فروید کتابی به نام توتم و تابو دارد که در آن زندگی مردم ابتدایی را تحلیل می‌کند(1)،و داستانی را برای پیدایش ادیان مطرح می‌کند. پریچارد این نظریه را داستان محض و «قصه پریان» می‌نامد(2) . به نظر فروید، انسان ابتدایی،‌در رمه‌ی آغازین زندگی می‌کرد. این رمه تشکیل می‌شد از نری مسلط که پدر بود و تعدادی از ماده‌ها را در انحصار خود داشت. این پدر نیرومند، پسران خود را از ماده‌ها دور نگه می‌داشت. روزی این پسران متحد شده پدر مسلط را کشتند و سپس آن را خوردند. دلیل این آدم خواری به نظر فروید این بود که آنها اعتقاد داشتند با خوردن قربانی، نیرو و قدرت او را به دست می‌آورند.
بعد از مدتی، آنها از عمل خویش پیشیمان شدند و برای جبران و کفاره عمل خویش دو ممنوعیت را ابداع کردند: یکی این که نمادی به صورت یک نوع حیوان را به جای پدر گذاشتند؛ این نماد همان «توتم» است. برادران خوردن حیوان توتمی را حرام اعلام کردند، و دیگر این که ازدواج درون گروهی را حرام کردند و با تحریم ماده‌های آزاد شده بر خود، از ثمرات پیروزی‌شان ...

ادیپ، عقده ای همه-شمول

کاربرد اسطورۀ ادیپ در روانشناسی ناخودآگاه (یعنی روانشناسی که به امور ناخودآگاه تکیه دارد)، به مشکلی برخورد می کند که فروید عملا با آن مواجه می شود : ادیپ تراژدی سرنوشت است، در حالی که انسان مدرن به چنین امر محتومی که خارج از زندگی عینی وجود داشته باشد، باور ندارد. بر حسب اتفاق حادثه ای معنی دار این مسئله را روشن می سازد. فروید معالجۀ خانم پیری را به عهده دارد که عبارت است از ریختن چند قطره محلول «کولیر»(1) در چشمان او و تزریق مورفین. فروید این مداوا به شکل عادتی خودکار انجام می دهد. یک روز صبح، بین 4 و 15 اکتبر، مرتکب اشتباهی می شود، که خوشبختانه مخاطره ای در بر نداشت. عمل سهوی او از این قرار بود که معالجۀ روزمره را می خواست با تزریق مورفین در چشم شروع کند. در این لحظه فروید فورا به خودش می آید و متوجه اشتباهی می شود که در شرف وقوع بود، و عملش را تصحیح می کند، و در عین حال جمله ای به ذهنش خطور می کند «توهین به ساحت مقدس پیرزن» که نزدیک بود دستش به ...

این گفتار در دو بخش ارائه خواهد شد.

پیشگفتار

1- این نوشته مثال پاندولی است که مابین متافیزیک ارسطو و روانکاوی زیگموند فروید مداوماً دوران می کند. انتخاب این دو فیلسوف برای محک زدن نظریه ی شادکامی به نقطه نظر رادیکال هر دو از دو جناح متفاوت باز می گردد. ارسطو برای شادکامی نوع بشر مبنای عینی قائل بود. شرایط ماتریالیستی خاصی را مبنای رسیدن آدمی به شادی می دانست. دیگر فلاسفه ی عصر یونان باستان نیز کم و بیش بر این نظریه انگشت تأکید نهادند. شرایط زندگی آدمی در آن دوران اینگونه ایجاب می کرد که به دنبال عینیات صرف باشد. هنوز هیچ مجرای مجازی و موازی بر عینیت ابداء نشده بود. خشنود و شادکام کسی بود که تمامی نیازهای مادی اش برآورده شده باشند. جهان برای هزاره ای پس از ارسطو اینگونه باقی ماند. فی الواقع نگرش او برای هزاره ها مورد تحقیق و پذیرش اندیشمندان قرار داشت. تا اینکه عصر مدرنیته فرا رسید. جهان نوین تمامی ابعاد جهان کهن را درهم آمیخت و نظم دگرگونه ای برای بشر اعمال کرد. ارضاء تمامی نیازهای مادی آدمی دچار تشویش شد. افزایش جمعیت، بالارفتن کیفیت زندگی و محدودیت روزافزون منابع طبیعی باعث شدند که انسان نتواند در جهان واقع به ارضاء تمام خواسته هایش موفق شود. اینچنین است که فلاسفه ی سده های شانزدهم به بعد، به تناوب به آراء و ...

فروید با بهره گیری از تجربیاتی که در زمینه رونکاوی دارد به مشابهت هایی میان رسم های تابویی و عوارض بیماری روانی وسواس پی می برد و براین پایه می گوید که تابوها در آغاز از ممنوع شدن تمنیات و اعمال غریزی – ممنوعیت هایی که نسل پیشین انسان های اولیه با خشونت تمام بر نسل بعدی تحمیل کرده است – پا گرفته اند. این فرضیه روشن می کند که چرا انسان در قبال آنچه تابو ممنوع ساخته است ایستاری دوپهلو دارد. چه به طور غریزی انسان پس از تحمیل شدن تابو، ناخودآگاه سودایی خوش تر از زیرپا گذاشتن تابو ندارد. آن قدرت جادویی که انسان برای تابو قائل است و کشش و گیرایی تابو همه حاصل وسوسه انگیزی آن و نیز ظرفیتی است که تابو برای برانگیختن کششهای غریزی و ناخودآگاه انسان دارد. از همین رو، برای محترم ماندن تابو به مقاومت آگاهانه فوق العاده ای نیاز است که خود از قداست تابو، تاکید مکرر بر زیرپا گذاشتن آن و ...

فروید کتابی به نام توتم و تابو دارد که در آن زندگی مردم ابتدایی را تحلیل می کند،و داستانی را برای پیدایش ادیان مطرح می کند. پریچارد این نظریه را داستان محض و «قصه پریان» می نامد. به نظر فروید، انسان ابتدایی، در رمه آغازین زندگی می کرد. این رمه تشکیل می شد از نری مسلط که پدر بود و تعدادی از ماده ها را در انحصار خود داشت. این پدر نیرومند، پسران خود را از ماده ها دور نگه می داشت. روزی این پسران متحد شده پدر مسلط را کشتند و سپس آن را خوردند. دلیل این آدم خواری به نظر فروید این بود که آنها اعتقاد داشتند با خوردن قربانی، نیرو و قدرت او را به دست می آورند. بعد از مدتی، آنها از عمل خویش پیشیمان شدند و برای جبران و کفاره عمل خویش دو ممنوعیت را ابداع کردند: یکی این که نمادی به صورت یک نوع حیوان را به جای پدر گذاشتند؛ این نماد همان «توتم» است. برادران خوردن حیوان توتمی را حرام اعلام کردند، و دیگر این که ازدواج درون گروهی را حرام کردند و با تحریم ماده های آزاد شده بر خود، از ثمرات پیروزی شان چشم پوشی  ...

1

کشف

عقدۀ اودیپ

شرایط هم گون 

در آفرینش ادبی و کشفیات علمی

فروید به سهم خود به دلیل احساساتی که نسبت به زوج پدر و مادر ابراز می داشت، یک ادیپ بود.فروید به یک دلیل دیگر نیز باز هم ادیپ است، زیرا به معمای نوروز پاسخ می گوید، یعنی معمایی که در نهایت شامل حال تمام انسان ها می گردد. روح خلاق فروید ریشه های ناخودآگاهی را که در تراژدی هملت دست اندر کار است حدس می زند، یعنی تمنّای هم خوابگی با مادر و آرزوی کشتن جانشین پدر. ولی تفاوت این جاست که اگر ادیپ افسانه ای بدون عقده بوده است (یعنی به نحو طبیعی و از روی بی گناهی به تمنّایش تحقق می بخشد، برای او مسائل به شکل مابعدی مطرح می گردد)، هملت امّا نمونۀ انسانی ست که تحت تأثیر چنین عقده ای بوده و احساس گناه ناخودآگاه به دلیل هر دو آرزو او را بخود واداشته و بر این اساس در اعمال و احساساتش و در زندگی اش منفعل گشته است. هملت می گوید : «آگاهی اخلاقی ما را به بزدلی دعوات می کند.». او نه می تواند به عشق افلی پاسخ گوید، و نه این که به انتقامی جامۀ عمل بپوشاند که روح پدرش مأمورین آن را به او واگذاشته بوده، یعنی کشتن عمویش که اکنون معشوق مادر او ست. در دیگر موارد که در زندگی ...

