مثبت من

عمليات اديسه

همه ما با اين تصوير آشناهستيم، بچه اي که پاهايش را محکم به زمين مي کوبد و با صداي بلند جيغ و فرياد مي کند و داد و هوار راه مي اندازد. پافشاري براي برآورده شدن نياز هاي گاه غيرضروري در همه کودکان وجود دارد ولي در برخي اصرار هاي مداوم براي به انجام رسيدن کار با پرخاشگري و دعوا و مشاجرات لفظي همراه است. پرخاشگري در کودکان دلايل متعددي دارد که قسمت اعظم آن به ناکامي کودک در برابر خواسته هايش مربوط مي شود. از نظر روانشناسي پرخاشگري به رفتاري اطلاق مي شود که با هدف آسيب رساندن يا مجروح ساختن موجود ديگري انجام مي گيرد. برخي نيز پرخاشگري را رفتاري مي دانند که به ديگران آسيب مي رساند يا بالقوه مي تواند آسيب برساند. پرخاشگري ممکن است بدني باشد مثل زدن، لگدزدن و گازگرفتن يا لفظي نظير فرياد زدن. نوع ديگري نيز وجود دارد که در رفتارهاي کودکان در سنين پايين بسيار ديده مي شود. در اين روش آنها بدون اينکه اطلاعي از عواقب رفتار خود داشته باشند سعي مي کنند تا به زور وسايل همبازي يا خواهر و برادرشان را از آن خود کنند. پرخاشگري در کودکان زير هفت سال به خاطر اسباب بازي و متعلقات ديگر در ارتباط با همسالان به مراتب بيشتر از کودکان بزرگتر است. ولي به طور کلي کودکاني که در سال هاي اوليه زندگي بسيار پرخاشگر و تندخو و خشن هستند در جواني و بزرگسالي هم پرخاشگر خواهند بود. پرخاشگري در کودکان دلايل متفاوتي دارد ولي همانطور که در ابتداي متن اشاره شد کودکان به دليل عدم توانايي در مقابله با ناکامي بيشتر از سايرين به پرخاشگري و مشاجره رو مي آورند. زندگي در محيط ناسالم و با پدر و مادر خشن در پرخاشگري کودکان نيز بي تاثير نيست. مطالعات نشان مي دهد کودکاني که به شدت پرخاشگرند، والديني خشن دارند. در اين خانواده ها رفتارهاي متقابل غالباً وضعيتي ايجاد مي کند که الگوي رفتار پرخاشگرانه را در خانواده افزايش مي دهد. وقتي که واکنش خشونت آميزي بروز مي کند، ساير اعضاي خانواده کاري مي کنند که باعث دامن زدن به رفتار پرخاشگرانه مي شوند. پرخاشگري نتيجه عدم توانايي کودک در کنترل خود است. همچنان که کودک بزرگتر مي شود، پرخاشگري خصمانه او افزايش مي يابد و کودک بيشتر سعي در آسيب رساندن به ديگران دارد. عوامل محيطي نيز در پرخاشگري کودکان بسيار نقش دارد. رسانه ها مهمترين عامل به شمار مي روند. بر اساس تحقيقات انجام شده تماشاي فيلم هاي خشن و انجام بازي هاي کامپيوتري و ويدئويي خشونت آميز اثرات سويي بر ذهن کودک مي گذارد که در نهايت به افزايش پرخاشگري در وي مي انجامد. اين تحقيقات که به مدت 20 سال بر روي کودکان و نوجوانان انجام شده حاکي از آن است که کودکان بعد از تماشاي صحنه هاي خشونت آميز خانوادگي حرکات پرخاشگري از خود نشان مي دهند که کاملاً برگرفته از حالات شخصيت هاي فيلم است. برخي از معلمان شرکت کننده در اين تحقيق اظهار داشتند که دانش آموزاني که وقت بيشتري را براي بازي هاي خشونت آميز صرف مي کنند بيشتر از دانش آموزان ديگر حالت هاي خصمانه در بحث ها به خود مي گيرند و در برابر رفتارهاي منفي همسالان از خود واکنش نشان مي دهند. بر اين اساس انجمن روانشناسي امريکا در گردهمايي سالانه خود خواستار کاهش برنامه ها و بازي هاي خشونت آميز براي کودکان و نوجوانان شده اند و همچنين از والدين خواسته اند که براي مراقبت از سلامت کودکان خود بايد بر بازي هاي کودکان نظارت بيشتري داشته باشند. ژنتيک نيز از ديگر عواملي است که موجب پرخاشگري کودکان مي شود. مطالعات انجام شده نشان مي دهد والديني که خود پرخاشگر هستند، کودکاني دارند که زمينه پرخاشگري در آنها بيش از ساير افراد است. از ديگر عوامل موثر در بروز پرخاشگري کودکان مي توان به اضطراب اشاره کرد. اضطراب يکي از مهمترين دليل پرخاشگري است زيرا موجب تحريک پذيري فرد شده و آستانه تحمل فرد را کاهش مي دهد طوري که فرد با کوچکترين فشار از خود واکنش نشان مي دهد. درمان پرخاشگري بهترين راه درمان پرخاشگري کودکان تشنج زدايي از محيط زندگي و تامين نيازهاي ضروري و فراموش شده آنان است. در مورد کودک پرخاشگري که الگوپذيري عامل اين گونه رفتار او بوده، بايد روي الگوي کودک کار کرد و راه هاي ديگري جز پرخاشگري را به آن الگو آموخت. در مواردي که علت پرخاشگري اضطراب است، بايد از نگراني دروني و اضطراب کودک مطلع شويم. بايد توجه داشت در پاره اي موارد پرخاشگري کودکان به اتفاقات و ناکامي هاي درون مدرسه، رابطه ميان کودک با دانش آموزان ديگر و اولياي مدرسه مربوط مي شود. در بعضي موارد پرخاشگري کودکان نتيجه رويارويي آنها با آزار و اذيت همسالان يا يکي از اعضاي خانواده است که در اين صورت بايد کودک را از آزار و اذيت کردن دور کنيم تا مجبور نباشد براي تلافي و انتقام، افراد ديگر را اذيت کند؛ و اگر پرخاشگري از نوع وسيله اي است، بايستي راه هاي ديگري را جهت مطرح کردن کودک برگزينيم تا او ناچار نباشد از روش خشونت براي جلب توجه استفاده کند. به طور کلي بايد دانست که خشونت و پرخاشگري بيشتر عامل بيروني دارد و فقط در موارد خاص به علل دروني مربوط مي شود بنابراين گام اصلي در درمان پرخاشگري کودک شناسايي محرک هاي محيطي موثر در بروز خشونت و دور کردن کودک از محيط ناسالم به شمار مي رود.