مدت زيادي از تولد برادر ساكي كوچولو نگذشته بود. ساكي مدام اصرار ميكرد به پدر و مادرش كه با نوزاد جديد تنهايش بگذارند.
پدر و مادر ميترسيدند كه ساكي هم مثل بيشتر بچههاي چهار پنج ساله به برادرش حسودي كند و بخواهد به او آسيبي برساند . اين بود كه جوابشان هميشه نه بود . اما در رفتار ساكي هيچ نشاني از حسادت ديده نميشد ، با نوزاد مهربان بود و اصرارش هم براي تنها ماندن با او روز به روز بيشتر ميشد ، بالاخره پدر و مادرش تصميم گرفتند موافقت كنند .
ساكي با خوشحالي به اتاق نوزاد رفت و در را پشت سرش بست . اما لاي در باز مانده بود و پدر و مادر كنجكاوش ميتوانستند مخفيانه نگاه كنند و بشنوند . آنها ساكي كوچولو را ديدند كه آهسته به طرف برادر كوچكترش رفت. صورتش را روي صورت او گذاشت و به آرامي گفت : ني ني كوچولو ، به من بگو خدا چه جوريه ؟ من داره يادم ميره !
«آن ميلمن»
هاتا يوگا معروف به يوگاي بدني از دو واژه (ها)به معناي خورشيد و (تا )به معناي ماه تشکيل شده است .که ماه وخورشيد به ترتيب سنبل انرژيهاي منفي ومثبت بوده و هدف هاتا يوگا وحدت و هماهنگي بين اين دو انرژي متضاد در بدن ميباشد.هاتا يوگا نيز، مشابه بسياري از مکاتب فلسفي معتقد است که جهات بر اساس اصل تضاد پايه گذاري شده و اين عقيده به طور آشکار در تمرينات و فلسفه اين مکتب نمود يافته است .در متون سانسکريت هاتا يوگا به عنوان نردباني جهت رسيدن به راجا يوگا معرفي گرديده .هاتا يوگا شامل شش شيوه پالايشي (شات کارما)- تمرينات بدني (آسانا) و کنترل تنفس (پراناياما) ميباشد که ميتوان دو مرحله (يا ما) و (نياما) رابه اين تقسيم بندي اضافه نمود.هاتا يوگا در واقع با استفاده از آساناها و تمرينات کريا و مودراها اثر مستقيمي بر عضلات و سيستم اعصاب بدني گذاشته و موجبات يک تندرستي ديناميک را فراهم ميکند.
الف) ياما: آنچه که نبايد انجام داد
1) عدم خشونت 2) عدم دروغگوئي 3) دزدي نکردن 4) پرهيز از شهوت گرائي
ب) نياما: آنچه که بايد انجام داد
1) پاکيزگي 2) خشنودي و رضايت نسبت به داشتهها و موقعيت 3) دانش و مطالعه 4) پرستش
ج) آسانا: به معناي قرار گرفتن در وضعيتي و حالتي است که در آن شما ميتوانيد روحا" و جسما" خونسرد و راحت باشيد.
آساناها به علت کشش عضلات و ماساژ اعضاءو تحريک غدد داخلي درون ريز و ايجاد هماهنگي بين اعضاء بدن و سيستم اعصاب ميتواند به عنوان طب مکمل استفاده گردد.در تحقيقات جديدي که انجام گرفته، ثابت شده است که کشش کنترل شده و مختصر اعصاب در افزايش طولي وترميم آسيب ديدگي آنها موثر بوده و به اين روش حتي ممکن است بتوان طول اندام يا قد موجود زنده را افزايش داد.خوشبختانه تعداد کتب موجود در بازار ايران که به تمرينات آسانا پرداختهاند بسيار زياد ميباشد.و به همين علت من قصد آموزش تمرينات آسانا را ندارم و تنها به نکاتي که در تمرينات بايد به آن توجه کرد اشاره مختصري خواهم نمود.
1- اصل قرينه: در تمرينات آسانا براي هر حرکت، حرکتي در جهت عکس و قرينه آن تدارک ديده شده که بايد به تناوب انجام شود. در واقع ميتوان گفت که در پي هر انقباض بايد کششي انجام گيرد.
2- در انتخاب دامنه حرکات بايد دقت بسيار زيادي شودو دامنه حرکات ارتباط مستقيمي با شرايط بدني فرد داشته و تنها وي قادربه تعيين اين دامنه ميباشد.
3- در دوران بارداري از حرکاتي که باعث کشش يا انقباض و انبساط حفرهي شکمي ميشوند بايد پرهيز شودو توصيه ميشودبعد از سه ماه ابتدائي دوران بارداري تمرينات يوگا قطع شود.
4- در برنامه ريزي براي آساناها در خميدگيها بايد اين نکته رعايت شود که خميدگي روبه جلو بايد قبل از خميدگي به عقب باشد
5- عواملي چون استفاده از زيرانداز مناسب، لباس راحت، تمرينات در اتاقي که با تهويه مناسب يا فضاي باز، شستشوي دست و پا قبل از تمرينات با آب سرد، تخليه مثانه و رودهها قبل از تمرين ميتواند در بهره وري از تمرينات آسانا نقش داشته باشند.