 ادیپ، عقده ای همه-شمول

1

کشف

عقدۀ اودیپ

مشکلات شخصی

که نشان از خلاقیت دارند

موانعی که در این دوره بروز می کند در رابطۀ تنگاتنگ با فلیس است،  طی نامۀ 7 ژوئیه 1897 فروید می نویسید : «امکان ناپذیر شدن فعالیت نوشتاری که من دچار آن شده ام، این طور بنظر می رسد که هدفش مختل ساختن روابط ماست. دربارۀ تمام این مسائل، هیچ دلیل روشنی ندارم، و چیزی ...

ادیپ، عقده ای همه-شمول

1

کشف

عقدۀ اودیپ

اسطورۀ ادیپ

چگونه فروید کشفیات خود را بر اساس گذشته اش درک کرده و سامان می دهد؟ با همه شمول ساختن و با مشخص ساختن ساختار نمادین آنها. تحقق بخشیدن به چنین امری، نه از طریق شیمی یا باستان شناسی و یا زبان شناسی که از طریق داستانی که در تراژدی روایت شده است امکان پذیر شده است. پس از برگرفتن نمونه هایش در قواعدی که ترکیب اجسام یا کلمات را سامان می دهند، عمل کرد نمادینه ای را که فروید در مورد خواب حدس می زند، در اسطوره باز می یابد، یعنی مجموعه قواعدی که از دیدگاه قدیمیان سرنوشت انسان را رقم می زد. چنین سرنوشتی ماهیتی را در بر می گیرد که در جریان هر روانکاوی به وقوع می پیوندد. در کتاب «تعبیر خواب» در بخشی با عنوان «رؤیای مرگ شخص مورد علاقه» (فصل پنجم)، فروید به همان مطالبی می پردازد که ....

اودیپ عقدۀ همه شمول

1

کشف

عقدۀ اودیپ

نامۀ تاریخی فروید

 به ویلهلم فلیس

15.10.1897

  ، ویلهلم عزیز

کار تحلیل روی خودم، در حال حاضر، یکی از مهم ترین مسائل اساسی ست و اگر در این کار به نتیجه برسم اهمیت فوف العاده ای برای من خواهد داشت. تحلیل خود گردان من به شکل ناگهانی به مدت سه روز متوقف شده بود و در این مدت ضرورت باطنی را حس می کردم بطوری که روی بیماران من تأثیر گذاشته بود، و من نیز منفعل شده بودم...

تنها یک فکر به ذهنم خطور کرد که ارزش عمومی داشت. من در وجود خودم، و دیگران، به احساسات عاشقانه نسبت به مادرم و حسادت نسبت به پدرم دست یافتم، که فکر می کنم نزد تمام کودکان عمومیت دارد، حتی وقتی تظاهرات آن به اندازۀ ای که نزد کودکان هیستریک رواج دارد زود رس نیست (مشابه به «داستان سرایی» منشأ نزد پارانویاک ها – قهرمان، بنیان گذاران مذاهب). اگر چنین امری واقعیت داشته باشد، علی رغم مخالفت های خردگرایانه ای که علیه این نظریۀ اجتناب ناپذیر ابراز می شود، می توانیم به تأثیرات شگفت آور ادیپ شهریار پی ببریم. ....و به همچنین در می یابیم که به چه علتی درام

ادیپ، عقده ای همه-شمول

1

کشف

عقدۀ اودیپ

شرایط کشف

تا کنون، تحلیل فروید روی خودش بر حسب اتفاق و به شکل پاره وقتی انجام گرفته است. بین ژوئن و اوت 1897، فروید به تحلیل خودش(اتو آنالیز) شکل دائمی و سیستماتیک می بخشد. این فعالیت جایگزین طرح نگارش کتابی دربارۀ رؤیا می گردد که فروید آن را به تازگی شروع کرده بود. ولی تحلیل فروید روی خودش در پیوند تنگاتنگ با موضوع تعبیر خواب است، و در نامه ای به فلیس به تاریخ 14 اوت 1897 در این باره می گوید : «قطعه ای ضروری و بینابینی» برای نگارش چنین کتابی ست، و خود کتاب (یعنی تعبیر خواب) مقدمه ای ست برای «روان شناسی کامل نوروزها» (نامه به فلیس 7 ژوئیه 1897) که به شکل جنینی در  رؤیا نهفته است. آیا می توانیم بگوییم که محرک اتو آنالیر فروید تنها به انگیزه های ذهنی و علمی فروید مرتبط بوده است؟ جهت آغاز آن می بایستی ...

بشر طی دو هزاره گذشته راه بسیار پر پیچ و خمی را پشت سر گذاشت تا به همت متفکران اجتماعی و مبارزین راه عدالت و آزادی توده های مردم بسیج شده و به مقابله با نظام های بی قانون و استبدادی بپردازند. نتیجه همه این مجاهدت ها شکل گیری نوع خاصی از دموکراسی در جهان غرب بود. مفهوم دموکراسی که قدمت آن به نوشته های افلاطون باز می گردد طی قرون متمادی گهگاه در جوامع مختلف درخششی می گرفت و سپس به خاموشی می گرائید. نخستین انتخابات پارلمانی در سال ١٢۶۵ در انگلستان صورت گرفت ولی هنوز قدرت شاهان بر اراده مردم غلبه چشمگیری داشت. بالاخره چرخش بزرگ در قرن هجدهم صورت گرفت و در سال ١٧٨٨ قانون اساسی ایالات متحده آمریکا بر اساس اصل آزادی و برابری حقوق پا به عرصه وجود گذاشت.

هر چند که در ابتدا تعریف شهروند آمریکائی شامل مردان و آنهم مردان سفید پوست می شد و تنها مالکان زمین از حق دادن رای برخوردار بودند ولی چون این گونه موارد با اصل برابری حقوق و آزادی در تناقض قرار می گرفت رفته رفته متمم های جدیدی به قانون اساسی مزبور اضافه شد تا اینکه با پایان گرفتن قرن نوزدهم تمامی مردان سفید پوست و هم چنین بردگان آزاد شده قادر ...

    ظهور شاخه اي با عنوان «روانشناسي ديني» در سري مباحث دين پژوهي، در پي پاسخ به دغدغه اساسي خاستگاه دين، صورت واقع به خود گرفت. اين كه انگيزه پذيرش دين در نهاد آدمي چيست، پرسشي بنيادين است كه جلوه هاي گوناگوني از توجيه را ظاهر مي سازد. عده اي چون فرويد اساس دين را ناشي از نيازي مي دانند كه انسان خود، آن را بنا بر اقتضاي طبيعت كشف مي نمايد اما يونگ نشان مي دهد كه دين موهبتي الهي است كه خداوند ....

مقاله ی پیش رو به لطف آقای نادر سیدکلالی جهت آغاز به کارِ گروه مطالعاتیِ روانشناسی و روانکاوی کانون پژوهش های اجتماعی در اختیار ما قرار گرفت. لذا بدین وسیله به علاقه مندانِ این مبحث اعلام می شود تا با مطالعه ی این مقاله ی پژوهشی، به گروه مطالعاتی کانون بپیوندند.

