نويسنده: دكتر عزت اله نادري؛ استاد دانشگاه تربيت معلم-دكتر مريم سيف نراقي؛استاد دانشگاه علامه طباطبائي
اشاره ، «استعداد هيجاني» كه در حوزه روان شناسي شناختي مي گنجند از موضوعات جالب و در خور توجه است كه درباره آنها تحت عنوان «هوش هيجاني» قريب به يكي دو كتاب ترجمه و چاپ شده است.
درباره اين مفهوم در محافل تخصصي و كلاس هاي درس روان شناسي سخن زياد گفته مي شود.
دكتر عزت الله نادري و خانم دكتر سيف نراقي استادان روان شناسي درباره مفهوم «هوش هيجاني» و ترجمه نادرست اين مفهوم به فارسي نقطه نظراتي دارند كه در پي مي آيد.
نكته
چند صباحي است، در برخي از متون روان شناسي و علوم تربيتي كه به زبان فارسي نگاشته مي شود معادل اصطلاح انگليسي «Emotional Intelligence» را عزيزان فارسي نگار «هوش هيجاني» معنا كرده اند كه سبب اختلاط در اذهان دانشجويان و دانش پژوهان فارسي زبان شده است. در اينجا، به عنوان كساني كه سالها در كميته واژه گزيني علوم تربيتي فرهنگستان ادب، مسئوليت داشته ايم و در نوشتن متون ياد شده عمري را سپري كرديم اين مسئله را قابل طرح مي دانيم كه تنها يكي از معاني واژه «Intelligence» را در زبان فارسي معادل «هوش» مي دانيم و زماني كه آن را به كار مي بريم مقصودمان «مجموعه توانمنديهاي خدادادي فرد است.» و همان چيزي است كه هدف از آزمونهاي هوشي اين مقصود است كه توان كلي را شناسائي و اندازه گيري كنند. ولي بايد اذعان داشت، آزمونهاي موجود از يك تا چند توان يا استعداد را به طور احتمالي را اندازه مي گيرند و هنوز آزمون جامعي براي اندازه گيري هوش به معني «مجموعه استعدادهاي فرد» فراهم نيامده است، بلكه همان گونه كه اشاره شد آزمونهاي موجود اغلب قادر به اندازه گيري يك يا چند استعداد از «مجموعه استعدادها» يا «هوش» هستند.
اما، در زبان انگليسي معناهاي ديگري براي واژه «Intelligence» مانند: «فهم» بينش، آگاهي، خبرگيري، جاسوسي، جاسوس، مأمور اطلاعات مخفي و...» وجود دارد. لذا به اعتقاد اينجانبان معادل قرار دادن لفظ «هوش» فارسي براي واژه «Intelligence» در تركيب «Emotional Intelligence» پيشنهادي ماير، در سال 2000 ميلادي و قبل از آن توسط مالوي و ماير در سال 1990 ميلادي پيشنهاد شد، با توجه به تعريف مورد نظر آنها از اين تركيب كه فرد برخوردار از اين صفت را «كسي مي دانند كه بتواند هيجانات خود و ديگران را به درستي شناسائي و ارزيابي كند و هيجانات و احساسات مثبت و منفي را در خود و ديگران تنظيم و درك نمايد،» مناسب نيست. به همين خاطر پيشنهاد ما يكي از تركيب هاي زير است: «فهم هيجاني»، «بينش هيجاني» يا «آگاهي هيجاني».