از آنجا که تمرينات آسانا ممکن است باعث تشديد بعضي از بيماريهاي جسمي گردد، بايد محدوديتهايي بر اين تمرينات اعمال شود که مهمترين آنها عبارتند از :
1- الاکلنگ: عوارض مغزي و مشکلات اعصاب نخاعي
2- چهارزانو (لوتوس و نيم لوتوس): عوارض زانوو سياتيک
3- حالات معکوس (ايستادن روي سر - ايستادن روي شانه...): سرگيجه - فشار خون - نفخ شکمي - سينوزيت - تپش قلب و مشکلات قلبي - زکام مزمن - ناخالصيهاي خوني و وجود هرگونه عفونت در خون و اندامهاي داخلي - مشکلات تيروئيد - كبد و طحال
4- ماهي و حالات مشابه آن: مشکلات تيروئيد- شکمي و فتق
5- کماني : فتق- زخم معده - سل و انحناي ستون فقرات
6- پل و حالات مشابه :فشار خون بالا - بيماران دريچه کرونر-افرادي که داراي گردن ضعيفي هستند ودر مجموع کساني که از قلب ضعيفي برخوردار بوده و يا مدت زيادي از شکستگي استخوان و عمل جراحي آنها نميگذرد.
7- تمرينات کشش پشت و خميدگي رو به جلو: ديسکهاي سائيده شده - سياتيک - آرتريت مزمن - عفونتهاي ناحيه ساکرال.
واژه نامه يوگا
مباحث مقدمهاي بر کليت يوگا و بررسي هاتا يوگا
1- يوگا (Yoga): يوگ از ريشه يوغ(Yoke) به معناي چوبي که هنگام شخم زدن روي گردن جفت گاو ميگذارند و گاو آهن را به آن ميبندند. و يوگي که در فارسي بدان جوکي نيز ميگويند به فردي که به طور منظم به تمرينات يوگا ميپردازد گفته ميشود.
2- سانسکريت: زبان علمي قديم و مقدس هندوان که با زبان اوستايي خويشاوندي نزديکي دارد. (Sanscrit)
3- آتمن (Atmen): خود متعالي يا روحي که جاوداني و فرآگاه است.
4- برهمن (Berahman): آنچه که بسيار بزرگ است، حقيقت غايي، يکي از خدايان بزرگ در آئين برهمايي که دو خداي ديگر ويشنو و «محافظ» و شيوا(مخرب) ميباشد.
5- ودا (Veda): نام کتاب مقدس هندويان که کيش هندويي مبتني بر آن است. از ريشه «ويد» به معناي دانش و به زبان سانسکريت بوده و در چهار دفتر:
1- ريگ ودا «ستايش خدايان»
2- يا جور ودا«حاوي دستوراتي جهت قرباني کردن و نذورات»
3- ساماودا «آهنگها و نغمههايي را در بردارد».
4- آثرو ودا که جمع آوري وداها مربوط 3000 سال قبل از ميلاد ميباشد.
6- اوپانيشاد (Upanishad): گوهرهاي دانش بشري بوده که سهم بسيار مهمي در تکامل تدريجي بشر دارند که زمان شکل گيري آن همدوره با اواخر جمع آوري وداها ميباشد. تعداد اوپانيشادها 108 عدد بوده که آخرين آن در قرن 19 ميلادي به نام الله اوپانيشاد.
7- سوترا (Sutra) : دوره ودايي تقريباً با ظهور اوپانيشادها به پايان رسيد و بعد به شکل سوترا ادامه يافت. سوترا آخرين نمونه ادبيات ودايي هستند که به معني رشته يا کلمات قصار هستند که در آن يک اثر مفصل به صورت مختصر ميشود.
8- هاتايوگا (Hathayoga): معروف به يوگاي بدني، از دو واژه «ها» به معناي خورشيد و «تا» به معناي ماه تشکيل شده است. هاتايوگا داراي چهار مرحله ميباشد.
1) ياما: آنچه نبايد انجام داد:
1- عدم خشونت 2- عدم دروغگويي 3- دزدي نکردن
4- پرهيز از شهوتگرايي
4- پرهيز از شهوتگرايي
2) نياما: آنچه بايد انجام داد:
1- پاکيزگي 2- خشنودي و رضايت 3- دانش و مطالعه
4- پرستش
4- پرستش
3) آسانا: به معناي قرار گرفتن در وضعيت و حالتي است که در آن شما ميتوانيد روحاً و جسماً خونسرد و راحت باشيد. آسانا به علت کششهاي عضلاني و ماساژ اعضاء و غدد داخلي و ايجاد هماهنگي بين اعضاي بدن و سيستم اعصاب ميتواند به عنوان طب مکمل استفاده گردد. شديداً توصيه ميشود که از آساناها به عنوان ورزش استفاده شود و همچنين دامنه حرکات در آن با دقت انتخاب گردد.