نادر سید کلالی- دانشجوی رشته ی مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران
nader_kalali@yahoo.com

فهرست:
- چکیده
- مقدمه
- زندگانی
- سیستم فروید:
۱/ ناخودآگاه ، نیمه خودآگاه و خود آگاه، مدلی سه لایه
۲/ شور جنسی- غریزه ی زندگی – غریزه ی مرگ
۳/ مراحل رشد روانی- جنسی
۴/ نهاد ، خود و فراخود
۵/ سازوکارهای دفاعی
۶/ لغزش فرویدی
۷/ روان شناسی اجتماعی
۸/ جهت گیری اندیشه ها
- شرح احوال بیماران
- انتقادها
- مشهورترین آثار
- نتیجه گیری
- منابع

چکیده:
نویسنده ی این مقاله سَرِآن دارد تا با مطالعه ای فشرده درآثار زیگموند فروید، روانکاو برجسته ی سده ی بیستم ، وجودِ سیستمی از افکار را در لابلای تحریرات او باز شناسد و با طبقه بندی اجزای آن - هرچندکه این کوشش پیش از این به اشکال گوناگون صورت وقوع یافته است - جهت گیری آن ها را شناسایی کند. در نهایت با اشاره به برخی از جدی ترین انتقاداتی که بر اندیشه های فروید وارد است ، می کوشد تا برآیندی از نظریات ضد و نقیض را در نتیجه گیری مقاله عرضه کند و قضاوت نهایی را به عهده خواننده و کنجکاوی محققانه اش واگذار کند.

مقدمه:
روان شناسی سابقه ای طولانی دارد. وقتی فیلسوفان یونانی از مفاهیمی هم چون ذهن ، حافظه ، فهم و رویا سخن می گفتند، در واقع شالوده ای استوار برای بنایی که بعد ها قرار بود ساخته شود پی ریزی می کردند. این مفاهیم پس از یونان در عصر زرین تمدن اسلامی نیز قوام یافت و به مرور و با رخداد رنسانس و آغاز دوره ی جدید شکل پیچیده تری به خود گرفت. متاخرانی که در این حوزه ها نظریه پردازی کرده اند بسیارند ، اما اگر قرار باشد از چهره های شاخص یادی کنیم نام هایی را نمی توان نادیده گرفت :رنه دکارت[۲]، جان لاک[۳]، برکلی[۴]، دیوید هیوم[۵]، امانوئل کانت[۶]، هگل[۷]، شوپنهاور[۸] و کی یر که گارد[۹] .
گفته اند که روانشناسی به معنای امروزی اش با نظریات وونت[۱۰] (۱۹۲۰-۱۸۳۲) شکل گرفت. شیوه های علمی ای که وی در تحلیل مفاهیم به کار گرفت وجه ممیزه ی او با علمای پیشین بود . به هر حال شاگردان او در اقصا نقاط جهان پراکنده شدند وهر یک رویه ای جدید اختیار کردند و به مرور دانش روان شناسی توسعه ی چشمگیری یافت. تا به امروز .....

نوشته زیگموند فروید، ترجمه حسین پاینده
با تصرف و تلخیص ؛ وحید واعظیان

می توان گفت که روانکاوی همزمان با قرن بیستم به وجود آمد، زیرا آن کتابی که این نظریه را به صورت پدیده ای نو به دنیا معرفی کرد(تعبیر رؤیاها) تاریخ انتشارش سال ۱۹۰۰ است. لیکن بدیهی است که پیدایش روانکاوی به صورت خلق الساعه و حاضر و آماده نبوده. این نظریه از اندیشه هایی قدیمی سرچشمه گرفته و آنها را گسترش داده است.
روانکاوی ابتدا در حوزه ای بسیار محدود نضج گرفت. در بدو امر هدف واحدی بیش نداشت و آن عبارت بود از فهم جنبه هایی از ماهیت آنچه «بیماری های عصبی کنشی» نامیده می شد، تا بلکه بتواند از این طریق ناتوانی علم پزشکی را در درمان بیماری ها را پایان دهد. پزشکان متخصص اعصاب در آن دوره به گونه ای آموزش می دیدند که برای حقایق شیمیایی-بدنی و نیز حقایق آسیب شناسانه-کالبد شناسانه اهمیت فراوانی قائل شوند. در آن زمان چنین به نظر می رسید که این محققان توانسته اند بین برخی کارکردهای بدن و قسمت های خاصی از مغز ارتباطی ....

تلاش برای مقایسه‌ی دو تئوری علاوه بر یادآوری فروید کمک به درک عمیق‌تر مفاهیم می‌کند. به عنوان بحث‌های کاربردی سعی خواهیم کرد که در مورد تفاوت‌های زن و مرد و نحوه‌ی شکل‌گیری رابطه‌ی آنها از دیدگاه یونگی صحبت کنیم. کتاب یار پنهان آنیما و آنیموس چگونه زن و مرد درون‌مان در روابط ما تاثیر می‌گذارند^[۱] که در جلسات قبل معرفی شده توصیه می‌شود. کتاب دوم از خانم تونی گرنت به نام زن بودن^[۲] یک کتاب کاملا یونگی در تحلیلی ویژگی‌های زنانه و مشکلات زنان در دنیای مدرن و پست مدرن. نظریه‌ی فروید و لکان تقریبا خالی از نگاه خاصی به زن است. یک جمله‌ی از کریستوا هست که جمله‌ای از لکان را نقل می‌کند به این مضمون که زن وجود ندارد. کریستوا که خود در نظام لکانی رشد کرده از این جمله به عنوان جمله‌ی رسوای لکان یاد می‌کند. فروید به حالتی پنهان‌تری مرسالار است انگار که اصل را مرد می‌گیرد و انگار زن موجود فرعی و زایدی است در لکان این ....

یادآوری جلسه‌ی قبل و پاسخ به ۲ سوال

آنیما شبیه id به‌نظر می‌رسد. نمی‌شود آن را جایگزین id کرد؟

در جلسه‌ی قبل توضیح داده شد که گرچه ظاهرا سایه با id شباهت‌هایی دارد ولی چون در دیدگاه فرویدی id مرکز روان است نمی‌توان سایه را جایگزین id گرفت. یک نکته‌ی دیگر اینکه آنیما هم با id شباهت دارد. توجه کنید که در دیدگاه فرویدی انرژی روانی یا لیبیدو که توسط id بوجود می‌آید معطوف به جنسیت است بنابراین ممکن است که تصور کنیم جایگزین id در مرد آنیما است. توجه کنید که در پیدا کردن جایگزین برای id در دیدگاه یونگی باید در درجه‌ی اول به مرکزیت id توجه شود.

اگر سیگنال‌های سلف در جهت لذت هستند پس چرا فرآیند فردانیت ممکن است یک فرآیند خیلی دشوار و زجرآوری بشود؟

در ابتدا در ماه‌های اول زندگی همه‌ی خواسته‌های سلف لذت‌بخش‌ترین چیزها هم هست. مشکلی که در فرآیند رشد انسان بوجود می‌آید جدا شدن رشد کردن از لذت بردن توسط پدیده‌هایی مثل fixation است. غریزه‌ی جنسی در یک سنینی ممکن است باعث اشباع لذت شود ولی نه برای همیشه.

به‌طور مداوم وقتی به پیام‌های سلف گوش داده نشود اختلال‌هایی در رشد بوجود می‌آید که نهایتا باعث رسیدن به‌یک سری بن‌بست‌هایی می‌شود. وقتی به‌طور مداوم رفتارهای اشتباه انجام می‌شود مثل این است که یک سری زباله‌هایی در اطراف جزیره‌ی شخصی‌مان ...

