز قسمت این گفت و گو را می‌خوانیم و هم‌چنین به ادامه بررسی مختصر تاریخچه جنبش زنان در غرب می‌پردازیم.

خانم قیطانچی آیا نقش‌هایی که مردان و زنان در جامعه دارند «طبیعی» است؟

در جامعه‌شناسی مفهومی به نام درونی‌کردن نقش‌‌های جنسیتی داریم که یکی از بحث‌های پایه‌ای فمینیسم است. این نقش‌هایی که ما داریم - نقش‌های جنسیتی - همیشه یادگرفتنی و اکتسابی است، حتی اگر به‌نظر خیلی ........