4) پراناياما: از واژه «پرانا» به معناي انرژي حياتي است که همه جهان را احاطه کرده است و انسان ميتواند از طريق تنفس آن را جذب کند و «ياما» به معناي کنترل ميباشد که در کل به مجموعهاي از روشهايي که اين انرژي را جذب و به کنترل در ميآورند گويند.
9- راجايوگا (Raja Yoga): يگانگي از راه کنترل ذهني، بالا بردن سطوح آگاهي و رشد دروني با مديتيشن، يوگاي فکري، که به چهار مرحله تقسيم ميشود:
1- پراتيها را: تجرد از عالم محسوسات 2- دهارنا: تمرکز نيروي معنوي، تمرکز فکر 3- دهي يانا: تفکر، مراقبه، تعمق 4- سامادهي: جذيه، خوديافتگي، معادل واژه فنادر صوفيگري
10- يوگا کوانداليني (Kundaliniyoga): قسمتي از آيين تانتريک است. اين آيين معتقد است که زنجيره تجارت ذهني به کمک حواس قابل گسترش است و ذهن ميتواند در عين حالي که روي يک موضوع خارجي تمرکز دارد. ميتواند تجاربي نيز در ارتباط با زمان، مکان و موضوع مورد تمرکز داشته باشد اما از نوعي ديگر. يوگا کونداليني به حضور انرژي عظيمي در بدن معتقد است که ميتوان آن را فعال و تحت کنترل درآورد. وجود اين انرژي بنابر آيين تانتريک به صورت افعي خفتهاي در پايين ستون فقرات که سه دور و نيم به دور خود چنبر زده و دم خود را به دهان گرفته به تصوير کشيده شده است. که پس از تحريک, اين انرژي در مسير ستون فقرات به حرکت درآمده و در مسير خود پس از عبور از هر چاکرا، آن را فعال ميسازد. واژه چاکرا به معناي حلقه و گرداب ميباشد. چاکراها به مراکز انرژي گفته ميشود که در امتداد ستون فقرات در کالبد اختري وجود دارند که مهمترين آنها عبارتند از:
1- مولاداهارا 2- سوادهيستانا 3- ماني پورا 4- آناهاتا
5- ويشودهي 6- آجنا 7- ساهاسرارا
11- سورايوگا: سورا علم تنفس ميباشد که با ارائه تمريناتي به کنترل جريانات پراتيک در بدن ميپردازد.
12- گيانايوگا: يگانگي از راه معرفت و تعمق
13- بهاکتي يوگا: يگانگي از راه ايمان و نيايش و مراقبه بر روي خداوند
14- کارمايوگا: يگانگي از راه کردار و خدمت به هستي
15- مانترايوگا: رسيدن به سطوح بالا آگاهي و يگانگي از طريق به کار بردن ذکر
16- آشرام (Ashram): اجتماعي از افرادي که به تمرين يوگا و زندگي در کنار هم و زير نظر يک استاد ميپردازند.
17- بهاگودگيتا (Bhagavod gita): قديميترين کتاب مدون يوگا که در دفينههاي ماهابهاراتا کشف شده و شامل تعليماتي مربوط به کارمايوگا، ساميکايوگا، بهاکتي يوگا
18-شات کارما(shatkarma):يکي از اصول هاتا يوگا بوده و شامل شش شيوه پالايشي ميباشدکه عبارتند از :
1-نتي (neti):يک تکنيک متنوع براي تطهير و پاکسازي مجاري تنفسي
2-دهيوتي(dhauti):يک مجموعه تکنيک براي پاکسازي مجراهاي تغذيه از دهان تا مخرج و نيز روشي ساده براي پاکسازي ندام، چشمها،گوشها، دهان، دندان و زبان، مو و پوست به شمار ميرود.
3-نولي (nauli) براي ماساژ دادن و استحکام احشاي شکم روش بسيار موثري است.
4-باستي(basti):تکنيکي براي شستشو و تقويت روده بزرگ ميباشد
5- کاپلابهاتي (kaplabhati): تمريني ساده که از سه قسمت تشکيل شده و براي تصفيه نقاط جلوي مغز تمرين ميشود
6- تراتاکا(trataka):روش خيره شدن به شيئي خارجي است براي دستيابي به نيروي تمرکز و قواي ذهني
19- کريا:شات کارما به شش شيوه تقسيم شده که هر شيوه داراي تکنيکهاي متفاوتي است که بدان کريا گويند
20- مودرا:ترکيبي از آساناها, پراناياما و بانداها بوده و جهت بيداري نيروي خفته شاکتي کونداليني و کنترل فرايندهاي روان شناختي غير اراداي به کار ميرود.
21- باندا: به معني نگاهداشتن وسفت کردن است .که به طور دقيق عمل فيزيکي را که مورد نياز اين تمرينات است شرح ميدهد و هدف آن تحريک اندامهاي داخلي و به جريان انداختن خون راکد در عضلات ميباشد. □