مقایسه‌ی تعبیر یونگی با فرویدی

تکنیک تداعی آزاد فروید

فروید از تداعی آزاد استفاده می‌کند تا معنی رویا را از ناخودآگاه شخصی بیرون بکشد ولی یونگ که برای ناخودآگاه جمعی اهمیت زیادی قائل است و ناخودآگاه شخصی را چیز کوچکتری بین خودآگاه و ناخودآگاه جمعی می‌داند کمتر به تکنیک تداعی معانی مراجعه می‌کند. تکنیک تداعی معانی به‌هرحال مفید است و از دیدگاه یونگی به کل نقض نمی‌شود.

فرض کنید یک آدم طاووس در رویا ببیند. اینکه آیا این آدم در زندگی شخصی خوب با طاووس سر و کار دارد یا نه در تعبیر رویا مهم است. شاید این آدم طاووس‌فروش باشد. به‌هرحال تکنیک تداعی آزاد هنوز لازم است ولی وزن کمتری در دیدگاه یونگی دارد.

از یک دیدگاه دیگر کمپلکس‌های روانی attractorهای سیستم دینامیکی روان هستند. بنابراین اگر از چیزهایی استفاده شود که با کمپلکس‌های روانی در ارتباط هستند تداعی‌ها کم‌کم می‌روند به سمت خواسته‌های سرکوب‌شده و کمپلکس‌های روانی در ناخودآگاه شخصی. یونگ قبول دارد که روش تداعی آزاد از این دیدگاه ما به این attractorهای روانی می‌رساند ......

مقایسه‌ی کار یونگ و فروید

میزان ثبات سمبل‌ها در یونگ به دلیل اعتقاد به ناخودآگاه جمعی بیشتر از فروید است. یونگ هم معتقد است که نمی‌شود برای سمبل‌های رویا دیکشنری درست کرد و معنی سمبل به محتوای رویا ربط دارد هرچند که ممکن است به کل بی‌ربط به معنی آن در کتاب‌های سمبلیسم نباشد.

ایده‌های فروید نظریه‌پردازی قوی‌ای دارد ولی ایده‌های یونگ بیشتر تجربی‌اند. یونگ خیلی در مورد اینکه ناخودآگاه جمعی چطور شکل می‌گیرد یا چرا اینطوری است و سمبل‌ها معنای ثابت دارند طفره می‌رود.

روش علمی

کاری که یونگ می‌کند همان استفاده از روشی است که ما به آن روش علمی می‌گوییم. آدم‌هایی مثل کپرنیک و گالیله به‌شدت تجربه‌گرا بودند و حرف‌هایی می‌زدند که دلیل نظری برای زیربنای آن نداشتند. درحالیکه طبیعات ارسطو به‌نظر می‌آمد که از یک پایگاه منطقی خیلی محکمی برخوردار بود. اینکه چقدر عقلگرا باشیم و از یک اصول و مبانی روشنی شروع کنیم و تئوری بسازیم و سعی کنیم که factها را توجیه کنیم یا اینکه برعکس تجربه‌گرا باشیم و بعد از جمع کردن یک سری fact سعی کنیم تئوری بسازیم رویکردهای مختلفی هستند. حالتی که کپرنیک و گالیله ...

اید قسمتی از ضمیر ناخوداگاه است که لذت جوست و مخالف معیار های اجتماع است.اید زیست مایه حیاتی (لیبیدو ) و مرگ مایه (موربیدو )را طلب می کند.اید واجد سکس طلبی است.ولی سوپر اگو حافظ معیارهای اجتماع است و اینچنین درگیری بین اصل لذت (اید )و اصل واقعیت (سوپراگو )روی می دهد و اگو می کوشد با مکانیسم های دفاعی خویش ،اضطراب حاصله را کاهش دهد.

در شب ٢٢ سپتامبر ۱۹۳۹، روز پیش از مرگش، دکتر فروید، تعبیرکننده‌ی خواب دیگران، خوابی دید.
دید که دورا شده است و در وین بمیاران شده راه می‌رود. شهر ویران شده بود و از ویرانه‌ی ساختمان‌ها گرد و خاک و دود برمی‌خاست.
با خودش گفت: چگونه ممکن است که این شهر را ویران کرده باشند؟ و در همان حال سعی کرد پستان‌های مصنوعی‌اش را مرتب کند. همان دم در خیابان شهرداری به مارتا خانم برخورد که روزنامه Neue Frei Presse [روزنامه نوین آزادی] در دست داشت.
مارتا خانم گفت: سلام دورا جان، تو روزنامه خوندم که دکتر فروید از پاریس برگشته و تو خانه‌ی شماره هفت خیابان شهرداری ساکن شده. بد نیست سری به‌اش بزنی.
در حال حرف زدن، جسد سربازی را با پا کنار زد.
دکتر فروید احساس شرم زیادی کرد و پارچه نازک روسری را پایین کشید و خجالتی گفت: نمی‌فهمم چرا.
مارتا خانم گفت: واسه این که تو مشکلات زیادی داری دورا جان. مشکلات زیادی مثل همه‌ی ما. باید دلت رو سبک کنی. چه جایی بهتر از دکتر فروید برای درد دل کردن. او زن‌ها رو خوب درک می‌کنه. گاهی آدم فکر می‌کنه که خودش یک زنه. خیلی خوب می‌تونه خودشو جای زن‌ها بذاره.
دکتر فروید خداحافظی دوستانه‌ای کرد و راهش را گرفت و رفت. کمی دورتر به شاگرد قصاب برخورد که بی‌شرمانه نگاهش می‌کرد و متلک زشتی گفت. دکتر فروید پا تند کرد و می‌خواست با مشت حمله کند، اما شاگرد قصاب به پاهای او نگاه کرد و گفت: دورا، به‌تره یه مرد تو زندگی‌ت باشه تا بی خودی تو خیالات خودت عاشق نشی.
دکتر فروید عصبانی سر جا ایستاد و پرسید: تو از کجا می‌دونی؟
شاگرد قصاب گفت: همه‌ی وین اینو می‌دونن. تو زیادی خیالات سکسی داری. دکتر فروید اینو کشف کرده.
دکتر فروید مشت‌ها را گره کرد. جوانک پا از گلیمش بیرون گذاشته بود. او، دکتر فروید، خیالات سکسی داشت؟ این دیگران بودند که چنین خیالاتی داشتند و سراغ او می‌آمدند و درد دل می‌کردند. او مرد محترمی بود و چنین خیالاتی مال بچه‌ها یا آدم‌های خل بود.
شاگرد قصاب خندید و تلنگری به گونه‌اش زد و گفت: کار احمقانه نکن.
دکتر فروید کمی آرام گرفت. این جالب بود که شاگرد قصاب، جوانک لات، این قدر دوستانه حرف بزند. خود او هم که دورا بود و مشکل شرم آوری داشت.
به راهش در خیابان شهرداری ادامه داد و به در خانه رسید. خانه‌اش، خانه‌ی زیبایش، دیگر وجود نداشت. خمپاره خانه را ویران کرده بود. تنها باغچه و ایوان سالم مانده بود. روی ایوان مرد ول‌گردی با کفش‌های چوبی روستاییان و پیراهن بیرون زده از شلوار دراز کشیده و خرناس می‌کشید.
دکتر فروید رفت طرفش و بیدارش کرد و پرسید: تو این جا چه می‌کنی؟
مرد با چشم‌های گشاده خیره شد به او و گفت: دنبال دکتر فروید آمده‌ام.
دکتر فروید گفت: من دکتر فروید هستم.
مرد خندید: منو نخندونین خانم.
دکتر فروید گفت: خوب، بذار اعتراف کنم. امروز تصمیم گرفتم که شبیه یکی از مریضام بشم، برای همین این لباسو پوشیده‌م. من دورا هستم.
مرد گفت: دوستت دارم دورا.
بعد او را در آغوش گرفت.
دکتر فروید دچار احساس بدی شد و خود را از ایوان به پایین انداخت. در آن لحظه بیدار شد. آن شب آخرین شب زندگی‌اش بود، اما خودش نمی‌دانست

به جای فروید به دنبال گوساله سامری رفتند!

یكتا پرستی و گناه قتل پدر

آیا فروید از موسا الهام گرفته بود؟

مقدمه:

موسی و یکتا پرستی یکی از آثار جالب فروید است که در آخرین سالهای عمرش به رشته تحریر درآورد. او نیمی از کتاب موسی و یکتا پرستی را بصورت مقالاتی در مجله روانکاوی (ایماگو) در اتریش منتشر کرد و الباقی را در انگلستان. با گذشتن یک  قرن، نظریات وی (هنوز در بسیاری از کشورها) پایه اساسی تحقیقات را شامل می شود. در این میان کشورما، استثنایی است زیرا بر خلاف سایر کشورهای دنیا ، فرهنگ غالبش پایبند به دین ومذهب است واین فرصت مناسبی برای ما ایجاد می کند که از نظریات فروید  به درستی بهره بگیریم. فروید شناسان می دانند که اگر الان فروید خودش هم زنده بود هیچگاه دنیای لجام گسیخته ای آرزو نمی کرد. روانکاوی یکی از اخلاقی ترین نظریه ها در حوضه روانشناسی می باشد. وقتی که رابطه مراجع و روانکاو در انتقال و انتقال متقابل، زیر ذره بین قرار می گیرد و یا روانکاو هنگامی به روانکاوی مشغول می شود که خود ......

نزد فرد خلاق یا نزد قهرمان، آزادی از سیطرۀ پدر، به همان شکل که در اساطیر والدین ملاحظه کردیم، قطب مخالف خود را در شماری از اساطیری بیان می کند که مضمون آنها آزادی قهرمان از اجداد مادری (یا مادر) است. و مثال بارز آن «اساطیر بالن» است که فروبنیوس آنها را غالبا از اقیانوسیه جمع آوری کرده است، با اینحال سیطرۀ نفوذ آنرا نه تنها در فرهنگهای باستانی شرق که تا اساطیر یونان ملاحظه می کنیم. در اینجا اساطیر یونانی بر حسب عادت نقطۀ تجمع و الحاق تمام نظریات اسطوره ای را تشکیل می دهد. و دلیل بارز آن نیز چنین است که فرهنگ یونانی روند آزاد سازی قهرمانانۀ فرد را تا والا ترین درجۀ خود-آفرینی به منسۀ ظهور می رساند که متعاقبا مسیحیت می بایستی در پاسخ به آن بیان خاص خود را ثبت کند. از اساطیر بالن که میتوانیم نمونۀ بارز آن را در داستان یونس Jonas در تورات جستجو کنیم در طرح کلّی خود عبارتند از : قهرمان، که پسری جوان  و یا فردی بالغ است (غالبا همراه با مادر، برادران و غیرو...) توسط هیولایی عظیم بلعیده می شود. مدتی داخل شکم این هیولا از دریاها عبور می کند : براساس روایات متعدد و گوناگون، جهت رفع گرسنگی از قلب ماهی (هیولا) قطعه قطعه می برد و طعام می خورد و در شکم او آتش درست می کند، تا اینکه ماهی او را از شکمش بطرف خشکی قی  میکند و یا اینکه خودش راهی برای خروج ......

 چند سال پس از انتشار نوشته هایم دربارۀ موسی اثر میکل آنژ که در سال 1914 در مجلۀ ایماگو و بدون قید نام نویسنده منتشر شده بود، بخاطر حسن نیّت ارنست جونز یک شماره از مجلۀ برلینگتون(41)  به دستم رسید و سبب شد که یک بار دیگر توجه من به تعبیری جلب شود که پیش از این دربارۀ مجسمه پیشنهاد کرده بودم. در این شماره مقالۀ کوتاهی از H.P.MITCHELLE دربارۀ دو مجسمۀ برنزی از قرن دوازدهم که هم اکنون منتشر شده بود در موزۀ آشمولین در آکسفورد(42)  نگهداری می شود. این دو مجسمه به نیکلا دو وردن (43) هنرمند برجستۀ این دوران نسبت داده شده است. آثار دیگری از همین هنرمند در تورنی، آراس و کلستنبورگ(44) در نزدیکی وین نگهداری می شود. صندوق هدایای حاکمان پیشگو در کلوین (45)  را به عنوان شاهکار او معرفی .......

گویی شور و عصبانیتی که در او بغلیان آمده است به بدن خود او بازگشت می کند. در  چنین حالتی نگهداری کتیبه ها به فشار بازو و روی پهلو محول می شود. ولی حفظ تعادل کتیبه ها در چنین موقعیتی ممکن نیست، و در نتیجه بطرف جلو و پائین می لغزند.

حاشیه بالایی که پیش از این بشکل افقی بوده است بطرف جلو متمایل می شود، حاشیه ی پایینی که تکیه گاه خود را از دست داده بوده است می رور تا با نوک جلو به جایگاه سنگی برخورد کند. چیزی نمانده است که کتیبه ها با نوکی که پیش از این در بالا بوده است سقوط کند و روی رأس بچرخد و با سطح جانبی نقش بر جایگاه سنگی شود و در هم بشکند. دقیقا بخاطر جلوگیری از چنین حادثه ای است که دست راست باز پس می نشیند و ریشی را که بخشی از آنرا بدون هیچ قصد خاصی با خود آورده است رها می سازد. دست هنوز فرصت دارد که به حاشیۀ کتیبه ها برسد و آنها را روی رأس پشتی ثابت نگهدارد. بنابراین موقعیت خوشه های ریش، دست ....و

کناپ در تعبیر خود روی مقدمات اولیه تأکید دارد و از طرف دیگر در مورد غضب فرو خورده یا امتناع موقتی و اولیه که برخی آنرا ناشی از هیجان مفرط برآورد کرده اند، نزد او مردود شناخته شده است.

در انبوه تعابیری که بر شمردیم، در نظریات ژوستی و کناپ جذابیت خاصی احساس می شود. جذابیت تعابیر آنان هم از اینروست که در حدّ جلوه های کلّی شخصیت توقف نمی کند بلکه به جزئیاتی می پردازد که غالبا تحت تأثیر هیئت عمومی  مجسمه ندیده گرفته شده است.

با این وجود مشاهداتی که به حرکت چرخشی سر و نگاه، و متمایل بودن آنها به جلو، تکیه می کنند، با نظریه ای همخوانی پیدا می کند که بر هم خوردن آنی آرامش اوّلیه در شخصیت بازنمایی شده را به وقوع حادثه ای در دور دست مشروط می داند. پایی که در حال خیز برداشتن از زمین است، تعبیر دیگری ندارد مگر نشانی از آمادگی آن برای حرکت (b)، و موقعیت استثنائی کتیبه ها بشکل بارزی در این فرضیه مطرح می شود، و به این معنا که نمی توان آنها را به عنوان وسایلی عادی یا وسایلی در میان وسایل دیگر تصور کرد و به هر شکلی در فضا بکار برد. چرا که اشیاء مقدسی هستند. بنابراین هیجانزدگی نزد فردی که آنها را حمل می کند امر قابل درکی خواهد بود، و این فرضیه نیز به آن اشاره دارد، پس به این ترتیب می توانیم نتیجه بگیریم که نگرانی بخاطر چنین شیئی است که در خطر نابودی قرار گرفته است.

با چنین توضیحاتی تردیدی نیست که مجسمۀ موسی لحظه ای کاملا مشخص و در عین حال پر اهمیت از زندگی یهودیان را بازنمایی می کند و در مورد تشخیص چنین لحظه ای دچار اشتباه نیستیم. با این وجود دو نکته در توضیحات تود یافته های ما را زیر علامت ......

ولی به چه علتی این مجسمه را به عنوان اثری ابهام انگیز معرفی می کنیم؟ هیچ تردیدی نیست که این مجسمه معرف موسی و قانوگذار قوم یهود است و کتیبه های فرامین مقدس را بدست دارد. با این وجود فراتر از این مطالبی گفته نشده است، تنها اخیرا (1912) منتقد هنری ماکس سورلاند (7) اعلام کرد که : « هیچ اثر هنری در جهان به اندازۀ ی این مجسمه ی موسی – با سری شاخدار – مورد داوریهای متناقض قرار نگرفته است، چنین تناقضاتی حتی در تعبیر سادۀ  شخصیت موسی نیز موج می زند. »

در اینجا بر اساس نقدی که پنج سال پیش از این نوشتم، بر آن هستم تا سر منشأ چنین ابهامات و تردیدهایی را که تا کنون در رابطه با این مجسمه مطرح بوده است روشن سازم و نشان خواهم داد که چگونه چنین داوریهای ......

زیگموند فروید

Sigmund Freud

موسی اثر میکل آنژ

Le MOÏSE DE MICHEL-ANGE

In « L’inquiétante étrangeté et autres essais »

Edition Galimard, Paris 1985

Traduit de l’allemand par Bernard Féron

ترجمه از فرانسه توسط حمید محوی

این مقاله نخستین بار بسال 1914 در مجلۀ ی ایماگو  Imago   بدون قید نام نویسنده، یعنی زیگموند فروید، منتشر شد.

در سال 1927 توسط ماری بناپارت Marie Bonapart  بزبان فرانسه ترجمه می شود و در مجلۀ Revue française de psychanalyse, tom 1   انتشار ........

حال ببینیم روشهای فنّی که پیش از این به توضیح آن پرداختم، چه مطالبی را دربارۀ عقده ها ی بیماری زا و خواستها و آرزومندیهای واپس زده نزد نوروتیکها به ما می آموزد. اولین کشف روانکاوی به ما نشان می دهد که عوارض ناهنجار پیوسته در پیوند با زندگی جنسی بیمار هستند، و خواستها و آرزومندیهای بیماری زا نزد فرد همواره ماهیتی جنسی داشته و ما را ملزم میسازد که اختلالات زندگی جنسی او را به عنوان مهمترین علتهای بیماری بدانیم. می دانم که چنین نظریه ای را بسادگی نخواهند پذیرفت.  حتی پژوهشگرانی که به کارهای روانشناسی من علاقمند هستند، بر این عقیده اند که از نقطه نظر سبب شناسی در مورد عامل جنسی مبالغه کرده ام. و از من

تکلیف بی‌اندازه عظیم به نظر می‌رسد. روا ست که به درماندگی ِ خویش معترف شویم. آن‌چه از پی می‌آید اندک چیزی ست که در بضاعتِ من بود.

پس از آن‌که انسانِ نخستین کشف کرد که -تحت‌اللّفظی می‌گوییم- به‌کردِ حال و روز و سرنوشت‌اش بر رویِ زمین از خلالِ کار، در یدِ قدرتِ او ست، دیگر این امر که فردی دیگر، هم‌دوش یا رویارویِ او کار می‌کند نزدش علی‌السویه نبود. برایِ او، دیگری، ارزش و مقام ِ هم‌کار را یافت، کسی که هم‌زیستی ِ با او سودمند بود. پیش از آن، در پیش‌تاریخ ِ میمون‌سانی‌اش، رسم ِ تشکیل ِ خانواده را پذیرفته بود و احتمالاً اعضایِ خانواده نخستین یاری‌رسانانِ او بودند. می‌توان حدس زد که پی‌ریزیِ شالوده‌یِ خانواده در پیوند با این امر بود که نیاز به ارضاءِ تناسلی، دیگر نه در هیأتِ مهمان (مهمانی که ناگهان در برابر ِ کسی پدیدار می‌شد و بعد از عزیمت‌اش دیگر تا مدتی هیچ خبری از او به دست نمی‌آمد)، بلکه در هیأتِ کسی سربرآورد که به عنوانِ سُکناگزینی دائم نزدِ شخص رحل ِ اقامت می‌افکند. بدین سان، جنس ِ مذکر انگیختاری به دست آورد: در کنار ِ خود نگه‌داشتن ِ جنس ِ مؤنث، یا به بیانِ کلی‌تر، اُبژه‌ی جنسی (وسیله‌یِ ارضاءِ میل ِ جنسی)، و ماده‌هایی که ......

«...بیش از هر چیز پاسخ شما به این سوال که آیا به ادامه زندگی پس از مرگ اعتقاد دارید یا نه مرا تحت تاثیر قرار داد. جواب شما از .......

 

 

 

 

 

 

نوشته‌ی جُرج مشور

ترجمه‌ی محمدسعيد حنايی کاشانی

۱. مقدمه

شخصيتهای داستانی اساطير و ادبيات تجسم انبوهی از وجوه انسانی است و به ما اجازه می‌دهد جنبه‌های مختلف روانهايمان را بدان گونه که در برابر ما می‌ايستند مشاهده کنيم و با لوازم ماهيت آنها سر کنيم. روانکاوی، از زمان «تأويل رؤياها»ی فرويد يکی از اين اساطير را به کار گرفته است: اسطوره‌ی اديپوس شاه. در جُستار کنونی کوشش بر اين است که ديگر نقابهای [personae] نمايشی‌شده‌ی ذهن ساختاری توسعه يابند و رابطه‌ی برابرنهادانه‌ی عيسی مسيح [ع] با اديپ روشن شود و لوازم روانکاوانه و فلسفی اين شخصيت کشف گردد. اين پژوهش درکی کاملتر از تقارن نظريه‌ی ساختاری، برگرفته از تداعی مسيح با ابرمن [superego]، و استنتاج نظريه‌ی ساختاری از عقده‌ی مسيح، به ما می‌دهد. فهم اديپوس به‌منزله‌ی يک دجال يا ضد مسيح [anti-Christ]، ما را به فهم فلسفه‌ی نيچه نزديکتر می‌کند، و رابطه‌ی مفهومی ميان انديشه‌های نيچه و فرويد از رهگذر شخصيت داستانی زرتشت صريحتر توسعه ........

« هر بار يک جای تنم را بريده‌اند. بار اول تکه‌ای از پوست شومبولم را. بار دوم لوزه‌هايم را. بار سوم آپانديسم را. بار چهارم تکه‌ای از استخوان بينی‌ را. بار پنجم تکه‌ای از زبان کوچک‌ را... آخرين بار هم تکه‌ای چشم راستم را. دلم می‌خواست عکسی می‌گرفتم از داخل گلو. چه شکلي شده است حالا بعد از اينهمه بريدن و تراشيدن؟ فقط مانده است يک روز خود حنجره‌ را هم بردارند تا شبيه شود به ماتحت الاغ. کجا رفته‌اند اين همه چيزهای اضافی که هی درآورده‌اند و دور ...........

توجه روانكاوی به ادبیات و هنر و سپس به نقد هنری به‌رغم مباحث بسیاری كه به ویژه نظریه‌ها و برداشت‌های فروید و شاگردانش ایجاد كرد و مناقشات طولانی را دامن زد، تحول عمیقی را نیز در پی داشت كه عرصه نقد را به كلی دگرگون كرد. این ارتباط میان روانكاوی و هنر از اصلی‌ترین جریانات نقد هنری و ادبی در طول یك سده اخیر محسوب می‌گردد

پویایی شخصیت ( روان­پویایی یا سایکو دینامیک ):

چندین بحث: 1- غرایز و انواع آن. 2- انرژی، توزیع و به کارگیری آن. 3- اضطراب. 4- رشد شخصیت.

ویژگی­های غریزه:

1-      منبع: هر غریزه اغلب به عنوان شرط بدنی با یک نیاز تعریف شده است.

2-   هدف: رفع تنش ارگانیسم و ارضای نیاز. مثلا هدف غریزه­ی گرسنگی رفع کمبودهای مواد غذایی است که با غذا خوردن برطرف می­شود.

3-   مسیر: مجموعه فعالیت­هایی است که از ظهور یک نیاز تا ارضای آن انجام می­شود. مثلا کنش­هایی که شخص گرسنه تا رسیدن به تغذیه از خود نشان می­دهد.

4-   نیروی جنبشی: این نیرو به وسیله­ی توان یا شدت نیاز تعیین می­شود. مثلا هر قدر نیاز بدن به هدف خاصی قوی­تر باشد، نیروی جنبشی آن زیادتر .............

فروید از جمله متفکران پرتأثیر است که در زمینه­های مختلف چون روان­شناسی، دین، فرهنگ، ادبیات، فلسفه و ... تأثیرات گوناگونی برجای گذاشته است. این تأثیرات بر متفکران پست­مدرنیست و بر جامعه­ی معاصر بسیار مشهود است.

آثار فروید: ویراستِ استاندارد آثار فروید 24 جلد است که می­توان آنها را به سه دسته­ی عمده تقسیم کرد:

1-   آثار در حوزه­ی روان­شناسی بالینی: کتاب­های "تحقیقاتی درباره­ی هیستری"، "تعبیر رؤیا"، "آسیب­شناسی روانی زندگی روزمره"، "لطیفه و رابطه­ی آن با ضمیر ناخودآگاه"، "سه مقاله درباره­ی نظریه­ی جنسیت"، "پیش­درآمدی عمومی بر ................

مطابق قاعده ای لکانی، فقط آن چیزی میتواند در عرصه نمادین زنده شده و بقا یابد که در عرصه واقعیت تجربی مرده و از بین رفته باشد. من می خواهم با ایجاد چرخشی ابتکاری در این قانون، به رابطه بین مد ( پارادایم رایج نمادین) و ابتذال ( مردن در عرصه واقعیت تجربی)  سویه ای دیگر ببخشم.

در واقع یکی از روشهای محک زدن ابتذال، مد شدن آن است. اما هدف من از این نوشته، صرفا پرداختن به یکی از مدهای جالب توجه رایج است که با تغییر رنگ، خود را در بطن آگاهی مستتر می سازد. یعنی "توهم شناخت خود"

 برای من جای تعجب داشت که چرا امروزه  از مجریهای تلویزیونی گرفته تا تابلوهای تبلیغاتی و از معلمهای اخلاق گرفته تا فیلسوفهای فسیل، همه و همه انسانها را به "شناخت خود" رهنمون میسازند و از آن عجیب تر آنکه تنها چیزی که در این گیر و دار عاید ما ...........

«همه‌چيز را در باب روياها پيدا كنيد، آن‌گاه همه‌چيز را در باب ديوانگي فهميده‌ايد»

مقاله حاضر، كه به رغم محتواى دشوارش كوشيده است زبانى نسبتاً ساده و فهم پذير را براى نوشتن درباره ژاك لاكان به كار گيرد، به چند مضمون اصلى در روانكاوى لاكان مى پردازد. مسأله اصلى چگونگى ساخته شدن سوژه و ورود خوفناك او به عرصه نمادين است كه ضرورتاً متضمن تجربه اختگى است. اين تجربه از طريق مواجهه سوژه با ميل و ژوئيسانس(كيف يا تمتع) «ديگرى» تحقق مى يابد. براى كودك اين «ديگرى» همان مادر است: (Other m). مكتب روانكاوى لاكان در فرانسه با شعار «بازگشت به فرويد» شكل گرفت و به واقع فرويد را راديكال ساخت. سوژه لاكانى سوژه اى......

سیگموند فروید

   یکی از مسائلی که مدت ها ذهنم رو مشغول کرده بود این بود که آیا انسان قابلیت تحول پیدا کردن داره یا اینکه حال و آینده اش بر اساس گذشته ای که داشته قابل پیش بینیه و در واقع ریشه های عملکرد هر انسانی رو می شه در گذشته اش جستجو کرد. همین تردید باعث شده بود برای تئوری های روانشناسانه ی فروید و تاکیدش بر نقش مهم ناخودآگاه و شخصیت شکل گرفته ی شخص بر رفتار آیندش ارزشی قائل نباشم. از یه طرف تجربه ی شخصی و ............

فروید، خشونت و مالکیت
فروید را به عنوان روانکاوی می‌شناسیم که سیطره اندیشه‌اش، به‌رغم مخالفت‌هایی که با تئوری‌های او شده، بر سیر تفکر مدرن انکار‌ناپذیر است. اما آیا فروید صرفا یک روانکاو بود؟ بله! ولی روانکاوی که می‌توانست از اعصاب و روان بدن انسان فراتر رود و اعصاب و روان جامعه را نیز بکاود و تحلیل کند. او به‌ویژه در کتاب‌های آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره(1) و نیز ناخوشایندی‌های فرهنگ(2)، نشان داده است که دنیای اندیشه او محصور در اجسام انسان‌ها نیست بلکه او دغدغه‌های دیگری نیز دارد که می‌تواند در مقام همان دکتر فروید روانکاو، به آنها بپردازد و بگذرد. در این یادداشت‌ کوتاه، بر آنم تا به یکی از این موارد اشاره کنم. در ناخوشایندی‌های فرهنگ، فروید ..........

از كتاب "توتم و تابو" ، فصل تابوي روسا ، زيگموند فرويد

تعريف بيماري رواني به اين خلاصه مي شود كه به واقعيت رواني بيش از واقعيت خارجي نظر دارد و عكس العمل هاي آن در برابر افكار خشك و خالي به همان اندازه جدي است كه عكس العمل هاي مردمان سالم عادي در برابر واقعيت هاي عيني خارجي.

نه وحشي و نه بيمار رواني به مرز روشن و صريحي كه ما ميان فكر و عمل مي كشيم واقف نيستند. بيمار رواني از عمل عاجز است و فكر جاي عمل را گرفته است. وحشي ، برعكس هيچ چيز نمي تواند جلوي عملش را بگيرد. افكارش بيدرنگ به عمل مي انجامد بطوريكه حتي مي توان گفت كه عمل جاي فكر را مي گيرد و به همين دليل مي توان خطر كرده و گفت : "در آغاز عمل بود" [به جای جمله  "در آغاز کلمه بود"  که در تورات آمده - آرمان ]

توتم : افراد يك قبيله خود را به نام توتم قبيله مي نامند و اعتقاد دارند كه از نسل همان توتم هستند و به همين دليل حيوان مورد پرستش خود را شكار نمي كنند  و اگر توتم غير حيوان باشد به هيچوجه مورد استعمال قرار نمي دهند. گاهي لمس كردن و نگاه كردن توتم نيز ممنوع است و در پاره اي مواد ، صدا كردن آن به اسم حقيقي نيز ممنوع است. عدول از اين ............

تا آن جا كه مي دانم، روان كاوي لكاني اولين بار به صورت منسجم و دقيق به وسيله دكتر ميترا كديور، روان كاو لكاني، در سال78- 1377 طي سلسله سخنراني هايي در انجمن روانشناسي ايران و بيمارستان «روزبه» معرفي شد. از آن زمان تا كنون (و حتي احتمالا پيش از آن) ترجمه هاي متعددي درباره ي لكان، و مفسران او در مجلات و كتاب هاي مختلف به چاپ رسيده و حتي نقدهاي روان كاوانه اي بر مبناي روان كاوي لكاني در مورد فيلم هاي سينمايي به وسيله مفسران وطني صورت گرفته است. اما آن چه بيش از هر چيز در ميان اين خيل توجه نه چندان متعهدانه به لكان جلب توجه مي كند، وجود ترجمه هايي است كه نه تنها كمكي به شناختي ابتدايي از روان كاوي لكاني نمي كند بلكه خواننده را بيشتر مرعوب و گمراه مي سازد. ترجمه هاي فروكاهنده و اغلب نادرست از ابتدايي ترين اصطلاحات لكان، عدم وفاداري به متن، دست كاري و اضافه كاري آن، همراه با توضيحات اغلب ناشيانه اي كه در پانوشت ها براي نه هدايت بلكه گمراه كردن خواننده ي نا آشنا با لكان نوشته مي شود، همه و همه گوياي اين واقعيت است كه در اين ميان تنها چيزي كه اهميت ندارد، شناخت لكان و روان كاوي اوست: ورود تفكر روان كاوانه ي لكان به جمع ها و مباحث فلسفي در ايران، اين فاجعه را به دنبال داشته است كه انديشه ي او به نوعي سطحي نگري شبه فلسفي فرو بغلطد، در حالي كه كاملاً واضح است كه لكان همواره بر بعد تجربي تفكر روان كاوانه تاكيد كرده و از يكي دانستن تجربه ي روان كاوي و فلسفه اجتناب مي ورزد. ورود نظريات لكان به حلقه هاي فكري خارج از روان كاوي در ايران بيشتر از طريق مباحث مربوط به نقد فيلم و تا حدودي كتاب هاي فلسفي اي بوده كه تلاش كرده اند، لكان را در پنج صفحه توضيح دهند، اما در اين ميان پرطرفدارترين مفسر او در ايران بي شك اسلاوُي ژي ژك بوده است؛ رويكرد ژي ژك به لكان كه از طريق فرهنگ عامه پسند، فيلم هاي سينمايي , داستان هاي علمي- تخيلي و ... صورت مي گيرد اين امكان را فراهم مي آورد كه طيف وسيع تري با ........

نوشته زیگموند فروید
ترجمه حمید محرمیان معلّم

مدخل

در تابستان 1895 با روانكاوی، خانم جوانی را كه با من و خانواده‏ام دوست صمیمی بود درمان می‏كردم. می‏توان پی برد كه رابطه پیچیده و مفصلی از این قبیل، احساسات مختلفی در پزشك و به‏خصوص در روان‏درمانگر ایجاد می‏كند. اگرچه در چنین موردی علاقه پزشك بیشتر است ولی نفوذش بر شخص كمتر است. اگر پزشك در معالجه بیمار موفق نشود ممكن است ارتباط او با بیمار و یا خانواده‏اش قطع شود. در این مورد درمان من به نیمه‏راه نتیجه رسیده بود، یعنی بیمار از نگرانیهای هیستریك خود رهایی یافته ولی نشانه‏های جسمی بیماری تماماً از میان نرفته بود. اما من هنوز معیار مسلّمی در دست نداشتم كه بیماری هیستری را چه وقت می‏توان كاملاً شفا یافته دانست و از بیمار توقع داشتم راه‏حلی را كه مورد قبول او نبود بپذیرد. درگیر این اختلاف بودیم كه معالجه به مناسبت فرارسیدن تعطیلات تابستان به ناچار تعطیل شد. روزی یكی از همكاران جوان و از دوستان بسیار صمیمی من به دیدن من آمد. او بیمار مرا كه نامش ایرما (Irma) بود به تازگی در خانه ییلاقیش دیده بود. از او حال ایرما را پرسیدم. جواب داد: بهتر است ولی كاملاً خوب نیست. همان‏وقت متوجه شدم كه این جمله دوستم اُتُو (otto) یا شاید لحن صدایش وقتی آن عبارت را گفت، در من ایجاد آزردگی و رنجش كرد. به نظرم رسید كه شاید اُتُو با گفتن این عبارت خواسته است مرا سرزنش كند كه بیمار را درست معالجه نكرده‏ام. در نظرم چنین جلوه كرد كه اُتُو جانب بیمار مرا گرفته است و شاید این جانبداری در اثر تلقین پدر و مادر بیمار باشد كه از ابتدا با نحوه معالجه من موافق نبودند. اما این حس نامطبوع در من چندان روشن و واضح نبود و من هم از آن چیزی نگفتم. همان‏شب تاریخچه بیماری ایرما را برای دكتر «م» كه دوست مشترك ما بود نوشتم. گویی می‏خواستم به این وسیله خود را از این‏كه در معالجه ایرما توفیق كامل نیافته بودم به نحوی تبرئه كنم. نزدیك صبح آن شب خوابی دیدم و پس از بیدار شدن آن را عیناً نوشتم. خواب من این بود:1 ......

نوشته زیگموند فروید
ترجمه یحیی امامی

خانمها و آقایان، وقتی سانسور روءیا و بازنمایی به وسیله نمادها را كاملاً فهمیدید هنوز این امر حقیقت دارد كه بر در امر تحریف روءیا كاملاً مسلط نشده‏اید اگرچه در جایگاهی قرار می‏گیرید كه می‏توانید اكثر روءیاها را بفهمید. در انجام چنین كاری شما از دو روش مكمل استفاده خواهید كرد : فراخوانی تصوراتی كه برای خواب بیننده اتفاق افتاده است تا از امر جایگزین به امر اصیل رهنمون شوید، و بر مبنای معرفت خودتان نمادها را با معنای خودشان جایگزین كنید. بعداً ما شماری از عدم یقینهایی را بحث خواهیم كرد كه در این مورد به وجود می‏آیند.

اكنون می‏توانیم وظیفه‏ای را كه قبلاً سعی در انجام آن با ابزار ناكافی داشتیم دوباره مطرح كنیم، یعنی زمانی كه روابط میان عناصر روءیا و چیزهای اصیلی را كه آن عناصر نماینده آن‏اند مطالعه می‏كردیم. ما به چهار رابطه عمده از این نوع پرداختیم (ص150): رابطه جزء با كل، تقریب⁽²⁾ یا كنایه⁽³⁾، رابطه نمادی و بازنمایی تجسمی كلمات. اكنون ما پیشنهاد می‏كنیم كه كار مشابهی را در مقیاس بزرگتر از راه مقایسه محتوای آشكار روءیا به عنوان یك كل با روءیای پنهانی كه از راه تعبیر و تفسیر آشكار می‏شود به انجام برسانیم. .....

نوشته زیگموند فروید
ترجمه بهزاد بركت

هنگام نوشتن دومین مقاله‏ای كه در ماهنامه روانكاوی و عصب‏شناسی به چاپ رسید، دیدگاهی داشتم كه به من امكان داد، در جایی كه انتظار نمی‏رفت، نشان دهم كه عملكرد حافظه انسان ماهیتی جانبدارانه دارد. اولین گام، بیان این حقیقت درخور توجه بود كه گویا دورترین خاطرات كودكیِ فرد، غالباً آنچه را عادّی و بی‏اهمیت است حفظ می‏كند، چرا كه در حافظه بزرگسال (اغلب و نه همواره)، هیچ ردّی از تأثرات بااهمیت، تعیین‏كننده و تأثیرگذار آن سالها دیده نمی‏شود. بر این اساس ــ و با استناد به این اجماع كه حافظه از میان تأثراتی كه در معرض آنهاست گزینش می‏كند ــ می‏توان فرض كرد كه این گزینش، در دوره كودكی، بر مبنای اصولی صورت می‏گیرد كه با اصول گزینش در دوره بلوغ عقلی كاملاً متفاوت است. با این همه، بررسی دقیق، لزوم چنین فرضی را ردّ می‏كند. خاطرات عادّی دوره كودكی موجودیت خود را مرهون فرایند جابه‏جایی‏اند: آنها، در روند بازتولیدِ [ یادافزا ] ، جانشین تأثراتی می‏شوند كه واقعاً اهمیت دارند. می‏توان با بهره‏گیری از تحلیل روانی، این تأثرات مهم را از دل تأثرات عادی بیرون كشید، اما نوعی مقاومت مانع از آن می‏شود كه مستقیماً بازتولید شوند. نظر به این‏كه خاطرات عادی، نه به اتّكای خود بلكه به یُمن وجودِ رابطه تداعی میان محتوای خود و محتوای خاطره‏ای دیگر در یاد می‏مانند، شاید مقتضی باشد كه «خاطرات پنهانگر» نامیده شوند. به این جهت، من از این نام برای توصیف آنها استفاده كرده‏ام. ......